Για το βιβλίο του Μισέλ Φάις «Το ντροπαλό βιβλίο» (εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη, εκδ. Πατάκη).
Γράφει η Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου
Υπάρχουν βιβλία που τραβούν αμέσως το βλέμμα του/της αναγνώστη/-στριας και άλλα που μοιάζουν να κρύβονται, περιμένοντας υπομονετικά το χέρι που θα τα ανακαλύψει. Το Ντροπαλό βιβλίο του Μισέλ Φάις (εκδ. Πατάκη), με την ευρηματική εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία και μεταμορφώνει μια απλή ιδέα σε μια τρυφερή, ευφάνταστη και βαθιά συγκινητική αλληγορία για τη ντροπή, την αποδοχή και τη δύναμη της ανάγνωσης.
Ο Μισέλ Φάις αξιοποιεί με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία τις διαδοχικές ερωτήσεις, δημιουργώντας έναν ζωντανό διάλογο με τους μικρούς αναγνώστες και τις μικρές αναγνώστριες. Οι ερωτήσεις αφυπνίζουν τη φαντασία, καλλιεργούν την περιέργεια και ενισχύουν τη συμμετοχική ανάγνωση, καθώς κάθε παιδί καλείται να αναζητήσει τις δικές του απαντήσεις πριν η ιστορία αποκαλύψει τα μυστικά της. Έτσι, ένα φαινομενικά απλό ερώτημα -πώς θα ήταν άραγε αν τα βιβλία είχαν συναισθήματα;- γίνεται η αφετηρία μιας ιστορίας που μιλά για τη ντροπή, την ανασφάλεια και την ανάγκη κάθε ύπαρξης να γίνει αποδεκτή.
Τα ντροπαλά βιβλία αποκτούν ανθρώπινη υπόσταση. Κοκκινίζουν σαν παντζάρια, χάνουν τη φωνή τους, κρύβονται, κάνουν σκανταλιές και προσπαθούν να γίνουν αόρατα, μέχρι να βρεθεί εκείνο το χέρι που θα τα ξεφυλλίσει με αγάπη και θα λύσει τα «μάγια» της ντροπής. Μέσα από αυτή την ευρηματική προσωποποίηση, τα παιδιά αναγνωρίζουν εύκολα τα δικά τους συναισθήματα: τον φόβο της έκθεσης, την αμηχανία, αλλά και τη λαχτάρα να τα πλησιάσει κάποιος χωρίς κριτική.
Το κείμενο χαρακτηρίζεται από μουσικότητα, χιούμορ και ποιητική διάθεση. Οι επαναλήψεις της φράσης «Δύσκολα θα πει κάποιος…» δημιουργούν έναν ρυθμό που ενθουσιάζει τους μικρούς αναγνώστες και τις μικρές αναγνώστριες, τους/τις καλεί να συμμετάσχουν ενεργά στην αφήγηση και, μέσα από τις απρόσμενες εικόνες και τις ευρηματικές μεταφορές, διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι την τελευταία σελίδα.
Η εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης. Με πολύχρωμα κολάζ, παιχνιδιάρικες συνθέσεις και πλούσιες μικρές λεπτομέρειες, δημιουργεί έναν κόσμο γεμάτο φαντασία και ανακαλύψεις.
Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η εικόνα της ντροπής ως «εξαφανισμένου δεινόσαυρου» – μια μεταφορά που δίνει μορφή σε ένα δύσκολο συναίσθημα και βοηθά τα παιδιά να το κατανοήσουν χωρίς φόβο. Παράλληλα, το βιβλίο μιλά για τη δύναμη της ανάγνωσης, υπενθυμίζοντας ότι κάθε βιβλίο ζωντανεύει μόνο όταν κάποιος το ανοίξει, το μυρίσει, το ξεφυλλίσει και ταξιδέψει μαζί του.
Η εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης. Με πολύχρωμα κολάζ, παιχνιδιάρικες συνθέσεις και πλούσιες μικρές λεπτομέρειες, δημιουργεί έναν κόσμο γεμάτο φαντασία και ανακαλύψεις. Κάθε σελίδα προσκαλεί τα παιδιά να παρατηρήσουν, να αναζητήσουν στοιχεία και να φτιάξουν τις δικές τους ιστορίες, μετατρέποντας την ανάγνωση σε μια διαδραστική εμπειρία.
