Για τα βιβλία της Μάρως Θεοδωράκη «Παίζω ποίηση» (εικονογράφηση: Αγγελική Μουρτζάκη, εκδ. μικρός Μετρονόμος) και «Μουσικά ερεθίσματα για βρέφη» (εκδ. Παπαδόπουλος).
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Η Μάρω Θεοδωράκη είναι έμπειρη μουσικός, με ειδικές γνώσεις στη μουσικοκινητική αγωγή, με πλούσιο συγγραφικό έργο για παιδιά, ενώ δραστηριοποιείται και στον τομέα του θεάτρου, συνθέτοντας μουσική για το θέατρο αλλά και ως επιμελήτρια μουσικών παραστάσεων. Η διδακτική της εμπειρία στο υποκριτικό τραγούδι είναι πολύχρονη και οι βραβεύσεις για το έργο της πολλές. Η πολυπρισματική της οπτική αποτυπώνεται στο βιβλίο της για παιδιά με τον τίτλο Παίζω ποίηση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μικρός Μετρονόμος.
Το Παίζω ποίηση είναι ένα πυκνό βιβλίο-εγχειρίδιο, το οποίο εστιάζει μεν στις ανάγκες των παιδιών των πρώτων σχολικών τάξεων αλλά απευθύνεται οπωσδήποτε στους εκπαιδευτικούς γενικά, στους ειδικευμένους εκπαιδευτικούς θεατρικής αγωγής, στους γονείς και κηδεμόνες, στους ειδικούς θεραπευτές, στους μουσικοπαιδαγωγούς, στους φοιτητές παιδαγωγικών σχολών, στους θεραπευτές που δουλεύουν με παιδιά κ.α. Τριάντα ποιήματα κατανέμονται σε τρεις θεματικές ενότητες: Συναισθήματα, Εμπειρίες, Αξίες.
Σε κάθε θεματική ενότητα, κάθε ποίημα θίγει και ένα διαφορετικό ζήτημα με το οποίο έρχονται αντιμέτωπα τα παιδιά (αλλά και οι μεγάλοι) στη σύγχρονη κοινωνία μας, καθώς θίγουν ζητήματα που ίσως θα ήταν πολύ δύσκολο ή και μεθοδολογικά πολύπλοκο και όχι παραγωγικό αν προσεγγίζονταν με άλλο τρόπο. Εξάλλου, όπως υποστηρίζει και η συνθέτρια-συγγραφέας, ο απώτερος στόχος είναι οι μικρές αυτοτελείς ιστορίες να ειπωθούν με τέτοιο τρόπο ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν εμπειρία της δημιουργικής ανάγνωσης και να αρχίσουν να σκέφτονται κριτικά. Η κατανόηση, η ανάπτυξη των γλωσσικών και μουσικοκινητικών δεξιοτήτων, η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, ο εμπλουτισμός της φαντασίας είναι επίσης στόχοι του βιβλίου. Εξάλλου, ο προσεγμένος λόγος, ο ρυθμός, η μουσικότητα και η δυνατότητα θεατρικού παιχνιδιού με κέντρο τα ποιήματα κατοικούν στον πυρήνα της σύνθεσης, αναβιβάζοντας τα σύντομα αναγνώσματα σε πολυεπίπεδες ασκήσεις νόησης, κίνησης και αισθητικής αγωγής.
