Πώς μπορούμε να βράσουμε νερό σε μια σελίδα χαρτιού φωτοτυπίας; Πώς ένα σουρωτήρι για μακαρόνια μπορεί να βάλει φραγή στις ανεπιθύμητες εισερχόμενες κλήσεις στο κινητό; Οι συγγραφείς του εγχειριδίου για παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς Οδηγός διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών με πειράματα (εκδ. Ροπή) μας συστήνουν το νέο τους βιβλίο και εξηγούν γιατί αποτελεί ιδανικό δώρο για τις γιορτές. 170 πειράματα που μπορούν να γίνουν με καθημερινά υλικά που όλοι έχουμε στο σπίτι και βίντεο μέσω QR code για πάνω από 100 από αυτά.
Γράφουν οι Παναγιώτης Κουμαράς και Θοδωρής Πιερράτος
Κατά τις ημέρες των γιορτών οι ανταλλαγές δώρων δίνουν και παίρνουν. Οι γονείς, παρασυρμένοι από το κλίμα των ημερών, συχνά, εφόσον το επιτρέπει ο οικονομικός τους προϋπολογισμός, κάνουν την υπέρβαση και υποκύπτουν στην αγορά του ακριβού παιχνιδιού που έχει καταλάβει την καρδιά και το μυαλό κάθε παιδιού ελέω της αδυσώπητης διαφήμισης. Και όλοι μοιάζουν ικανοποιημένοι: οι γονείς που έκαναν το καθήκον τους ως φιλόστοργοι κηδεμόνες και τα παιδιά που απέκτησαν το αντικείμενο που υπόσχεται να τους προσφέρει μαγικές στιγμές. Και όλοι, παρά τον άφθονο ελεύθερο χρόνο που υπόσχονται οι δύο εβδομάδες αργίας των σχολείων, ελάχιστα μοιράζονται το δώρο του να βρίσκεσαι με τους αγαπημένους σου και να περνάς χαλαρές στιγμές μαζί τους. Δεν μιλάμε για συνύπαρξη στο ίδιο σπίτι ή ακόμη και στο ίδιο σαλόνι με τον καθένα απασχολημένο στις δικές του ασχολίες (κινητό τηλέφωνο, υπολογιστή, τηλεόραση). Μιλάμε για χρόνο που μοιράζεται με κοινές ασχολίες και δραστηριότητες που θα μπορούσαν να βάλουν φωτιά στη δημιουργικότητα και στη φαντασία των μικρών μας (ή και μεγαλύτερων) αγαπημένων.
Πώς ένα κοινό μολύβι μπορεί να λειτουργήσει ως λάμπα φωτισμού; Πώς μπορούμε να δείξουμε ότι όντως η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της;
Ίσως φέτος τις γιορτές, αλλά και τις κρύες νύχτες του χειμώνα που έχουμε μπροστά μας, το πιο ακριβό δώρο που θα μπορούσαν να κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους θα ήταν να μοιραστούν μαζί τους στιγμές που θα μείνουν για πάντα στη μνήμη τους. Τι θα λέγατε να επιχειρούσατε να διερευνήσετε μαζί με τα παιδιά σας ερωτήματα που προκαλούν το ενδιαφέρον τόσο το δικό τους όσο και το δικό σας; Για παράδειγμα: Γιατί ένα τεράστιο πλοίο επιπλέει ενώ ένα πετραδάκι βυθίζεται; Γιατί οι αστροναύτες ψηλώνουν όταν βρεθούν στο διάστημα; Πώς μπορούμε να βράσουμε νερό σε μια σελίδα χαρτιού φωτοτυπίας; Πώς ένα σουρωτήρι για μακαρόνια μπορεί να βάλει φραγή στις ανεπιθύμητες εισερχόμενες κλήσεις στο κινητό σας; Πώς ένα κοινό μολύβι μπορεί να λειτουργήσει ως λάμπα φωτισμού; Πώς μπορούμε να δείξουμε ότι όντως η Γη γυρίζει γύρω από τον εαυτό της;
Όλα τα υλικά, αναλυτικές οδηγίες, βίντεο και ερμηνείες για διδακτική αξιοποίηση
Σύντροφός σας σε αυτό το ανεπανάληπτο ταξίδι γνώσης μπορεί να σταθεί το βιβλίο Οδηγός διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών με πειράματα που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΡΟΠΗ. Σε αυτό παρουσιάζονται περισσότερα από 170 πειράματα Φυσικών Επιστημών τα οποία, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, γίνονται με υλικά καθημερινής χρήσης που έχουμε όλοι στο σπίτι μας. Περισσότερα από 110 πειράματα έχουν βιντεοσκοπηθεί και ο αναγνώστης έχει εύκολη πρόσβαση σε αυτά σαρώνοντας τον κωδικό QR που τα συνοδεύει. Κάθε πείραμα συνοδεύεται από πληροφορίες που αφορούν τις εμπλεκόμενες έννοιες καθώς και το εκτιμώμενο επίπεδο δυσκολίας. Αφού δοθούν αναλυτικές οδηγίες για τα απαιτούμενα υλικά και του τι πρέπει να κάνει ο πειραματιζόμενος, είτε αυτός είναι γονιός είτε εκπαιδευτικός είτε ένας φιλοπερίεργος μαθητής, περιγράφεται τι αναμένεται να παρατηρηθεί καθώς και η σχετική ερμηνεία ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. Για πολλά πειράματα προτείνονται τρόποι διδακτικής αξιοποίησή τους στις διάφορες βαθμίδες εκπαίδευσης, ενώ δίνονται, υπό μορφή παρατηρήσεων, σημεία προσοχής που θα βοηθήσουν στην επιτυχία του πειράματος με βάση την πολυετή εμπειρία των συγγραφέων.
Ο ανήσυχος αναγνώστης θα βρει πώς κάποιο πείραμα συνδέεται με την ιστορία των επιστημών και την καθημερινή ζωή. Σε κάθε περίπτωση, μέσα από τα πειράματα του βιβλίου επιχειρείται η ενδυνάμωση της διερευνητικής μάθησης ενώ οι ερωτήσεις εμβάθυνσης στο τέλος καθενός από τα 14 κεφάλαια του βιβλίου θέτουν αυθεντικά προβλήματα που θα διεγείρουν το ενδιαφέρον των παιδιών, όλων των ηλικιών, για αναζήτηση.
Μήπως, λοιπόν, φέτος αξίζει να κάνετε την υπέρβαση και να περάσετε στιγμές με τα παιδιά σας εξερευνώντας μαζί τους τον θαυμαστό κόσμο που μας περιβάλει;
Ποιοι είναι οι συγγραφείς
Ο Θοδωρής Πιερράτος είναι εκπαιδευτικός στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση από το 2003 και από το 2012 είναι Υπεύθυνος του Εργαστηριακού Κέντρου Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Φ.Ε.) Ευόσμου, Θεσσαλονίκης. Έχει ολοκληρώσει το διδακτορικό του στη Διδακτική της Φυσικής στο Τμήμα Φυσικής του Α.Π.Θ και έχει διδάξει επί έξι χρόνια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ.
Ο Παναγιώτης Κουμαράς έχει εργαστεί 4 χρόνια στο Τμήμα Φυσικής του Α.Π.Θ, 10 χρόνια στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και 28 χρόνια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ. ως Καθηγητής της Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν α) Προγράμματα Σπουδών Φυσικών Επιστημών, β) Πειράματα με υλικά καθημερινής χρήσης, γ) Ιστορία των Φυσικών Επιστημών και δ) Εναλλακτικές απόψεις των μαθητών και πηγές της προέλευσής τους.
