«Κοσμοναύτης» του Σπύρου Γιαννακόπουλου: Μυθιστόρημα ενηλικίωσης με sci-fi έμπνευση και φόντο τη σύγχρονη Αθήνα για εφήβους και νέους

Μία ιστορία με sci-fi έμπνευση, «ένα βιβλίο για την επιστημονική φαντασία», όπως το θέλει ο συγγραφέας του, ο Κοσμοναύτης (εκδ. Πατάκη) εξελίσσεται στη σύγχρονη Αθήνα, ως ένα γοητευτικό στοίχημα ενηλικίωσης γραμμένο από έναν συγγραφέα με διακριτή πορεία στον χώρο του βιβλίου για παιδιά που αυτή τη φορά απευθύνεται σε ένα μεγαλύτερο ηλικιακά κοινό, τους μεγάλους εφήβους και τους νέους ενήλικες (η λεγόμενη κατηγορία Young Adult). 

«Κοσμοναύτης»: Η «διαστημική πραγματικότητα» της Αθήνας και το παιχνίδι του προσωπικού χωροχρόνου

Φέρελπις νέος, απόφοιτος της ΑΣΟΕΕ, ήδη τραπεζικός υπάλληλος, με προοπτικές και σταθερό μισθό, με νησίδες δηλαδή σταθερότητας μέσα στο ασταθές και ανασφαλές αστικό περιβάλλον της πρωτεύουσας, αγαπά τα sci-fi μυθιστορήματα, τα εναλλακτικά αναγνώσματα, την κινηματογραφική κουλτούρα. Εραστής του αθηναϊκού κέντρου, αλλά μετέωρος εραστής της ζωής, ασφυκτιά από τη σύμβαση της καθημερινότητας, συγχρόνως όμως αναγνωρίζει την ανάγκη της κομφορμιστικής ασφάλειας, ώστε να μπορεί να συνεχίζει να αμφισβητεί και να ονειρεύεται.

Ο Μάνος, ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας στο βιβλίο του Σπύρου Γιαννακόπουλου, είναι ένας από μας. Καλή δουλειά, καλό μυαλό, ασφυκτιά στη μικροαστική σύμβαση, ονειρεύεται κάτι άλλο, διαφορετικό, κάτι που δεν θα τον βαλτώνει, θα τον ανανεώνει, θα τον κάνει να είναι ερωτευμένος με τη ζωή. Ο υφέρπων οπτιμιστικός τυχοδιωκτισμός συγκρούεται με την αθηναϊκή πραγματικότητα του εργασιακού οκτάωρου, τις συμβατικές σχέσεις, τους πεζούς έρωτες που θα μπορούσαν σε μια άλλη διάσταση να είναι συγκλονιστικοί. Στο βιβλίο του Γιαννακόπουλου οι περιοχές της «κλασικής» Αθήνας, Πατησίων, Κυψέλη, Νεάπολη, Εξάρχεια, ο «εξωτικός» Νέος Κόσμος, το παράδοξο και συνάμα τόσο οικείο comfort zone, μπορεί να είναι και μια terra incognita, ένας εξωγήινος πλανήτης όπου εσύ, εγώ, οι άλλοι κοσμοναύτες περιπλανιούνται σε σταθερές, ελλειπτικές τροχιές ψάχνοντας για μια «γη» που θα τους περιέχει ολοκληρωτικά και πληρωτικά.

Τα κεφάλαια, σύντομα, με ρυθμό και αίσθηση οικονομίας, εναλλάσσονται και συγκροτούν το αφηγηματικό ψηφιδωτό. Οι τίτλοι ερμητικοί αλλά τροχιοδεικτικοί. Σαν επεισόδια ενός σήριαλ που κάπου περιμένεις τη μεγάλη ανατροπή.

Ο Μάνος, διανύοντας τη δεκαετία των 30, με ψαγμένα μουσικά ακούσματα, με αναγνώσματα από την πλούσια λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας και post-modern μελλοντολογικής, μεσαιωνικότροπης λογοτεχνίας, είναι ένας κοσμοναύτης στον πλανήτη της Αθήνας. Είναι όμως και ρυθμιστής στις ζωές των άλλων, καθώς εγκρίνει ή απορρίπτει τις αιτήσεις δανείων, ενώ είναι και προσεκτικός παρατηρητής. Ίσως παραπάνω από ό,τι χρειάζεται. Και το ξέρει. Ξέρει ότι αυτό που χρειάζεται είναι η δράση, έξω από τις νόρμες και τις ζώνες ασφάλειας. Συστηματικός αναγνώστης κόμικς, περιοδικών επιστημονικής φαντασίας, όταν πέφτει στα χέρια του το περιοδικό Κοσμοδρόμιο, αποφασίζει να κάνει το μεγάλο βήμα προς το «διάστημα», την έξοδο από την επικράτεια της σύμβασης, την είσοδο στην άγνωστη γη της συγγραφής, και από εκεί στον κόσμο του μυστηριώδους συγγραφέα βιβλίων επιστημονικής φαντασίας, του Σπύρου Δ*, εκεί όπου η ανάληψη της ευθύνης για όσα γράφεις ισοδυναμεί με τη συνέχιση ή τη διακοπή του οξυγόνου στη στολή σου, ίσως και όχι.

