Για τη σειρά βιβλίων γνώσεων «Φίλοι φιλόσοφοι» (μτφρ. Χαρά Σκιαδέλλη, εκδ. Φουρφούρι) της Αλίς Μπριέρ-Ακέ.
Γράφει η Ελένη Κορόβηλα
Στον «Βασιλιά των λιονταριών», ο μικρός Σίμπα, λυπημένος και ντροπιασμένος επειδή πιστεύει ότι ευθύνεται για τον θάνατο του πατέρα του Μουφάσα, έχει φύγει να κρυφτεί μακριά από το βασίλειό του. Το λιονταράκι μπερδεμένο από τα συναισθήματά του κρύβεται στην έρημο. Τα έχει χαμένα. Κι εκεί που είναι στο χείλος της καταστροφής, ένα απρόσμενο δίδυμο βοηθά τον μικρό Σίμπα να βρει το νόημα της ζωής και να την φιλοσοφήσει. Τι ξέρουν όμως μια σουρικάτα κι ένας φακόχοιρος για το νόημα της ζωής; Τι μπορούν να μάθουν τα παιδιά από μια παλιά ταινία κινουμένων σχεδίων; Με τα λόγια του Τιμόν και του Πούμπα που διδάσκουν στον Σίμπα τη φιλοσοφία της ζωής, «Ακούνα Ματάτα», που θα πει «Όλα καλά» στα σουαχίλι.
Η φροντίδα του Τιμόν και του Πούμπα στον Σίμπα, αλλά και η διδασκαλία που του προσφέρουν με τον απελευθερωτικό και εμψυχωτικό τρόπο τους, τον μεταμορφώνουν σε έναν μικρό φιλόσοφο. Το λιονταράκι έτσι, ξεπερνά την απέραντη θλίψη και τις βασανιστικές ενοχές του, ανακτά την αυτοπεποίθησή του και πάει να πάρει πίσω το βασίλειό του από τον μοχθηρό και δολοπλόκο θείο του, τον Σκαρ.
«Φίλοι φιλόσοφοι»: Ένας σκαντζόχοιρος, ένα κοράκι, μία πεταλούδα, μία σαύρα, ένας σκύλος και μια πάπια
Μια σουρικάτα κι ένας φακόχοιρος έμαθαν στον Σίμπα να σκέφτεται και έτσι, η ιστορία του Σίμπα μας οδηγεί σε μια άλλη παρέα ζώων. Έναν σκαντζόχοιρο, ένα κοράκι, μία πεταλούδα, μία σαύρα, έναν σκύλο και μια πάπια. Μια παρέα που γίνονται φίλοι - φιλόσοφοι των παιδιών, τα φροντίζουν και τα διδάσκουν χωρίς στόμφο και δυσνόητες λέξεις μέσα από μια πρωτότυπη, καλοσχεδιασμένη και εξαιρετικά φροντισμένη σειρά βιβλίων για παιδιά από έξι ετών.
Η σειρά μας έρχεται από τη Γαλλία και έχει τον γενικό τίτλο Philonimo στα γαλλικά ή Φίλοι Φιλόσοφοι όπως αποδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Φουρφούρι. Δημιουργός τους είναι η Γαλλίδα Αλις Μπριέρ-Ακέ ενώ την εικονογράφηση υπογράφει σε κάθε ένα βιβλίο και από ένας ή μία διαφορετικός , -ή εικονογράφος.
Η σειρά είναι πολύ επιτυχημένη επειδή με πολύ λιτό κείμενο παρουσιάζει μια φιλοσοφική σκέψη που όμως δεν βγαίνει από τα χείλη ενός περισπούδαστου ομιλητή αλλά από τη σύντομη ιστορία ή το παράδειγμα ενός ζώου.
