Για τις πρόσφατες ποιητικές συλλογές των Κυριάκου Χαρίτου, Κυριάκου Χαραλαμπίδη και Μαρίνας Μιχαηλίδου-Καδή. Κεντρική εικόνα: Πίνακας του Τζέιμς Πέλαμ.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Αν λίγο θυμάσαι τον εαυτό σου στα παιδικά σου χρόνια, αν έστω μια έκλαμψη από εκείνες τις πίσω σελίδες της ζωής σου αχνοφαίνεται μπροστά σου, τότε σίγουρα θα πειστείς πως υπήρξες κάποτε ποιητής.
Οπως συμβαίνει με όλα τα παιδιά που βλέπουν το σχήμα του κόσμου υπό διαφορετική γωνία κι όταν μεγαλώνουν κάτι μέσα τους ευθυγραμμίζεται και αναπόδρστα χάνεται. Η ποίηση για παιδιά δεν έχει ακριβώς την ίδια λειτουργικότητα με αυτή που έχει για εμάς του ενήλικες.
Οι τρεις συλλογές ποιημάτων που επιλέγουμε διαθέτουν το χάρισμα του μοιράσματος της ολόδροσης παιδικότητας.
Μπολιάζει κάτι ήδη εύφορο (από γεννησιού του), ενώ στη δική μας περίπτωση είναι μια ενθύμηση της ανθοφορίας. Οι τρεις συλλογές ποιημάτων που επιλέγουμε διαθέτουν το χάρισμα του μοιράσματος της ολόδροσης παιδικότητας. Πιστεύουν στην αγνότητα των ματιών που θα διαβάσουν τις τυπωμένες λέξεις και δεν θέλουν να τα προδώσουν με ευκολίες και ρηχούς συναισθηματισμούς.
Για φαντάσου, του Κυριάκου Χαρίτου
Ο Κυριάκος Χαρίτος τα τελευταία χρόνια ασκείται στη συγγραφή παιδικών βιβλίων καταθέτοντας ένα ιδιαίτερο ύφος. Στη συλλογή του Για φαντάσου (εκδ. Μεταίχμιο) ξεκινάει με μια «υπόθεση εργασίας» που πάνω σ’ αυτή την χτίζει 21 ποιήματα που όλα ξεκινούν με τη φράση «για φαντάσου...» για να ξεδιπλωθεί έτσι ο έμμετρος μύθος.
Οι εικόνες που δημιουργεί είναι πρωτότυπες και συνάμα εύληπτες, παρά το γεγονός (ή, μάλλον, εξαιτίας του γεγονότος) ότι ξεδιπλώνουν ένα ευφάνταστο «τι θα συνέβαινε αν». Μια δυνητική πραγματικότητα που μόνο η φαντασία μπορεί να πλάσει πιστεύοντας ακράδαντα πως μπορεί να πάρει σάρκα και οστά.
Τα ποιήματα έχουν μια λειτουργική αφηγηματικότητα (μπορείς να τα διαβάσεις και σαν ιστορίες γραμμένες σε στίχους) δίχως να χάνουν την ποιητικότητά τους. Η απέρριτη εικονοράφηση του βιβλίου ανήκει στην Ντανιέλα Σταματιάδη.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
Για φαντάσου μια σφαίρα
που αρνείται να σκοτώσει.
Για φαντάσου ένα μαχαίρι
που αρνείται να πληγώσει.
Για φαντάσου έναν στρατιώτη
που σε πόλεμο δεν πάει.
Κι ένα πολυβόλο όπλο
που δεν θέλει να βαράει.
Για φαντάσου μια μέρα
η ειρήνη να νικήσει.
Σαν να λέμε πως ο ήλιος
θα χαράξει από τη Δύση.
Με τις λέξεις αγκαλιά, του Κυριάκου Χαραλαμπίδη
Ο Κύπριος ποιητής Κυριάκος Χαραλαμπίδης, από τους πλέον γνωστούς που έλκουν την καταγωγή τους από το Νησί της Αφροδίτης.
