Σάντρα Ελευθερίου: «Φοβάμαι μήπως έχω "εγκλωβιστεί" στην ψηφιακή εικονογράφηση»

Η εικονογράφος και συγγραφέας βιβλίων Σάντρα Ελευθερίου μιλά για το πώς «διάβαζε» πρώτα τις εικόνες των βιβλίων όταν ήταν μικρή, για τις νερομπογιές που της λείπουν και για την εικονογράφησή της στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη.

Συνέντευξη στην Ευλαλία Πάνου

Η Σάντρα Ελευθερίου εκτός από εικονογράφος είναι και συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Και πώς να μην είναι, όταν από μικρή ακόμα όταν έπαιρνε ένα βιβλίο στα χέρια της «διάβαζε» πρώτα τις εικόνες και μετά το κείμενο. 

Ζει και εργάζεται στη Λάρνακα της Κύπρου και το έργο της έχει διακριθεί αρκετές φορές – από το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου (που έχει κερδίσει έξι φορές!) μέχρι το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους για το βιβλίο της Ο φύλακας του οκτώ – η αρχή… (εκδ. Ελληνοεκδοτική).

Έχει συνεργαστεί με δεκάδες συγγραφείς στον χώρο του παιδικού βιβλίου, ενώ οι τελευταίες της δουλειές είναι λίγο διαφορετικές. Επιμελήθηκε την εικονογράφηση δύο πολύ σημαντικών βιβλίων του Νίκου Καζαντζάκη, Στα παλάτια της Κνωσού και Μέγας Αλέξανδρος, που αμφότερα έχουν κυκλοφορήσει –ειδικά για παιδιά και εφήβους– από τις εκδόσεις Διόπτρα.

sandra eleftheriou 7

Ποια είναι η αγαπημένη σας τεχνική εικονογράφησης; Πώς θα χαρακτηρίζατε το στυλ σας;

Σε κάθε ανάθεση προσαρμόζομαι στο κείμενο, οπότε δε νιώθω πως έχω ιδιαίτερο στυλ. Ούτε και το προσπαθώ, γιατί πιστεύω θα αφαιρούσε από την χαρά της δημιουργίας. Φοβάμαι μήπως έχω «εγκλωβιστεί» στην ψηφιακή εικονογράφηση. Mου λείπουν οι νερομπογιές και τα πινέλα αν και τα χρησιμοποιώ πού και πού για να φτιάξω τις υφές που βάζω στις εικόνες μου – αλλά και η εικονογράφηση στο τάμπλετ μου προσφέρει απεριόριστες επιλογές υλικών, καμβάδων και στυλ.

sandra eleftheriou 3

Από που παίρνετε έμπνευση; Προσπαθείτε να βρείτε στις ιστορίες στοιχεία που σας «συγκινούν»;

Όταν πέσει στα χέρια μου ένα ξεχωριστό κείμενο, η χαρά είναι μεγάλη. Η προσέγγιση και εξέλιξη της ιστορίας, ο ήρωας που δεν έχω ξανασυναντήσει, η αφήγηση που θα με συγκινήσει, θα με ιντριγκάρει ή θα με κάνει να γελάσω θα γίνουν αφορμή για να πλάσω εικόνες.

Θέλω ό,τι έχει να μου πει ο συγγραφέας, να μου το πει μέσα από το κείμενό του.

Πόση ελευθερία έχετε κατά την εικονογράφηση; Πού τελειώνουν τα όρια του συγγραφέα και πού ξεκινούν αυτά του εικονογράφου;

Ευτυχώς, έχω μεγάλη ελευθερία σε όλες τις συνεργασίες που έχω κρατήσει. Είναι δύσκολο να δημιουργείς μέσα σε πλαίσια, για μένα τουλάχιστον. Θέλω ό,τι έχει να μου πει ο συγγραφέας, να μου το πει μέσα από το κείμενό του. Κι αν υπάρχει κάτι που δεν έχει γράψει αλλά θέλει να φανεί ή αν είναι σημαντικό, παρότι δεν δίνεται μέσα από το κείμενο, να ζωγραφίσω κάτι ή κάποιον με έναν συγκεκριμένο τρόπο, τότε μου βάζει μια παρενθεσούλα, έναν αστερίσκο. Αυτό για κείμενα με πάνω από 1000 λέξεις. Όσο μικραίνει το κείμενο, τόσο πιο απαραίτητη γίνεται η συνεργασία με τον συγγραφέα. Στο εικονοβιβλίο ή το βουβό βιβλίο, δεν μπορείς να δουλέψεις χωρίς καθοδήγηση. Αν βέβαια γνωρίζεις τον/την συγγραφέα, ή έχετε ξανασυνεργαστεί, τα πράγματα είναι πολύ πιο εύκολα. Ξέρεις τι έχει στο μυαλό και πώς να το αποδώσεις.

