great-teacher 360x240

Εάν θέλουμε να ξεχωρίσουμε έναν παράγοντα ως τον πλέον σημαντικό σε κάτι τόσο περίπλοκο όσο ένα εκπαιδευτικό σύστημα ποιος θα ήταν αυτός; Το πρόγραμμα σπουδών; Οι παιδαγωγικές αρχές και μέθοδοι που εφαρμόζει; Ο γενικός προσανατολισμός του; Όχι, λέει ο Todd Whitaker, τίποτε από αυτά. Είναι η ποιότητα του εκπαιδευτικού.

Του Σωτήρη Βανδώρου 

Αυτό που κάνει τη διαφορά, ισχυρίζεται ο διακεκριμένος σχολικός διευθυντής, σύμβουλος εκπαίδευσης και συγγραφέας, είναι ο σπουδαίος δάσκαλος. Είναι εκείνος ο οποίος μπορεί να εμπνεύσει τους μαθητές, να τους προκαλέσει το ενδιαφέρον για τη γνώση και τελικά να τους κάνει να μάθουν, να αναπτύξουν κριτική σκέψη και δεξιότητες, να κοινωνικοποιηθούν, να εσωτερικεύσουν αξίες κ.ο.κ. Μπορεί να έχεις ένα καλοσχεδιασμένο αναλυτικό πρόγραμμα. Είναι απλώς άχρηστο εάν ο δάσκαλος δεν έχει τα προσόντα να το υποστηρίξει. Μπορεί, αντίθετα, να έχεις ένα μέτριο αναλυτικό πρόγραμμα. Είναι ο ξεχωριστός δάσκαλος που θα καταφέρει να το απογειώσει.

Πιθανόν ο υποδειγματικός δάσκαλος του Whittaker να αποδεικνυόταν μέτριος όσον αφορά την υποστήριξη ενός μαθητή που θέλει να πετύχει στις πανελλαδικές εξετάσεις

Στο Ο καλός δάσκαλος ο Whittaker, απευθυνόμενος κυρίως σε δασκάλους της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, προσφέρει μια σειρά από συμβουλές για τη βελτίωση του έργου τους τις οποίες αντλεί από την πολύχρονη εμπειρία του από τη συναναστροφή του με δασκάλους, διευθυντές και βεβαίως μαθητές. Πρόκειται λοιπόν για έναν αναστοχασμό της επαγγελματικής εμπειρίας του ο οποίος διανθίζεται με άφθονα περιστατικά και παραδείγματα. Το βασικό του μότο είναι μαθαίνουμε από τους κορυφαίους δασκάλους. Πώς το κάνουν εκείνοι διαφορετικά; Πώς το κάνουν καλύτερα από τους άλλους; Υπάρχει, βρίσκουμε, κάποια υπερβολή σε μια τέτοια προσέγγιση. Όχι γιατί δεν αποδεχόμαστε πως στην εκπαιδευτική πράξη είναι μείζονα η σχέση εκπαιδευτή-εκπαιδευόμενου (ίσα-ίσα, θα υπερθεματίζαμε ότι αυτό μπορεί να επεκταθεί σε όλες τις βαθμίδες, από το βρεφονηπιακό σταθμό μέχρι το πανεπιστήμιο), αλλά διότι η αποκοπή της από τα συμφραζόμενα του εκπαιδευτικού συστήματος εντός το οποίου εκδηλώνεται συνιστά μονομέρεια. Εν τέλει ο κάθε δάσκαλος δια-μορφώνεται εντός ενός πλαισίου το οποίο έχει τα ιδιαίτερα γνωρίσματά του, τους καταναγκασμούς, τα όρια, τις ευκαιρίες, συγκεκριμένο βαθμό ελευθερίας κ.ο.κ. Σκέφτομαι για παράδειγμα ότι πιθανόν ο υποδειγματικός δάσκαλος του Whittaker να αποδεικνυόταν μέτριος όσον αφορά την υποστήριξη ενός μαθητή που θέλει να πετύχει στις πανελλαδικές εξετάσεις.