Τα κεφάλαια, σύντομα, με ρυθμό και αίσθηση οικονομίας, εναλλάσσονται και συγκροτούν το αφηγηματικό ψηφιδωτό. Οι τίτλοι ερμητικοί αλλά τροχιοδεικτικοί. Σαν επεισόδια ενός σήριαλ που κάπου περιμένεις τη μεγάλη ανατροπή. Ο Γιαννακόπουλος παρουσιάζει χωρίς περιττολογίες ολοκληρωμένους χαρακτήρες που στέκονται γερά στις σκηνές-στιγμιότυπα του βιβλίου. Οι χώροι, το οδοιπορικό στην πόλη, οι χρόνοι έχουν στηθεί με προσοχή. Εξάλλου ο Γιαννακόπουλος βάζει στο στόμα των ηρώων του ακριβώς τη διερώτηση για το χώρο και τις αναπαραστάσεις του στο βιβλίο:

«Ο συγγραφέας είναι αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και χαρτογράφος μαζί… Το σκηνικό, το οποίο εμφανίζεται σταδιακά και ενδέχεται να επηρεάζει την πλοκή…».

Το βιβλίο λειτουργεί ως προσωπικός χάρτης της πόλης, των αστικών τοπίων, συμπεριφορών, σχέσεων, βλεμμάτων, χρονισμών, συμπτώσεων. Πρόκειται αφενός για προσεγμένους δείκτες που συναρμόζουν το αφήγημα αφετέρου λειτουργούν μεταφορικά σαν οδηγίες επιβίωσης σε ένα κόσμο οικείο και για αυτό παραδόξως εξαιρετικά ανοίκειο. Τοπωνύμια, διαδρομές, κοφτοί επιθετικοί προσδιορισμοί, ευθείς διάλογοι χωρίς ακροβατικά λογοτεχνικά σχήματα απηχούν μια γραφή περισσότερο κινηματογραφική, σεναριακή. Ίσως και θεατρική.

Ο Σπύρος Γιαννακόπουλος όπως αυτοσυστήνεται: «Γεννήθηκα το 1981 στην Αθήνα και, όταν έμαθα να διαβάζω, συνέχισα να διαβάζω. Και να βλέπω ταινίες, πολλές ταινίες. Και να ονειρεύομαι κόσμους μακρινούς, με δράκους, μάγους και ξωτικά, κυνηγητά με κλέφτες και αστυνόμους, μάχες ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Κι όταν κάποια φορά μεγάλωσα, αφού πρώτα τελείωσα τις σπουδές μου στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και έγραψα άρθρα σε εφημερίδες και έντυπα, άρχισα να οργανώνω τα όνειρά μου, να τα περνάω στο χαρτί, βάζοντας τη μία λέξη μετά την άλλη. Κάποια από αυτά έγιναν βιβλία: Ο Τρύφωνας από τη Δρακολανδία, Το κορίτσι με το ξύλινο σπαθί, Πορτοκαλάδα με ανθρακικό, Ο Μασκοφόρος Εκδικητής, Νάνσι, Αλλόκοσμος επισκέπτης, Το αγόρι που πετάει, Ο μονόκερος, Στο δάσος και Η περιπέτεια ενός ιππότη (κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη). Κι ετοιμάζω κι άλλα. Δε θέλω να σταματήσω να γράφω».

Ο Κοσμοναύτης συνδυάζει το παραδοξολόγημα με την κανονικότητα, για να θέσει τους αναγνώστες ενώπιον της επίγνωσης ότι κανονικό και μη κανονικό, ρεαλιστικό ή όχι είναι ριψοκίνδυνες ταξινομικές συμπεριφορές, μετέωρες και μεταβαλλόμενες. Οι αναδρομές στο παρελθόν του κεντρικού χαρακτήρα δίνονται σε λελογισμένες δόσεις, ώστε να φωτιστεί η προσωπικότητα και να προχωρήσει αιτιολογικά η ιστορία χωρίς όμως να παγιδεύεται σε ανώφελες αναπολήσεις. Το βιβλίο είναι μια χωρογραφία της σύγχρονης Αθήνας αλλά και μια ενδιαφέρουσα αλληγορία του τρόπου που την κατοικούμε, που αποδίδουμε νοήματα στην καθημερινότητα, του τρόπου που ζούμε και επιλέγουμε να «δούμε» τον εαυτό και τους άλλους.

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας αναλαμβάνει να πλοηγηθεί στον ενήλικο κόσμο με τόλμη και αίσθημα. Ένας Κοσμοναύτης στον γαλαξία της πραγματικότητας.

Ο Γιαννακόπουλος αποδεικνύει με το βιβλίο του ότι έχει φτάσει σε μια ώριμη συγγραφική φάση, όπου μπορεί να υπηρετήσει με σιγουριά και προσωπική «θερμοκρασία» ποικίλα λογοτεχνικά είδη, δουλεύοντας επίμονα με τα υλικά του.

*Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥείναι θεατρολόγος-εκπαιδευτικός και κριτικός θεάτρου.