sandra eleftheriou 4

Τι σας τράβηξε στον χώρο του βιβλίου και της εικονογράφησης; Ένας καλός εικονογράφος πρέπει να είναι και φανατικός αναγνώστης ή δεν έχει και τόση σημασία;

Από μικρή, όταν έπαιρνα βιβλίο στα χέρια μου, «διάβαζα» πρώτα τις εικόνες και μετά το κείμενο. Η έμπνευσή μου για να εικονογραφήσω δεν ήταν το κείμενο, αλλά οι εικόνες. Τώρα, σαν επαγγελματίας, εκ των πραγμάτων λειτουργώ διαφορετικά, αλλά πιστεύω το ίδιο στη δύναμη της εικόνας. Νομίζω πως αυτό που χρειάζεσαι ως εικονογράφος, είναι να ενημερώνεσαι, να μελετάς και να δοκιμάζεις καινούργια πράγματα. Κι αν είσαι φανατικός αναγνώστης, ακόμη καλύτερα γιατί διαβάζοντας, εκπαιδεύεις τη φαντασία σου και καλλιεργείς τη σχέση σου με το βιβλίο.

sandra eleftheriou 5

Είχατε κάποιο αγαπημένο εικονογραφημένο βιβλίο ως παιδί; Επηρέασε, πιστεύετε, τον τρόπο που δημιουργείτε σήμερα;

Αγαπημένο βιβλίο ήταν το Ιστορίες απ’ όλο τον κόσμο, με υπέροχη εικονογράφηση. Κάποιες φορές το διάβαζα, τις περισσότερες χανόμουν στις εικόνες του. Στις πρώτες μου συνεργασίες ίσως οι εικόνες μου να αντλούσαν έμπνευση απ’ το συγκεκριμένο βιβλίο, τώρα όμως, έχοντας δει χιλιάδες άλλες εικόνες, ζωγράφους και εικονογράφους, οι εικόνες μου απέχουν πλέον απ’ αυτές του αγαπημένου μου βιβλίου.

Το δύσκολο είναι πως όσο μοιραζόμαστε φωτογραφίες και εικόνες μας στο διαδίκτυο (που είναι σχεδόν απαραίτητο πλέον) συντείνουμε στην εξέλιξη του ΑΙ προμηθεύοντάς το με υλικό για τελειοποίησή του.

Σας τρομάζει η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης; Πιστεύετε ότι υπάρχει πιθανότητα να αντικατασταθείτε από το AI;

Με προβληματίζει η τόσο ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και φοβάμαι για την επιβίωση της επόμενης γενιάς εικονογράφων και δημιουργών. Εγώ είμαι στα πρόθυρα σύνταξης. Το δύσκολο είναι πως όσο μοιραζόμαστε φωτογραφίες και εικόνες μας στο διαδίκτυο (που είναι σχεδόν απαραίτητο πλέον) συντείνουμε στην εξέλιξη του ΑΙ προμηθεύοντάς το με υλικό για τελειοποίησή του.

sandra eleftheriou 6

Γιατί θα ήταν καλό για τα παιδιά να ζωγραφίζουν περισσότερο και να ασχολούνται με τα εικαστικά; Προτείνετε ένα-δυο πρακτικά κόλπα, ενόψει καλοκαιριού.

Η ενασχόληση με οποιαδήποτε μορφή εικαστικής τέχνης προσφέρει πέρα από ώρες διασκέδασης, την χαρά της δημιουργίας και της απόλυτης ελευθερίας. Τα παιδιά μπορούν να δουλέψουν σε ομάδες, με κάποιον φίλο, γονιό, ή από μόνα τους. Να φτιάξουν οτιδήποτε και με οποιοδήποτε υλικό.

Να βάψουν ένα γλαστράκι, να μαζέψουν βότσαλα και να ζωγραφίσουν πάνω τους, ή να τα κολλήσουν μεταξύ τους και να φτιάξουν βαρκούλες κι αστεράκια, να φτιάξουν βυθό βάζοντας σ’ ένα βάζο άμμο, κοχύλια, πετρούλες ή ότι άλλο θέλουν και να κρεμμάσουν με κλωστή στην εσωτερική μεριά του πώματος ένα ψαράκι (ή πολλά) που ζωγράφισαν ή μια γοργόνα, ώστε να μοιάζει σα να κολυμπά.

Χίλιες δυο δημιουργίες που μόνο φαντασία χρειάζονται. Να φτιάξουν ένα διακοσμητικό τοίχου κολλώντας σε σχοινί όστρακα ή κλαράκια ή ό,τι άλλο τους αρέσει (κι αν θέλουν μπορούν να τα βάψουν ή να ζωγραφίσουν πάνω τους) και μετά να δέσουν το σχοινί πάνω σε κρεμάστρα (κι αυτά μπορούν να τα βάψουν ή να τα ζωγραφίσουν).

Μέγας Αλέξανδρος Στα παλάτια της Κνωσού
   

Τα βιβλία του Νίκου Καζαντζάκη που φιλοτεχνήσατε (Μέγας Αλέξανδρος, Στα παλάτια της Κνωσού, εκδ. Διόπτρα) είναι ιστορικά μυθιστορήματα που απευθύνονται σε παιδιά (και όχι μόνο βέβαια). Πώς προσεγγίσατε την εικονογράφησή τους; Σας δυσκόλεψαν οι τόσο εξειδικευμένες θεματικές; Ή νιώσατε ελεύθερη να δημιουργήσετε αφήνοντας στην άκρη ό,τι έχουμε στο μυαλό μας γι’ αυτούς τους μύθους;

Το σκεπτικό πίσω από την έκδοση και των δύο βιβλίων, ήταν να γνωρίσουν τα παιδιά του δημοτικού, το έργο του Ν. Καζαντζάκη. Δεν ξέρω αν η προσέγγισή μου ήταν σωστή σε τόσο υπέροχα κείμενα, ζωγράφισα αυτό που θα ήθελα να δω εγώ στην ηλικία των παιδιών. Η συνεργασία με τις εκδόσεις Διόπτρα ήταν όπως πάντα εξαιρετική, μου έδωσαν όλη την ελευθερία να εικονογραφήσω όπως κρίνω καλύτερα. Εύχομαι το τελικό αποτέλεσμα να έχει αρέσει.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αλεξάνδρα Μπουσίου: «Έχω υποφέρει αρκετά από όσα πίστευαν οι άλλοι ότι πρέπει να γίνω ή να είμαι»

Αλεξάνδρα Μπουσίου: «Έχω υποφέρει αρκετά από όσα πίστευαν οι άλλοι ότι πρέπει να γίνω ή να είμαι»

Με αφορμή το εικονογραφημένο βιβλίο της «Ήταν ένα ψαρόνι» (εκδ. Κλειδάριθμος) συζητάμε με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Μπουσίου για την ανάγκη να ακολουθεί κανείς τα όνειρά του δίχως να ενδιαφέρεται τι πιστεύουν οι άλλοι. Κεντρική εικόνα: © Νίκος Κουστένης. 

Συνέντευξη στην ...

Χριστίνα Παπαδοπούλου: «Τα βιβλία είναι τόπος μαγικός: εκτός από ψυχαγωγία και γνώση που προσφέρουν, όταν χρειάζεται λειτουργούν και ως καταφύγιο»

Χριστίνα Παπαδοπούλου: «Τα βιβλία είναι τόπος μαγικός: εκτός από ψυχαγωγία και γνώση που προσφέρουν, όταν χρειάζεται λειτουργούν και ως καταφύγιο»

Η Χριστίνα Παπαδοπούλου των εκδόσεων Παπαδόπουλος είναι τέταρτη γενιά εκδότρια. Μεγάλωσε πιστεύοντας ότι σε όλα τα σπίτια υπάρχουν βιβλία και γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι τα βιβλία μπορούν να λειτουργήσουν και ως καταφύγιο. Μας μιλά για την ιστορία των εκδόσεων και τις προκλήσεις για τον χώρο του βιβλίου για παιδιά. ...

