«Ίσως το βιβλίο μου να ξεκίνησε να δημιουργείται ακριβώς τότε, σε εκείνη τη ζεστή κουζίνα της γιαγιάς μου, δίπλα στο παράθυρο με τα πολύχρωμα πουλιά» λέει, μεταξύ άλλων η Αντρέα Πέκλαρ (Andreja Peklar) για το βιβλίο της «Χίλια πουλιά» (μτφρ. Λάρα Ούνουκ, εκδ. Βακχικόν).
Συνέντευξη στη Βίκυ Πορφυρίδου
Η Αντρέα Πέκλαρ (Andreja Peklar) είναι Σλοβένα συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών βιβλίων. Για το έργο της έχει κερδίσει πολυάριθμα βραβεία και επαίνους, τόσο στη Σλοβενία όσο και στο εξωτερικό. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το βιβλίο της Το φεγγαράκι και εγώ (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου), και πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο της Χίλια πουλιά, σε μετάφραση της Λάρα Ούνουκ.
Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να γράψετε τα Χίλια πουλιά – υπήρξε μια συγκεκριμένη ιδέα, ένα συναίσθημα ή κάποιο γεγονός;
Όταν ήμουν μικρή, μου άρεσε πολύ να κάθομαι στο τραπέζι της κουζίνας μπροστά στο μεγάλο παράθυρο και να ζωγραφίζω, όταν επισκεπτόμουν τη γιαγιά μου. Τον χειμώνα, που έξω έκανε κρύο και είχε χιόνι, βάζαμε μια ταΐστρα πουλιών στο περβάζι του παραθύρου και τη γεμίζαμε με ηλιόσπορους. Σύντομα τα πουλιά άρχιζαν να έρχονται. Μερικές φορές προσπαθούσα ακόμα και να ζωγραφίσω αυτή την όμορφη, πολύχρωμη ομάδα. Ίσως το βιβλίο μου Χίλια πουλιά να ξεκίνησε να δημιουργείται ακριβώς τότε, σε εκείνη τη ζεστή κουζίνα, δίπλα στο παράθυρο με τα πολύχρωμα πουλιά.
Από τότε, πάντως, είχα σίγουρα μια αγάπη για τα πουλιά, αυτά τα ελαφριά, εύθραυστα, ανήσυχα πλάσματα που εξακολουθώ να αγαπώ να ζωγραφίζω και τώρα που έχω μεγαλώσει και η ζωγραφική έχει γίνει το επάγγελμά μου. Και έτσι ακριβώς, σήμερα, στο σπίτι μου, υπάρχει ένα μεγάλο παράθυρο στην κουζίνα με θέα στον κήπο. Όταν είναι χειμώνας και κάνει κρύο, τους ψιλοκόβω φουντούκια και βάζω φέτες μήλου στο περβάζι. Αλλά όταν έρχεται η άνοιξη, τα πουλιά, νωρίς το πρωί, μόλις στο ξεκίνημα της μέρας, πετούν κάτω από το έλατο και τραγουδούν, τραγουδούν. Και μου φαίνεται πως είναι τα ίδια εκείνα πουλιά που τον χειμώνα τσιμπολογούσαν τα νόστιμα φουντούκια και τις φέτες μήλου, και τώρα ήρθαν να με ευχαριστήσουν με ένα τραγούδι. Ακριβώς όπως εκείνα τα χίλια πολύχρωμα πουλιά, που τραγουδούν κάθε βράδυ στον βασιλιά μιας μακρινής χώρας.
Η ιστορία μιλά για τα πουλιά, την ελευθερία, και τη σιωπή όταν τα πουλιά αιχμαλωτίζονται. Τι συμβολίζει για εσάς προσωπικά το τραγούδι των πουλιών;
Πέρα από την ελευθερία, το τραγούδι των πουλιών συμβολίζει ένα είδος εσωτερικής φωνής, τα συναισθήματα του καθενός όταν μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, την αληθινή του ύπαρξη, αυτό που πραγματικά είναι, κάτι που μπορεί επίσης να αναφέρεται στο πεδίο της ελευθερίας της έκφρασης ενός καλλιτέχνη. Ένα πουλί τραγουδά όταν είναι ελεύθερο, όταν δεν έχει συγκεκριμένο πλαίσιο, λογοκρισία, εντολές, περιορισμούς – όχι μόνο σωματικούς, αλλά, πάνω απ’ όλα, πνευματικούς. Ένα έργο τέχνης δημιουργείται σε μια κατάσταση ελευθερίας του πνεύματος και του νου.