Η τελευταία συλλογή του Με τις λέξεις αγκαλιά (εκδ. Καλειδοσκόπιο) είναι η δεύτερη που καταθέτει στο σύνολο του έργου του που απευθύνεται σε παιδιά. Ισως λίγο μεγαλύτερα σε σχέση με την πρώτη του συλλογή.
Είναι έντονο το υπερρεαλιστικό στοιχείο στην ποίησή του και ένας στοχασμός σε θέματα όπως είναι η οικολογία, το περιβάλλον και τα ζώα. Δεν είναι τυχαίο πως σε πάρα πολλά ποιήματα η κεντρική εικόνα στηρίζεται σε κάποιο ζώο, προσφέροντας έτσι στους μικρούς αναγνώστες τη δυνατότητα της οικείωσης με τα ζώα (οικόσιτα και μη).
Το ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη συλλογή είναι ότι τα νοήματα μπολιάζονται με μια λεπταίσθητη χροιά ειρωνείας, αλλά και χιούμορ. Ο λυρισμός της ποίησης του Χαραλαμπίδη είναι ευδιάκριτος, ακόμη και στους στίχους που ακολουθούν μια ρεαλιστική απεικόνιση. Η εικογράφηση είναι της Κατερίνας Χαδούλου, ενώ η έκδοση συμπληρώνεται με το επίμετρο της Άννας Κατσίκη-Γκίβαλου.
ΝΕΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΣ
Ένας παπαγάλος
λες και ήταν Γάλλος:
ομιλητικός.
Πρόσφερε κρασάκι
και ροκφόρ τυράκι:
περιποιητικός.
Καταπώς τον βλέπω,
άξιο τον έχω
να γλεντοκοπά,
να λαλεί «άσπρο πάτο»
με γεμάτο πιάτο
και πολλή δουλειά.
Ποια δουλειά; θα πείτε.
Σας ζητώ να βρείτε
τι ποιεί ο φτωχός
μέσα στο κλουβί του
κι αν με τη φωνή του
γίνεται αετός.
Ποιήματα για παιδιά, της Μαρίνας Μιχαηλίδου-Καδή
Η Μαρίνα Μιχαηλίδου-Καδή στη συλλογή της Ποιήματα για παιδιά (εκδ. Καλέντη) καταθέτει δέκα ποιήματα, στα οποία δεν φοβάται να μιλήσει ανοιχτά για θέματα που ακόμη και στους ενήλικες φαντάζουν δύσκολο να ειπωθούν.
Μοναξιά, θλίψη, εγκατάλειψη, προσφυγιά, ρατσισμός. Σημάδια του δύσκολου καιρού που ζούμε και τον οποίο υφίστανται και τα παιδιά (φευ, δεν είναι θλιβερό προνόμιο μόνο των μεγάλων). Δίχως να θέλει να ωραιοποιήσει τις εικόνες της πραγματικότητας, η ποίηση της Μιχαηλίδου-Καδή οδηγείται πάντα προς το φως
Ακόμη κι αν πρέπει να περάσει μέσα από τα σκοτάδια του κόσμου (όπως σημειώσαμε δεν τα κρύβει) η κατάληξη είναι μια ελπίδα πως κάτι μπορεί να αλλάξει και το δάκρυ να γίνει χαμόγελο και συνύπαρξη. Η εικονογράφηση ανήκει στην Ρένια Μεταλληνού.
ΖΩΗ
Κάποιες φορές οι ζωές των ανθρώπων χωρίζουν
και δεν φταίει κάποιος γι’ αυτό.
Είναι η ζωή που προχωρά
και μας παίρνει ς’ άλλους δρόμους,
σε μονοπάτια απάτητα,
βουνά απροσμέτρητα,
στη βροχή και στο χιόνι.
Ξεκινούμε μαζί, αλλά βαδίζουμε μόνοι.
Και δεν φταίει κάποιος γι’ αυτό·
είναι η ζωή που προχωρά
και μας χωρίζει, δεν μας ενώνει.