Ένα βιβλίο για παιδιά και ενήλικες
Το μεγαλύτερο επίτευγμα του βιβλίου είναι ότι απευθύνεται ταυτόχρονα σε παιδιά και ενήλικες. Τα παιδιά βλέπουν μια αστεία και τρυφερή ιστορία με ντροπαλά βιβλία που κρύβονται παντού, ενώ οι μεγάλοι αναγνωρίζουν μια διακριτική υπενθύμιση ότι όλοι κάποτε έχουμε θελήσει να κρυφτούμε, περιμένοντας κάποιον να μας δώσει θάρρος και να μας αποδεχτεί όπως είμαστε.
Χωρίς διδακτισμό, αλλά με ευαισθησία, χιούμορ και λογοτεχνική ποιότητα, ο Μισέλ Φάις δημιουργεί ένα βιβλίο που ανοίγει δρόμους για συζήτηση γύρω από τη ντροπή, την αυτοπεποίθηση, τη διαφορετικότητα και τη σημασία της ενθάρρυνσης. Είναι ένα βιβλίο που μπορεί να αξιοποιηθεί δημιουργικά στο σπίτι, στη σχολική τάξη ή στη βιβλιοθήκη, αποτελώντας αφορμή για παιχνίδι, διάλογο και έκφραση συναισθημάτων.
Μια ωδή στη δύναμη των βιβλίων και στην αξία της επαφής
Το Ντροπαλό βιβλίο δεν είναι μόνο μια όμορφη ιστορία· είναι μια ωδή στη δύναμη των βιβλίων και στην αξία της ανθρώπινης επαφής. Υπενθυμίζει ότι κάθε παιδί, όπως και κάθε βιβλίο, χρειάζεται κάποιον που θα το πλησιάσει με υπομονή, θα το ακούσει και θα του δώσει τον χώρο να ανθίσει.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά προσεγμένη έκδοση που αξίζει να βρεθεί σε κάθε παιδική βιβλιοθήκη, σε κάθε σχολική τάξη και σε κάθε σπίτι όπου οι ιστορίες διαβάζονται δυνατά. Ένα βιβλίο που θα κάνει τα παιδιά να γελάσουν, να αναγνωρίσουν τις μικρές τους ανασφάλειες, να αγαπήσουν ακόμη περισσότερο την ανάγνωση και να ανακαλύψουν ότι ακόμη και η ντροπή μπορεί να γίνει η αρχή μιας υπέροχης ιστορίας.
Μια ξεχωριστή πρόταση για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, αλλά και για κάθε ενήλικο/-η που θυμάται πως κάποτε υπήρξε κι εκείνος/-η λίγο ντροπαλό βιβλίο.
*Η ΠΩΛΛΕΤΑ Β. ΨΥΧΟΓΥΙΟΠΟΥΛΟΥ είναι φιλόλογος, βιβλιοθηκονόμος και συγγραφέας.
Λίγα λόγια για τους δημιουργούς
Ο Μισέλ Φάις (Κομοτηνή, 1957) είναι υπεύθυνος των σελίδων βιβλίου στην Εφημερίδα των Συντακτών και διδάσκει δημιουργική γραφή (Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, «Σχόλη» στις Εκδόσεις Πατάκη).
Το 2000 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για τη συλλογή Απ’ το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες. Έχει δημοσιεύσει βιβλία πεζογραφίας, θεατρικά έργα και βιβλία για παιδιά. Έχει γράψει σενάρια για τον κινηματογράφο.
Η Ντανιέλα Σταματιάδη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1972. Το 1997 αποφοίτησε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με ειδικότητα στη ζωγραφική και στη χαρακτική. Έχει λάβει μέρος σε διάφορες ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής. Με την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων ασχολείται επαγγελματικά από το 2000. Έχει φιλοτεχνήσει πάνω από 70 βιβλία μέχρι τώρα, ενώ παράλληλα ασχολείται με την ζωγραφική και διδάσκει σε ιδιωτικά ΙΕΚ.
Έχει λάβει μέρος σε πολυάριθμες εκθέσεις εικονογράφησης και ζωγραφικής στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ από το 2010 συνεργάζεται με την γκαλερί και το μουσείο Φρυσίρα. Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία για το έργο της.