Ως συγγραφέας-εικονογράφος, έχετε κάποια αγαπημένη σκηνή ή εικονογράφηση στα Χίλια πουλιά; Γιατί ξεχωρίζει για εσάς;
Θα ήταν δύσκολο να ξεχωρίσω μόνο μία. Ίσως να είναι η τελευταία εικονογράφηση, με το μοτίβο του βασιλιά μπροστά στο παράθυρο και όλα τα πουλιά να τραγουδούν στις κορυφές των δέντρων. Τόσο λόγω της συμβολικής αξίας της σκηνής, όσο και λόγω των εικαστικών στοιχείων: της μετάβασης από τον εσωτερικό στον εξωτερικό χώρο, της ατμόσφαιρας μυστηρίου και μαγείας, και, ταυτόχρονα, της χαράς και της απελευθέρωσης, τόσο του βασιλιά όσο και των πουλιών.
Το τέλος του βιβλίου αφήνει χώρο για ερμηνεία. Τι ελπίζετε να αποκομίσουν οι νεαροί αναγνώστες;
Ήθελα να παρουσιάσω την έννοια της ελευθερίας στα παιδιά με ποιητικό και κατανοητό τρόπο. Το βιβλίο αφηγείται μια ιστορία όχι μόνο για τη σωματική αλλά και για την πνευματική ελευθερία, μέσα από μια αλληγορία. Μιλά επίσης για την ελευθερία της δημιουργικότητας, της τέχνης, όπου η δημιουργική σκέψη πρέπει να είναι απεριόριστη, δεν μπορεί να κινείται σε κλειστούς χώρους, πλαίσια ή καλούπια. Όταν δημιουργείς, πρέπει να νιώθεις την ανάσα του ανέμου που ανοίγει τα φτερά σου.
Η ιστορία αγγίζει επίσης τους τρόπους αναζήτησης της ευτυχίας, την εκπλήρωση μιας επιθυμίας που μερικές φορές είναι ακόρεστη, που θέλει όλο και περισσότερα
Αυτή η ελευθερία είναι επίσης η ελευθερία ενός παιδιού που μεγαλώνει και «πετά μακριά», ή η ελευθερία των ανθρώπων που είναι κοντά μας και μπορούν να έρχονται και να φεύγουν οποιαδήποτε στιγμή, από ένα μέρος «δίχως πόρτες».
Η ιστορία αγγίζει επίσης τους τρόπους αναζήτησης της ευτυχίας, την εκπλήρωση μιας επιθυμίας που μερικές φορές είναι ακόρεστη, που θέλει όλο και περισσότερα, που συσσωρεύει και, μέσα στην ανάγκη της για το «έχω», απομακρύνεται από τη φυσική ανθρώπινη επιθυμία για ευτυχία. Να έχουμε μόνο για τον εαυτό μας; Όχι, να μοιραζόμαστε. Αν ζούμε και δρούμε με τέτοιον τρόπο ώστε να αφήνουμε στους άλλους την ελευθερία, να είμαστε αμοιβαίοι, να δίνουμε ανιδιοτελώς, τότε κερδίζουμε και εμείς οι ίδιοι.
Υπάρχουν πολλά θέματα για σκέψη και συζήτηση: η σχέση φύσης και πολιτισμού, η ευθραυστότητα των σχέσεων, το να είσαι μόνος και το να ανήκεις σε μια ομάδα, σε ένα πλήθος, η υλικότητα και η πνευματικότητα, η σοφία, η φυσικότητα, μέχρι και τα εντελώς καθημερινά, σύγχρονα ζητήματα του σωματικού εγκλεισμού και των περιορισμών.