Ωστόσο, εάν αφήσουμε αυτές τις επιφυλάξεις στην άκρη και θεωρήσουμε ότι η προσέγγιση του συγγραφέα συνιστά μια μεθοδολογική επιλογή, δηλαδή ότι κάνει αφαίρεση από τους υπόλοιπους παράγοντες (τους οποίους άρρητα εκλαμβάνει ως δεδομένους ή εν πάση περιπτώσει γνωστούς στο αναγνωστικό κοινό στο οποίο πρωτίστως απευθύνεται, δηλαδή στους αμερικανούς δασκάλους), προκειμένου να επικεντρωθεί ευκρινώς κι απερίσπαστα στο θέμα του, τότε δεν θα έχουμε πρόβλημα να παραδεχθούμε ότι πρόκειται για ένα ενδιαφέρον βιβλίο με κάποιες, μάλιστα, συναρπαστικές σελίδες. Σίγουρο είναι τούτο: διαβάζεται απνευστί, χάρις στο συγγραφικό ταλέντο του δημιουργού του και μολονότι κάποια από τα γραφόμενα είναι αναμενόμενα, παρουσιάζονται εντασσόμενα δημιουργικά σε μια συνεκτική όσο και πολυσχιδή παιδαγωγική αντίληψη και κυρίως πρακτική.

Επιδέξιος παιδαγωγός

teacher with students at desk

Εδώ δεν θα παρουσιάσουμε σημείο προς σημείο τα χαρακτηριστικά του σπουδαίου δασκάλου. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι ο Whittaker δίνει μεγάλη έμφαση, και το κάνει πειστικά, στη σημασία της συμπεριφοράς και στάσης του δασκάλου απέναντι στους μαθητές: πώς θέτει και τηρεί τους κανόνες, πώς αντιμετωπίζει προβληματικές αντιδράσεις μαθητών, πώς εμπνέει σεβασμό, πως οικοδομεί μια σχέση εμπιστοσύνης, πώς ενθαρρύνει κι επιβραβεύει, αλλά και πώς επιπλήττει και τιμωρεί όταν χρειάζεται κ.ο.κ. Ο καλός δάσκαλος είναι πριν απ’ όλα ένας επιδέξιος παιδαγωγός, άριστος γνώστης της εύθραυστης παιδικής ψυχολογίας. Είναι οπλισμένος με υπομονή κι αυτοπειθαρχία, γνωρίζει να αποφεύγει τις κακοτοπιές και δεν ξεχνά ποτέ ότι το επίκεντρο είναι πάντα ο μαθητής κι όχι ο ίδιος. Αλλά ως προς τον εαυτό του είναι πάντα απαιτητικός κι ο αυστηρότερος κριτής.

Μπορεί ένας όχι και τόσο καλός δάσκαλος διαβάζοντας το βιβλίο να βελτιωθεί ουσιωδώς;

Ένα ερώτημα, πάντως, που μπορεί κανείς να θέσει είναι το εξής απλό: Μπορεί ένας όχι και τόσο καλός δάσκαλος διαβάζοντας το βιβλίο να βελτιωθεί ουσιωδώς; Eπειδή θα μάθει, ας πούμε, κάποια πράγματα που κάνει λάθος, άραγε θα μπορεί ή θα επιθυμεί να τα διορθώσει; Υπάρχουν αμέσως-αμέσως ορισμένα στοιχεία που αφορούν την ψυχική προδιάθεση κι αντοχή των δασκάλων –μην το ξεχνάμε: πρόκειται για ένα πολύ απαιτητικό επάγγελμα– που ποικίλλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ας πούμε, αναφέρει ο συγγραφέας τη μαρτυρία μιας αναγνωριζόμενης ως κορυφαίας δασκάλας της 6ης Δημοτικού που εξακολουθούσε στο τέλος της καριέρας της να μεταφέρει στην αίθουσα το ίδιο πάθος που είχε ανέκαθεν: «Στην τάξη αυτή βρίσκομαι για τριάντα οκτώ χρόνια, τα παιδάκια αυτά όμως έρχονται για πρώτη φορά». Μια κουβέντα είναι, πόσοι όμως μπορούν να την κάνουν πράξη; Από την άλλη, υπάρχουν αρκετές χρήσιμες συστάσεις που μπορούν πράγματι να αξιοποιηθούν από δασκάλους που αναγνωρίζουν κάποια ανεπάρκειά τους ή εν πάση περιπτώσει διακατέχονται από την αγωνία διαρκούς βελτίωσής τους. Αλλά και πολλούς γονείς θα ωφελήσει το βιβλίο, ιδίως όσους αναλαμβάνουν το ρόλο του «δασκάλου στο σπίτι» και που, αυτοσχεδιάζοντας, καταλήγουν ενίοτε να δημιουργούν σύγχυση στα τέκνα τους.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ

exof-great-teacherΟ καλός δάσκαλος
Σε τι ξεχωρίζει;
Todd Whitaker
Μτφρ. Κώστας Σίμος
Εκδόσεις Πατάκη 2013
Σελ. 208, τιμή €10,70

 politeia-link 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το βιβλίο γνώσεων για παιδιά: Ιστορικές αναζητήσεις – Σύγχρονες προκλήσεις» της Ρόζης-Τριανταφυλλιάς Αγγελάκη (κριτική) – Ένα ελπιδοφόρο κεφάλαιο

«Το βιβλίο γνώσεων για παιδιά: Ιστορικές αναζητήσεις – Σύγχρονες προκλήσεις» της Ρόζης-Τριανταφυλλιάς Αγγελάκη (κριτική) – Ένα ελπιδοφόρο κεφάλαιο

Για το «Βιβλίο γνώσεων για παιδιά: Ιστορικές αναζητήσεις – Σύγχρονες προκλήσεις» της Αγγελάκη Ρόζης-Τριανταφυλλιάς (εκδ. University Studio Press). Kεντρική εικόνα: Από την ταινία «The Dangerous Book for Boys». 

Γράφει ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος

...
«Οδηγός για νέους εκπαιδευτικούς» της Βασιλικής Νίκα – Πληροφορίες, συμβουλές, προτεινόμενες πρακτικές

«Οδηγός για νέους εκπαιδευτικούς» της Βασιλικής Νίκα – Πληροφορίες, συμβουλές, προτεινόμενες πρακτικές

Για το βιβλίο «Οδηγός για νέους εκπαιδευτικούς» της Βασιλικής Νίκα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Πληροφορίες, συμβουλές, προτεινόμενες πρακτικές που δεν επιβάλλονται, αλλά ανοίγουν τη βεντάλια των επιλογών, δίνοντας την ευκαιρία σε κάθε εκπαιδευτικό που διδάσκει στα δημοτικά σχολεία να αρχίσει κάθε νέ...

Έφηβοι και δημοτικό τραγούδι: Η παράσταση «Το γεφύρι της Άρτας και οι Λυγερές του Κάτω Κόσμου» και 6 χρήσιμα βιβλία

Έφηβοι και δημοτικό τραγούδι: Η παράσταση «Το γεφύρι της Άρτας και οι Λυγερές του Κάτω Κόσμου» και 6 χρήσιμα βιβλία

Για το δημοτικό τραγούδι στη σχολική τάξη και στο θέατρο για εφήβους, με αφορμή την παράσταση «Το Γιοφύρι της Άρτας και οι Λυγερές του Κάτω Κόσμου» ( Θέατρο Τέχνης, σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Τάκαλου και δραματουργική-σκηνοθετική επιμέλεια Μαριάννας Κάλμπαρη). Αναγνωστικές προτάσεις και διαπιστώσεις για τα κε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γεωργοστάθη, Παπαδημητράκη, Φραγκεσκάκη: Τρία νέα βιβλία για παιδιά και μερικές χρήσιμες σκέψεις για την παιδική λογοτεχνία

Γεωργοστάθη, Παπαδημητράκη, Φραγκεσκάκη: Τρία νέα βιβλία για παιδιά και μερικές χρήσιμες σκέψεις για την παιδική λογοτεχνία

Για τα βιβλία «Φίλοι δεμένοι με κλωστή» (Ελένη Γεροστάθη, εικον. Χρύσω Χαραλάμπους), «Μια φωλιά για μένα» (Βαλεντίνα Παπαδημητράκη, εικον. Μαρίνα Δημοπούλου) και «Το ποδήλατό του» (Χριστίνα Φραγκεσκάκη, εικον. Πέτρος Μπουλούμπασης) -όλα εκδ. Καλειδοσκόπιο- σκέψεις για την παιδική λογοτεχνία και την «άναρχη» κατηγορι...

