Μαρκαδόροι και κραγιόνια σε νέες σχολικές περιπέτειες: Χιούμορ και χρώμα σε τρία βιβλία για μικρά παιδιά

Μαρκαδόροι, κραγιόνια, χρώματα όλων των ειδών αποκτούν χαρακτήρες, ιδιοσυγκρασίες, μετέχουν ως ενεργοί δρώντες σε ιστορίες, μπλέκονται σε περιπέτειες, βρίσκουν φίλους, λύνουν προβλήματα, φτιάχνουν νέους κόσμους χρωματιστούς. Η σχολική καθημερινότητα είναι γεμάτη από χρώμα. Οι κασετίνες των μικρών μαθητών διαθέτουν από όλα. Ξυλομπογιές, μολύβια, υδατοχρώματα και μαρκαδόρους κάθε απόχρωσης και είδους, κραγιόνια κ.ο.κ. Είναι απαραίτητα υλικά για τη μάθηση πέρα από τις αυστηρές νόρμες του εγγραμματισμού και της πρώτης μαθηματικής σκέψης. Είναι αυτά που θα δώσουν πνοή στα τετράδια, θα γεμίσουν τις σελίδες των μπλοκ ζωγραφικής, θα επιστρατευθούν αντί των μολυβιών και των στυλό, θα γίνουν τα ίδια τόσο οι δημιουργοί όσο και οι πρωταγωνιστές παιχνιδιών. Στις προτάσεις που ακολουθούν οι μαρκαδόροι και τα κραγιόνια αποκτούν χαρακτήρα, ρόλους, βρίσκονται στο προσκήνιο. Δεν είναι μόνο τα μέσα για την παραγωγή έργου, αλλά και οι πρωταγωνιστές. Ας απολαύσουμε τις περιπέτειές τους: ανάλαφρες, πρωτότυπες και οπωσδήποτε χρωματιστές.

Ένας μαύρος μαρκαδόρος (εκδόσεις Πατάκη)

Όλα αρχίζουν όταν ο καινούριος μαρκαδόρος πάνω στο γραφείο της δασκάλας εξάπτει την περιέργεια ενός από τους μαθητές της τάξης. Μόνο που μετά από λίγο το ίδιο χέρι που τον άρπαξε αρχικά, τον πετάει με θυμό μακριά. Ο μαρκαδόρος προσγειώνεται ανώμαλα σε ένα μεγάλο κουτί, από αυτά που βρίσκονται πάντα σε μια τάξη και φιλοξενούν πολλούς και διαφορετικούς μαρκαδόρους (συνήθως «αγνώστου» ιδιοκτήτη, αλλά κοινόχρηστης αξίας). Ο μαρκαδόρος στη νέα του εστία δεν είναι και πολύ καλοδεχούμενος.

Χρωματίζει με έντονο μαύρο χρώμα και ανάμεσα στους πολύχρωμους «συγκατοίκους» του είναι τόσο διαφορετικός! Στο κουτί δεν περνάει καλά. Το κλίμα είναι εχθρικό. Όμως τα παιδικά χέρια που άρπαζαν μαρκαδόρους για να ζωγραφίσουν σε συνδυασμό με την πρωτοβουλία της δασκάλας να δείξει στους μαθητές τις δυνατότητες του μαύρου μαρκαδόρου, αλλάζουν την κατάσταση άρδην. Τα πολύχρωμα χαρτόνια, οι χρωματιστοί μαρκαδόροι των οποίων το χρώμα αλλάζει αναλόγως του χαρτονιού πάνω στο οποίο θα χρωματίσουν, αλλά και ο μαύρος μαρκαδόρος που σχεδιάζει καθαρά και αποφασιστικά σε όλα τα είδη των χαρτιών δημιουργούν μια πανδαισία χρωμάτων και σχεδίων, που θα διακοσμήσουν την πολύβουη τάξη. Μέχρι τη μέρα που το μελάνι του μαύρου μαρκαδόρου θα αρχίσει να τελειώνει... Τι θα κάνουν οι άλλοι μαρκαδόροι για να τον βοηθήσουν, τώρα που όλοι μαζί πια είναι ενωμένοι στον κοινό δημιουργικό σκοπό;

