Για το βιβλίο για παιδιά της Έλενας Αρτζανίδου «Η γη έχει πυρετό», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, σε εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη.
Γράφει η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου
Η Έλενα Αρτζανίδου, συγγραφέας και εκπαιδευτικός με ιδιαίτερη ευαισθησία σε κοινωνικά ζητήματα, όπως το προσφυγικό, οι περιπέτειες των Ποντίων κ.ά., μας ξαφνιάζει ευχάριστα για άλλη μια φορά με το βιβλίο της Η γη έχει πυρετό, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Όπως μας προϊδεάζει και ο τίτλος, το θέμα του βιβλίου είναι η υπερθέρμανση της γης και οι επιπτώσεις της στη ζωή των ανθρώπων. Η Αρτζανίδου, χωρίς επιτήδευση, μέσα από την αφήγηση ενός ταξιδιού μιας οικογένειας στη Γροιλανδία, μας εξοικειώνει με τρόπο ευχάριστο και άμεσο με τη ζωή στον παγωμένο Βορρά, ενώ οι αναπάντεχες εκπλήξεις από το λιώσιμο των πάγων λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας της Γης δημιουργούν σασπένς, χωρίς όμως να τρομοκρατούν τους μυθοπλαστικούς ήρωες και ιδιαίτερα το επτάχρονο αγόρι της οικογένειας. Ο πυρετός της μητέρας στη διάρκεια του ταξιδιού διευκολύνει τον μικρό αναγνώστη να αντιληφθεί πιο εύκολα την υπερθέρμανση της γης. Σ' αυτό συμβάλλουν και οι αναδρομές μέσω της μνήμης στις υπερβολικά ζεστές καλοκαιρινές ημέρες που έχουμε όλοι και όλες βιώσει.
Έτσι, φαντάζει απόλυτα φυσικό το ερώτημα του παιδιού: «Μπαμπά, μήπως πρέπει να αλλάξει ο άνθρωπος τον τρόπο που μετακινείται, που ζεσταίνεται, που ζει για να μην καταστραφεί η γη μας;» (σ.30).
Η συνομιλία βιωμένων γεγονότων του πρόσφατου παρελθόντος με τις πρωτόφαντες εμπειρίες στον πολικό βορρά διευρύνουν τον ορίζοντα των γνώσεών μας γύρω από αυτό το θέμα και διεγείρουν το ενδιαφέρον για την επίλυσή του. Έτσι, φαντάζει απόλυτα φυσικό το ερώτημα του παιδιού: «Μπαμπά, μήπως πρέπει να αλλάξει ο άνθρωπος τον τρόπο που μετακινείται, που ζεσταίνεται, που ζει για να μην καταστραφεί η γη μας;» (σ.30).
Η εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη αποτυπώνει είτε με απλές γραμμές είτε με ζωηρόχρωμες εικόνες το ταξίδι στον βορρά με τις παγωμένες λίμνες, τους ταράνδους, το βόρειο σέλας. Η εναλλαγή μονόχρωμης και πολύχρωμης εικονογράφησης τονίζει εμφαντικότερα θέματα της ιστορίας.
Η μυθοπλασία πλαισιώνεται με ένα σύντομο γλωσσάρι που επεξηγεί τους βασικούς όρους, τους σχετικούς με το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την κλιματική αλλαγή, ενώ οι παιγνιώδεις δραστηριότητες που ακολουθούν ενισχύουν την αποφασιστικότητα των παιδιών στην έμπρακτη συμμετοχή τους σε δράσεις που συμβάλλουν στον οικολογικό τρόπο ζωής.
Ο επίλογος της Ελένης Σβορώνου, που είναι υπεύθυνη περιβαλλοντικής εκπαίδευσης της WWF Hellas, γραμμένος με άμεσο και χιουμοριστικό τρόπο εν είδει επιστολής που απευθύνεται στο μικρό αναγνώστη, συνδέει τα σύγχρονα οικολογικά ζητήματα με την καθημερινότητα του παιδιού, προκαλώντας όχι μόνο το ενδιαφέρον του γι' αυτά αλλά και τη συμμετοχή του στην επίλυσή τους μέσα από μικρές καθημερινές δράσεις.
*Η ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ είναι Ομότιμη Καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ.
Λίγα λόγια για τις δημιουργούς
Η Έλενα Αρτζανίδου γεννήθηκε στη Δυτική Γερµανία. Είναι πτυχιούχος της Σχολής Νηπιαγωγών Καρδίτσας και του Παιδαγωγικού Τµήµατος Νηπιαγωγών του ΑΠΘ. Συνταξιοδοτήθηκε το 2020 από την εκπαίδευση. Ασχολήθηκε µε τη συγγραφή χρονογραφηµάτων στην εφηµερίδα Μακεδονία της Θεσσαλονίκης. Δίδαξε παιδική λογοτεχνία στα Εργαστήρια του Βιβλίου του Ιανού.
Το 1996 κυκλοφόρησε το πρώτο της βιβλίο στις εκδόσεις Πατάκη, ενώ από το 2005 µέχρι σήµερα εκδίδει τα βιβλία της στις εκδόσεις Ψυχογιός. Το βιβλίο Με λένε Πρόµις συµπεριλήφθηκε στον κατάλογο The White Ravens για το 2007. Το 2020 το έργο της Η Ξένη στον Ρήνο συµπεριλήφθηκε στη Βραχεία Λίστα του Βραβείου Εφηβικού Βιβλίου από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, ενώ το 2021 το έργο της Ο Στύλιος και οι στύλοι του βρέθηκε στη Βραχεία Λίστα του Βραβείου «Πηνελόπη Μαξίμου» σε συγγραφέα βιβλίου αφήγησης βραχείας φόρμας για παιδιά. Το εικονογραφημένο βιβλίο της Θα έδινα τα πάντα συμπεριλήφθηκε στο Βραχεία Λίστα του Βραβείου, σε εικονογράφο και σε συγγραφέα εικονοβιβλίου από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 2022.
H Αγγελική Ρελάκη σπούδασε αρχιτεκτονική και animation και ασχολείται με την εικονογράφηση και τις τέχνες που αφορούν την οπτική επικοινωνία.
Έχει παρουσιάσει το έργο της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής, ενώ έχει εικονογραφήσει βιβλία για παιδιά και ένθετα εφημερίδων.