Αυτό είναι το τρίτο σας βιβλίο που μεταφράζεται στα ελληνικά. Τι ανταπόκριση έχετε μέχρι στιγμής από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό;
Είμαι πολύ χαρούμενη και με τιμά που τρία από τα βιβλία μου έχουν εκδοθεί στην ελληνική γλώσσα. Και πάντα τονίζω το πόσο σημαντικό -και για μένα βαθιά συγκινητικό- είναι το συναίσθημα ότι παιδιά από πολύ διαφορετικά μέρη της γης, με διαφορετικά υπόβαθρα και πολιτισμικές διαφορές, νιώθουν και κατανοούν τις ίδιες ιστορίες, έχουν τα ίδια όνειρα. Έχω λάβει πολύ όμορφα σχόλια από το ελληνικό κοινό. Είχα αρκετές διαδικτυακές συναντήσεις (μέσω Zoom) με παιδιά από διάφορα σχολεία στην Ελλάδα· γνώριζαν τα βιβλία μου που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά σε βάθος. Ετοίμασαν πρωτότυπα σχέδια, κολάζ, ερωτήσεις, έγραψαν ακόμα και ένα ποίημα για μία από τις ηρωίδες των βιβλίων μου. Οι αντιδράσεις τους ήταν πολύ γλυκές. Επιπλέον, υπήρξαν και αρκετές όμορφες αποκρίσεις και κριτικές σε ψηφιακές πλατφόρμες και στα κοινωνικά δίκτυα. Είμαι πολύ ευγνώμων για όλα αυτά.
Αν μπορούσατε να δώσετε μία συμβουλή σε νέους επίδοξους συγγραφείς ή εικονογράφους, ποια θα ήταν;
Σίγουρα θα τους συμβούλευα να παρατηρούν προσεκτικά τον κόσμο γύρω τους, τα θαύματα της φύσης, τις ανθρώπινες σχέσεις. Να είναι ανοιχτοί σε όλα – όχι μόνο σε όσα ήδη γνωρίζουν, αλλά και σε καθετί νέο που βλέπουν και ακούν για πρώτη φορά. Να είναι δεκτικοί στη μάθηση, να αναζητούν, να πειραματίζονται. Να μη σταματούν ποτέ να απορούν, να διατηρούν αυτή την πρωταρχική, παιδική ματιά στον κόσμο. Να μη σταματούν ποτέ να πιστεύουν στο καλό και να είναι και οι ίδιοι έτσι.
Σε μια εντελώς συγκεκριμένη συμβουλή που αφορά τη δημιουργικότητα, πιστεύω ότι δεν πρέπει να ικανοποιούνται με συντομεύσεις, γιατί όσο επενδύουμε, όσο σπέρνουμε, τόσο μπορούμε και να θερίσουμε. Μερικές φορές ένας δρόμος μοιάζει με παράδρομο, αλλά στο τέλος μπορεί να αποδειχθεί πως είναι ένας καινούριος δρόμος. Να μην περιμένουν την έμπνευση· η έμπνευση έρχεται με τη δουλειά, όταν βυθιζόμαστε στον κόσμο και στις σκέψεις μας, όταν ξεκινά η δημιουργική διαδικασία.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Αντρέα Πέκλαρ (Andreja Peklar) γεννήθηκε στη Σλοβενία, όπου ζει μέχρι σήμερα. Αρχικά σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Φιλοσοφία, μα γρήγορα την κέρδισε η ζωγραφική, και ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Λιουμπλιάνα. Σήμερα εργάζεται ως εικονογράφος και συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Για το έργο της έχει κερδίσει πολυάριθμα βραβεία και επαίνους, τόσο στη Σλοβενία όσο και στο εξωτερικό.
Στα ελληνικά έχουν επίσης κυκλοφορήσει τα βιβλία της: Το φεγγαράκι και εγώ (εκδόσεις Βακχικόν 2023, μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου) και Η Χρυσαλλίδα (εκδόσεις Καλειδοσκόπιο 2023, μτφρ. Λόισκα Αβαγιάνου).