Το βιβλίο της Εύης Ανδριανού με τον τίτλο Ένας μαύρος μαρκαδόρος, που κυκλοφορεί σε σκληρόδετη έκδοση από τις εκδόσεις Πατάκη είναι ένα παραμύθι που μιλά για τα χρώματα, για την σχολική τάξη και τη δυναμική της, για τη διαφορετικότητα, την προκατάληψη αλλά και την αποδοχή, την ομαδικότητα, την αλληλεγγύη και τη χαρά της δημιουργίας. Είναι ένα παραμύθι για όσους τα βάφουν... μαύρα από πρόθεση και από έμπνευση. Για όσους χρωματίζουν με όλα τα χρώματα που διαθέτουν, ώστε το λαμπερό μαύρο να προκύψει ως πλούσια σύνθεση χρωμάτων και όχι ως ένδεια τρόπων και μέσων. Η σύλληψη της Ανδριανού είναι ευφυής, και συνθετικά ενδιαφέρουσα. Με δραματική οπτική αλλά και χρωματολογική άποψη, μπορεί να υπηρετήσει όχι μόνο την απόλαυση της ανάγνωσης μιας πρωτότυπης ιστορίας αλλά και την ενσωμάτωση της ιστορίας σε μαθήματα εικαστικών όσο και σε σενάρια θεατρικής αγωγής.

Η εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή συντονίζεται με την ζωντάνια και το ρυθμό της αφήγησης. Λευκοί χώροι, υποδέχονται φιγούρες οργανωμένες με μικτή τεχνική και πληθώρα χρωμάτων. Το εικονιστικό παιχνίδι με τις αναλογίες, τις χρωματικές συνθέσεις, με τις εκφράσεις, τις σχεδιαστικές χειρονομίες κλιμακώνει την αφήγηση και της αποδίδει χαρακτηριστικά δισδιάστατης παράστασης. Για παιδιά από 4 έως και 7 ετών.

Η μέρα που τα κραγιόνια κάνανε φίλους (εκδόσεις Ίκαρος)

Η δημοφιλής και επιτυχημένη σειρά διεθνώς, των παιδικών βιβλίων των Ντρου Ντέιουολτ και Όλιβερ Τζέφερς, μεταφρασμένη από τον Φίλιππο Μανδηλαρά, έχει και στην Ελλάδα την αντίστοιχη πορεία. Στη νέα έκδοση τα κραγιόνια ανακαλύπτουν την γοητεία της φιλίας, αποκτούν θάρρος και ανοίγονται σε νέες περιπέτειες.

Η παρέα των κραγιονιών βγαίνει από το κουτί της με διάθεση για εξερεύνηση. Φρόντισαν ωστόσο να στείλουν γράμματα στον παιδικό φίλο και «ιδιοκτήτη» τους, τον Ντάνκαν, ώστε να τον πληροφορήσουν για τη δράση τους. Το κόκκινο κραγιόνι αναλαμβάνει χρέη πυροσβέστη, καθώς συναντά το πυροσβεστικό όχημα-παιχνίδι και τους αναβάτες του. Το ροδακινί κραγιόνι, πλέον υπογράφει ως «Βαρόνος φον Τσίτσιδος», αφού συμμετέχει ενεργά στο παιχνίδι Μυστήρια στο Λονδίνο και αλληλεπιδρά με τους υπόλοιπους χαρακτήρες του επιτραπέζιου παιχνιδιού. Το λευκό κραγιόνι βρίσκει νέο σκοπό παίζοντας ως βασίλισσα πάνω στη σκακιέρα, ενώ το μπεζ κραγιόνι έφτασε μέχρι κάτω από το ψυγείο του Ντάνκαν και εκεί συναντώντας ένα «κοπάδι» σκυλοκροκέτες έγινε ο φύλακας-βοσκός τους. Το πετρόλ κραγιόνι, τρυπώνοντας στη σάκα του Ντάνκαν και πηγαίνοντας έτσι στο σχολείο, ανακαλύπτει στην τάξη ολόκληρη οικογένεια από χρωματικά συγγενή κραγιόνια και γίνεται σούπερ κοινωνικό... Όλα τα κραγιόνια έχουν να διηγηθούν στα γράμματά τους διάφορες περιπέτειες και κοινωνικές επιτυχίες, προσαρμοσμένες αναλόγως στην ιδιοσυγκρασία του χρώματός τους. Κηπουρική, πινγκ-πονγκ, τα παιχνίδια κάτω από το κρεβάτι, τα στρατιωτάκια που γίνονται σύντροφοι για το «εμετί» κραγιόνι και άλλα πολλά, εξιστορούνται στο βιβλίο της σειράς με τον τίτλο Η μέρα που τα κραγιόνια κάνανε φίλους, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε κομψή σκληρόδετη έκδοση.