Οι τρεις ενότητες
Στην 1η ενότητα, τα Συναισθήματα, η Θεοδωράκη παραθέτει 10 ποιήματα που αφορούν στα κυριότερα συναισθήματα τα οποία καλούμαστε να αναγνωρίσουμε και να μάθουμε να διαχειριζόμαστε μικροί και μεγάλοι: αγάπη, χαρά, ευτυχία, θυμός, φόβος, πόνος, δειλία, ζήλια, ντροπή και λύπη. Ακολουθούν δράσεις, με άξονα τα ποιήματα, όπου το θεατρικό παιχνίδι είναι ο πολύπλευρος τρόπος μέσα από τον οποίο θα γίνει περαιτέρω εμπέδωση του λόγου, του ρυθμού, του νοήματος. Στη 2η ενότητα, τις Εμπειρίες, τα παιδιά και οι παιδαγωγοί έχουν 10 ποιήματα μέσα από τα οποία καλύπτονται σημαντικές θεματικές: ο σχολικός εκφοβισμός, το διαζύγιο και ο χωρισμός, οι μαθησιακές δυσκολίες, η διατροφή και η υγεία, η απώλεια, τα όρια, ο πόλεμος, η αυτοπεποίθηση, η επικοινωνία και η συνεργασία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακολουθούν 4 δράσεις-προτάσεις δραματοποίησης και θεατρικού παιχνιδιού, οι οποίες είναι ανοικτού τύπου, δηλαδή ο έμπειρος παιδαγωγός, αναλόγως των παιδιών με τα οποία οργανώνει τις δράσεις, μπορεί να εκκινήσει από τις γενικές κατευθύνσεις που δίνει η συγγραφέας και ακολούθως να εξελίξει τις δραστηριότητες πολυεπίπεδα.
Εξάλλου, η μουσικότητα διαπερνά κάθε σύνθεση, αφήνοντας ωστόσο τον παιδαγωγό, τον γονέα, αναλόγως της μουσικής του παιδείας, να επιλέξει τον μουσικό τρόπο ή τον ρυθμό με τον οποίο θα δουλέψει μαζί με τα παιδιά τα ποιήματα.
Στην 3η ενότητα, με τον τίτλο Αξίες, η Θεοδωράκη εστιάζει ποιητικά στον σεβασμό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη φιλία, την ενσυναίσθηση, τη φιλοζωία, τον εθελοντισμό, τη διαφορετικότητα/ισότητα, την ευθύνη, την ειλικρίνεια και τη δικαιοσύνη. Αξίες σπουδαίες, που γεωμετρούν τα κοινωνικά υποκείμενα και οι οποίες αποτελούν πυξίδα για μια ζωή «με νόημα και χρώμα στην ψυχή». Η διαχείριση της θεματικής μέσα από την κομψή, καλοδουλεμένη και ρυθμικά πολύ προσεγμένη προσέγγιση της συγγραφέως είναι υποδειγματική. Εξάλλου, η μουσικότητα διαπερνά κάθε σύνθεση, αφήνοντας ωστόσο τον παιδαγωγό, τον γονέα, αναλόγως της μουσικής του παιδείας, να επιλέξει τον μουσικό τρόπο ή τον ρυθμό με τον οποίο θα δουλέψει μαζί με τα παιδιά τα ποιήματα. Και σε αυτή την ενότητα οι θεατρικές δράσεις, που προϋποθέτουν την ομαδικότητα και τη συνεργασία ενισχύουν σημαντικά τα κείμενα.
Το βιβλίο της Μάρως Θεοδωράκη είναι ένα εγχειρίδιο θεατρικού παιχνιδιού, είναι μια ποιητική ανθολογία και μια μουσική πρώτη ύλη συγχρόνως. Η συγγραφέας έχει σαφή αντίληψη των αναγκών των παιδιών, όπως και σαφή πρόταση προσέγγισής τους. Το αισθητικό πρόσημο της συλλογής είναι υψηλό και είναι ένα βιβλίο το οποίο δεν πρέπει να λείπει από τη βιβλιοθήκη των παιδαγωγών αλλά και των παιδιών που μπορούν και πρέπει να πορευτούν με σιγουριά, με λογική και ευαισθησία, στο δρόμο προς την εφηβεία και αργότερα την ενηλικίωση.