Κρις Νέιλορ-Μπαλεστέρος: «Τα παιδιά που διαβάζοντας διασκεδάζουν θα γίνουν αναγνώστες για μια ζωή»

Κρις Νέιλορ-Μπαλεστέρος: «Τα παιδιά που διαβάζοντας διασκεδάζουν θα γίνουν αναγνώστες για μια ζωή»

Με αφορμή την κυκλοφορία της τρίτης ιστορίας με ήρωες τους Φρανκ & Μπερτ και τίτλο «Πικνίκ με μπισκότα» (μτφρ. Λύντη Γαλάτη, εκδ. Διόπτρα) είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα όσο και αποκαλυπτική γραπτή επικοινωνία με τον Βρετανό συγγραφέα και εικονογράφο Κρις Νέιλορ-Μπαλεστέρος. 

Συνέντευξη στην Ε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Σαν στο σπίτι σου» της Σίγκνε Τορπ: Μαθήματα αρχιτεκτονικής ανθρωπολογίας σε ένα βιβλίο για παιδιά

«Σαν στο σπίτι σου» της Σίγκνε Τορπ: Μαθήματα αρχιτεκτονικής ανθρωπολογίας σε ένα βιβλίο για παιδιά

Για το εικονογραφημένο βιβλίο γνώσεων «Σαν στο σπίτι σου» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Μάρτης) της Σίγκνε Τορπ. 

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

Η Σίγκνε Τορπ [Signe Torp] είναι Νορβηγίδα συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών βιβλίων. Μεγάλωσε στο Όσλο όπ...

«Μάθε, παιδί μου, γράμματα» – γιατί διαβάζουν ή δεν διαβάζουν τα παιδιά μας

«Μάθε, παιδί μου, γράμματα» – γιατί διαβάζουν ή δεν διαβάζουν τα παιδιά μας

Για το βιβλίο του κοινωνιολόγου Νίκου Παναγιωτόπουλου «Μάθε, παιδί μου, γράμματα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για κάτι που σίγουρα σε έχει απασχολήσει, είτε έχεις παιδί είτε όχι. Άλλωστε, παιδιά υπήρξ...

«Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» του Θεόδωρου Παπακώστα (κριτική) – Ο αρχαίος κόσμος σαν διασκεδαστικό ταξίδι

«Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» του Θεόδωρου Παπακώστα (κριτική) – Ο αρχαίος κόσμος σαν διασκεδαστικό ταξίδι

Για το βιβλίο του Θεόδωρου Παπακώστα «Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» (εικονογράφηση: Lawrence Elwick, εκδ. Key Books).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Τα ασανσέρ ανεβαίνουν, αλλά και καταβαίνουν. Μπαίνουν μέσα άνθρ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Μια επιλογή δώδεκα βιβλίων για να προσφέρουμε στα παιδιά για τις γιορτές του Πάσχα. Βιβλία που δεν αντλούν τη θεματική τους από τις παραδόσεις και τα έθιμα των ημερών αλλά εμφορούνται από μηνύματα αγάπης, αλληλεγγύης, δικαιοσύνης και ειρήνης.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

...

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι – Το παραμύθι και η παράσταση: Μήπως δεν είναι και τόσο τραγικό να κάνεις λάθη;

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι – Το παραμύθι και η παράσταση: Μήπως δεν είναι και τόσο τραγικό να κάνεις λάθη;

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι ανεβαίνει στο Από Μηχανής Θέατρο σε θεατρική διασκευή Σοφιάννας Θεοφάνους και σκηνοθεσία Δημήτρη Μυλωνά. 

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

Ο Τζάνι Ροντάρι είναι διαχρονικά μοντέρνος, αναπάντεχα κλασικός, και μοιάζει ν...

«Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου – Ένα αλλιώτικο παραμύθι και μια ξεχωριστή παράσταση

«Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου – Ένα αλλιώτικο παραμύθι και μια ξεχωριστή παράσταση

Για το παραμυθι «Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάρτης και την θεατρική μεταφορά του παραμυθιού από την Ομάδα Ρετρό σε μια παράσταση που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου 

...

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