Περιπέτεια, χιουμοριστική αφήγηση, χρωματολογική ανάλυση και συνταίριασμα με το χώρο δράσης αλλά και τον «χαρακτήρα» κάθε χρωματιστού κραγιονιού, συνθέτουν ένα ενδιαφέρον και παιγνιώδες σύμπαν, όπου το σχέδιο, το χρώμα και το κείμενο ελκύουν τους μικρούς αναγνώστες, εξάπτουν την φαντασία τους και κινητοποιούν τις εικαστικές τους ανησυχίες.

Τα κραγιόνια επιστρέφουν στο σχολείο (εκδόσεις Παπαδόπουλος)

Στο ίδιο μήκος κύματος αλλά με διαφορετική υπόθεση και χώρο αναφοράς, οι Ντρου Ντέιουολτ και Όλιβερ Τζέφερς, οργανώνουν τη νέα περιπέτεια των κραγιονιών, αυτή τη φορά επιστρέφοντας στο σχολείο. Σε κάθε μια από τις σελίδες της σκληρόδετης έκδοσης που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, με τον τίτλο «Τα κραγιόνια επιστρέφουν στο σχολείο», οι χρωματιστοί φίλοι ξαναμπαίνουν στη σχολική ρουτίνα με ανανεωμένη διάθεση και νέες προσδοκίες.

Το μπλε, το μπεζ, το ροζ, το πρώτο μωβ κραγιόνι ειδικό για νήπια, όπως και ο φίλος του το πράσινο, το φωσφοριζέ, το μαύρο και το λευκό, το κίτρινο και το πορτοκαλί, ξανασυναντιούνται, μιλούν για τα μαθήματα που προτιμούν, και εντέλει όλα συμφωνούν σε μια κοινή τους προτίμηση: την ώρα των καλλιτεχνικών. Εκεί όπου όλα τα χρώματα αποκτούν χώρο και τρόπο έκφρασης, και να κάνουν την αίθουσα «άνω-κάτω». Και είναι ακριβώς αυτό το «άνω-κάτω» της αισθητικής αγωγής εν γένει που κινητοποιεί τη φαντασία, οργανώνει σενάρια, οξύνει τις αισθήσεις, οδηγεί τα παιδιά να φτιάξουν κόσμους. Στο βιβλίο, το σχολείο είναι η επόμενη μεγάλη περιπέτεια, η επόμενη μεγάλη επικράτεια εμπειριών, τόσο για τα κραγιόνια όσο και για τους μαθητές που θα ζωγραφίσουν και εντέλει θα δημιουργήσουν περιβάλλοντα και σχέσεις χώρου και χρώματος με αυτά.

Και τα δύο βιβλία της σειράς, όπως και όλα τα προηγούμενα διαβάζονται ιδανικά από το κοινό των ηλικιών από 4 έως και 7 ετών. Μάλιστα λόγω του έξυπνου χιούμορ και της ανοικτού τύπου εικονογράφησης, διαβάζονται ευχάριστα από τα παιδιά 6 με 7 ετών καθώς προσφέρονται και για την εξάσκηση της πρώτης τους, προοδευτικά αυτόνομης ανάγνωσης.

* Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου.