5 λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Αθηνά Καφετζή, για το εικονογραφημένο βιβλίο της «Εσύ τι κουβαλάς;» (εκδ. Πατάκη).
Επιμέλεια: 018
Με το βιβλίο αυτό κάνετε την πρώτη σας εμφάνιση στoν χώρο του βιβλίου. Ποια ανάγκη σάς ώθησε στη γραφή;
Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που ξεχείλιζε από βιβλία, οπότε οι ιστορίες υπήρχαν πάντοτε γύρω μου. Κάποια στιγμή, μια ιδέα ήρθε και φώλιασε μέσα μου. Η επιθυμία να τη μεταφέρω στα παιδιά μου έτσι όπως δημιουργήθηκε στο μυαλό μου για να εκφράζει με συμβολισμό και χιούμορ, την οπτική μου για τον κόσμο, με οδήγησε και στην ιδέα του βιβλίου. Έτσι γεννήθηκε το Εσύ τι κουβαλάς;
Ένα από τα θέματα του βιβλίου είναι ο υπερκαταναλωτισμός. Γιατί είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν γι’ αυτό;
Τα παιδιά σήμερα δεν είναι όπως ήταν έως πριν κάποια χρόνια, επομένως πρέπει και να αντιμετωπίζονται ανάλογα. Είναι μικροί ενήλικες, με επιθυμίες, επιλογές, αντιρρήσεις και πολύ πιο ολοκληρωμένη αντίληψη του κόσμου γύρω τους απ’ όσο νομίζουμε.
Είναι ένας τίτλος που απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο και στους μεγάλους, γιατί τελικά όλοι κάτι κουβαλάμε.
Ο υπερκαταναλωτισμός είναι ένα εξαιρετικά επίκαιρο θέμα. Εμφανίζεται τριγύρω μας παντού. Κυριαρχεί στις σχέσεις, τις συζητήσεις των παιδιών, τις εικόνες που βλέπουν, τα πρότυπα που προβάλλονται, τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν να επιθυμούν πράγματα ή μάλλον να νομίζουν πως τα επιθυμούν. Το αίσθημα της επιθυμίας, όχι πια και τόσο πηγαίο το οποίο μάλιστα ικανοποιείται άμεσα από τους οικείους, τείνει να εκλείψει. Και αυτό πρέπει να μας προβληματίσει.
Φτιάχνετε έναν φανταστικό κόσμο τον οποίο κατοικούν παράξενα πλάσματα. Γιατί μια αλληγορία είναι συχνά ο καλύτερος τρόπος για να μιλήσουμε για πραγματικά θέματα στα παιδιά;
Η αλληγορία επιτρέπει στα παιδιά να πλησιάσουν ένα πραγματικό και ίσως δύσκολο θέμα χωρίς να νιώσουν ότι κάποιος τα συμβουλεύει ή τα κρίνει. Μέσα σε έναν φανταστικό κόσμο μπορούν να αναγνωρίσουν συμπεριφορές, επιθυμίες και συναισθήματα, διατηρώντας παράλληλα την απόσταση και την ελευθερία που προσφέρει το παραμύθι.Τα ζώα του βιβλίου λειτουργούν λίγο σαν καθρέφτες. Μέσα από την υπερβολή, το χιούμορ και τη φαντασία, αποκαλύπτουν καταστάσεις που υπάρχουν και στον δικό μας κόσμο. Το παιδί μπορεί να γελάσει μαζί τους, να τα αγαπήσει, να προβληματιστεί και τελικά να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Στο Εσύ τι κουβαλάς; οι λέξεις είναι μετρημένες, δεν εκφράζουν συναισθήματα, δεν παίρνουν θέση. Αφήνουν χώρο στον αναγνώστη να εκφράσει τα δικά του.
Πώς ο τίτλος μάς βοηθάει να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου;
Ο τίτλος θέτει εξαρχής μια άμεση και προσωπική ερώτηση: Εσύ τι κουβαλάς; Μας φέρνει, σχεδόν χωρίς προειδοποίηση, αντιμέτωπους με τον εαυτό μας. Τι έχω επιλέξει να κουβαλώ; Τι πραγματικά χρειάζομαι; Υπάρχουν συνήθειες ή ανάγκες που με βαραίνουν; Στη συνέχεια, καθώς ξεφυλλίζουμε το βιβλίο και γνωρίζουμε τους ήρωές του, η ερώτηση αρχίζει να αποκτά διαφορετικές σημασίες. Δεν αφορά μόνο στα αντικείμενα που κουβαλάμε, αλλά και τους φόβους, τις επιθυμίες και τα συναισθήματά μας. Είναι ένας τίτλος που απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο και στους μεγάλους, γιατί τελικά όλοι κάτι κουβαλάμε.
Συνεργαστήκατε με τον εικονογράφο RedmerHoekstra. Πώς «μοιράσατε» την αφήγηση;
Έδωσα στον Redmer το κείμενο μεταφρασμένο στα αγγλικά και από εκεί ξεκίνησε μια πολύμηνη και ουσιαστική συνεργασία. Συζητούσαμε, αναλύαμε και δοκιμάζαμε διαφορετικές ιδέες. Οι εικόνες του Redmer δεν επαναλαμβάνουν όσα λέει το κείμενο. Προσθέτουν πληροφορίες, χιούμορ, συναίσθημα και έναν ολόκληρο κόσμο που ο αναγνώστης μπορεί να εξερευνήσει. Μέσα από αυτή τη συνεργασία, το Εσύ τι κουβαλάς; απέκτησε τον γλυκό και τρυφερό ήρωά του, αλλά και μια ολόκληρη πολιτεία γεμάτη παράξενα ζώα και μικρές ιστορίες. Νιώθω ότι την αφήγηση τη μοιραστήκαμε πραγματικά: εγώ μέσα από τις λέξεις και εκείνος μέσα από τις εικόνες.