Μουσικά ερεθίσματα για βρέφη
Αν το Παίζω ποίηση αφορά ιδανικά τα παιδιά του νηπιαγωγείου και των πρώτων τάξεων του δημοτικού, το βιβλίο της Θεοδωράκη με τον τίτλο Μουσικά ερεθίσματα για βρέφη (εκδόσεις Παπαδόπουλος) απαντά στις ανάγκες των βρεφών και των πολύ μικρών παιδιών, με στόχο την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους. «Συνομιλεί» παραγωγικά επίσης με το θέατρο για τις πολύ νεαρές ηλικίες και τη μεθοδολογία του.
Εδώ η Θεοδωράκη παρουσιάζει, με τη μορφή του μουσικοκινητικού εργαστηρίου, είκοσι πέντε μουσικά παιχνίδια, είκοσι πέντε μουσικά ερεθίσματα, είκοσι πέντε μουσικές, όλα σχεδιασμένα ώστε να συμπληρώσουν δημιουργικά τις καθημερινές δραστηριότητες των βρεφών, των γονέων, των φροντιστών και των παιδαγωγών αυτών των ηλικιών. Οι δράσεις ομαδοποιούνται αναλόγως της ηλικίας των παιδιών και απευθύνονται ιδίως στις ηλικίες των 1-24 μηνών. Τα μουσικά κομμάτια κάθε κεφαλαίου μπορούν να γίνουν προσβάσιμα μέσα από την εφαρμογή ανάγνωσης κωδικού QR.
Συνδυάζοντας τις δύο εκδόσεις, μπορεί κανείς με ασφάλεια και πρωτοτυπία να προσεγγίσει τις αισθητικές και αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών από τη βρεφική ηλικία μέχρι και τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, έχοντας στη διάθεσή του δύο βιβλία-εγχειρίδια που δεν «διαβάζονται» γραμμικά, αλλά αντιθέτως ανοίγουν συνεχώς ποικίλες περιοχές μαθησιακής και αισθητικής αλληλόδρασης.
* Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Μάρω Θεοδωράκη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Πιάνο στο Εθνικό Ωδείο, Τραγούδι, Φωνητικά στο Πρότυπο Πειραματικό Ωδείο, καθώς και Μουσικοκινητική Αγωγή και Σεμινάρια Φωνητικής Δραματουργίας. Από το 1998, διδάσκει υποκριτικό τραγούδι σε δραματικές σχολές ενώ έχει διδάξει και στο Αμερικανικό Κολλέγιο (Deree).
Έχει συνθέσει μουσική για το θέατρο κι έχει επιμεληθεί μουσικές παραστάσεις. Στον κινηματογράφο συνεργάζεται πρώτη φoρά το 2008 με τον κινηματογραφιστή R. Crombie κερδίζοντας και τo Α΄ βραβείο πρωτότυπης μουσικής για την ταινία «Sappho» (3 ο Φεστιβάλ Κύπρου). Ακολουθεί η ταινία «The Good Soldier Shweik» (Animation film – 2009) ενώ μέσα στο 2017 συνεργάζεται με τη σκηνοθέτη Κλειώ Φανουράκη, όπου και υπογράφει τη μουσική της ταινίας «Ξα μου».
Έχει συνεργαστεί επίσης και με την κρατική τηλεόραση. Τα εκπαιδευτικά της προγράμματα έχουν απήχηση σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, με κορυφαία τη μουσική της σύνθεση στο ντοκιμαντέρ «Το σκοτεινό τρυγόνι» σε σκηνοθεσία Μ. Δελιοτζάκη στην ΕΤ1, ενώ είναι γνωστή και για τη συγγραφική της παρουσία, με πάνω από 58 παιδικά βιβλία στο ενεργητικό της – αποσπάσματα των οποίων έχουν περιληφθεί σε σχολικά βιβλία. Το 2017 βραβεύεται από το Ζωγράφειο Λύκειο στην Κωνσταντινούπολη για τη συγγραφική της πορεία.