«Μικρασιατική Καταστροφή, Η μεγάλη εικόνα της μικρασιατικής μας περιπέτειας» της Δέσποινας Μ. Δαμιανού (κριτική) – Μια αφήγηση για παιδιά και εφήβους

«Μικρασιατική Καταστροφή, Η μεγάλη εικόνα της μικρασιατικής μας περιπέτειας» της Δέσποινας Μ. Δαμιανού (κριτική) – Μια αφήγηση για παιδιά και εφήβους

Για το βιβλίο της Δέσποινας Μ. Δαμιανού «Μικρασιατική Καταστροφή – Η μεγάλη εικόνα της μικρασιατικής μας περιπέτειας» (εκδ. Αρτέον). Μια αφήγηση κατάλληλη για το εφηβικό και νεανικό κοινό.

Γράφει ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος

Η Μικρασιατική Καταστρο...

«Άλκη Ζέη, μάτια σαν γαλάζια θάλασσα» της Μαρίζας Ντεκάστρο – Η πολυτάραχη ζωή της

«Άλκη Ζέη, μάτια σαν γαλάζια θάλασσα» της Μαρίζας Ντεκάστρο – Η πολυτάραχη ζωή της

Για το βιβλίο «Άλκη Ζέη, μάτια σαν γαλάζια θάλασσα» της Μαρίζας Ντεκάστρο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Μια βιογραφία της μεγάλης συγγραφέα για να γνωρίσουν τα παιδιά τη ζωή της. 

Γράφει η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Θέατρο για παιδιά: «Πούπουλapp» των Άγγελου Αγγέλου και Έμης Σίνη – Κυνηγώντας την περιπέτεια στην εποχή της επαυξημένης πραγματικότητας

Θέατρο για παιδιά: «Πούπουλapp» των Άγγελου Αγγέλου και Έμης Σίνη – Κυνηγώντας την περιπέτεια στην εποχή της επαυξημένης πραγματικότητας

Για την παράσταση «Πούπουλapp» της ομάδας Κοπέρνικος των Άγγελου Αγγέλου και Έμης Σίνη που ανεβαίνει στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. 

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

Εικονική πραγματικότητα, ηλεκτρονικά κοινωνικά δίκτυα, εμβυθιστική και ...

«Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» του Μαρκ Χάντον: Από τις σελίδες του βιβλίου στη θεατρική σκηνή – Μια άλλη ματιά στον αυτισμό

«Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» του Μαρκ Χάντον: Από τις σελίδες του βιβλίου στη θεατρική σκηνή – Μια άλλη ματιά στον αυτισμό

Για το μυθιστόρημα του Μαρκ Χάντον «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός) και τη μεταφορά του σε θεατρική παράσταση στο «θέατρο Λαμπέτη» σε διασκευή/σκηνοθεσία Νικορέστη Χανιωτάκη.  Κεντρική εικόνα από την παράσταση.

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου...

Η Αμέλια Έρχαρτ και το «καναρίνι» της: Δύο βιβλία για μικρά παιδιά για τη θρυλική πιλότο

Η Αμέλια Έρχαρτ και το «καναρίνι» της: Δύο βιβλία για μικρά παιδιά για τη θρυλική πιλότο

Με αφορμή την πιθανή ανακάλυψη του αεροπλάνου της Αμέλια Έρχαρτ που κατέπεσε στον Ειρηνικό το καλοκαίρι του 1937, προτείνουμε δύο εικονογραφημένα βιβλία που αφηγούνται στα μικρά παιδιά την παιδική ηλικία της πρωτοπόρου πιλότου που έγινε θρύλος. Βιβλία που εμπνέουν τους μικρούς αναγνώστες, τους γεμίζουν αυτοπεποίθηση...

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