Ο σκαντζόχοιρος του Σοπενχάουερ
Ας πούμε, στην πρώτη ιστορία της σειράς τα παιδιά διαβάζουν πώς ζουν οι σκαντζόχοιροι, τι προβλήματα τους δημιουργούν τα αγκάθια τους και πώς επιλέγουν να βρουν ισορροπία και να συμβιώνουν χωρίς να πληγώνουν ο ένας τον άλλο. Πίσω από την ιστορία βρίσκεται η σκέψη του Γερμανού φιλόσοφου Άρθουρ Σοπενχάουερ.
Κι αν στο μέλλον τα παιδιά ακούσουν ή διαβάσουν για το «δίλημμα του ακανθόχοιρου» θα θυμηθούν ότι γνωρίζουν μια φιλοσοφική σκέψη για τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από την υπερβολική οικειότητα. Θα έχουν ήδη στο κουτί με τα εργαλεία σκέψης και κατανόησης του κόσμου ένα εργαλείο για να κατανοήσουν γιατί καμιά φορά τα πράγματα δυσκολεύουν όταν... παραγνωριζόμαστε. Η εικονογράφηση είναι του Γάλλου Ολιβιέ Φιλιπονό.
Στην επόμενη ιστορία, τα παιδιά ακούν ένα κοράκι να φωνάζει και τους ανθρώπους να αναρωτιούνται τι θέλει να πει με το κρώξιμό του. Το κοράκι κρώζει, οι άνθρωποι σκέφτονται, το κοράκι μιλάει με ανθρώπινη φωνή, γίνεται αγγελιαφόρος και μεταφέρει ένα μήνυμα για το πώς ο καθένας μπορεί να βρει την ευτυχία.
Μια εισαγωγή στη σκέψη του στωικού φιλοσόφου Επίκτητου που έζησε τον 1ο μετά Χριστόν αιώνα και δίνει εργαλεία για την αναζήτηση της προσωπικής ελευθερίας. Η εικονογράφηση είναι της Γαλλίδας Csil.
Η πεταλούδα του Ζουάνγκ Ζου
Σε μια άλλη ιστορία, μια πεταλούδα που πεταρίζει τα φτερά της και μπορεί και να ονειρεύεται, ταξιδεύει τα παιδιά στην αρχαία Κίνα και στους δρόμους της σκέψης του «Μάστερ Ζουάνγκ».
Ποιος ήταν ο Κινέζος φιλόσοφος του 4ου προ Χριστού αιώνα ή του Ζουάνγκ Ζου.έχει μικρότερη σημασία. Τα παιδιά κάνουν, με αυτή τη σύντομη ιστορία, μια ανάλαφρη σκέψη για τα όνειρα και τα όρια μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Η εικονογράφηση είναι της Γαλλίδας Ραφαέλ Ανζαρί.
Η σαύρα του Χάιντεγκερ
Ακόμα μια ιστορία: Μία σαύρα πάνω σε μια πέτρα που τη ζεσταίνει ο ήλιος. Μια δυνατή εικόνα στην οποία στη συνέχεια μπαίνει κι ένα παιδί. Το παιδί διώχνει τη σαύρα. Αλλά αυτή πάει να βρει μια άλλη θέση, σε μια άλλη πέτρα που τη ζεσταίνει ένας άλλος ήλιος και που γίνεται κέντρο του κόσμου της.
Με αυτήν την ιστορία της σαύρας τα παιδιά εισάγονται στη θεωρία του υπαρξισμού και στη σκέψη του Γερμανού φιλόσοφου Μάρτιν Χάιντεγκερ και θα κάνουν κι αυτά τις δικές τους σκέψεις για το πώς υπάρχουμε σε σχέση με τα άλλα πλάσματα, το καθένα, καμιά φορά, στην δική του «ζώνη ενδιαφέροντος». Η εικονογράφηση είναι της Γαλλίδας Σοφί Βισιέρ.
Ο σκύλος του Διογένη
Ακόμη δυο ιστορίες, ενός σκύλου και μιας πάπιας. Ο σκύλος μια που μιλάμε για φιλοσοφία παραπέμπει στον κυνικό φιλόσοφο του 5ου προ Χριστού αιώνα, τον Διογένη που έζησε προκλητικά και χωρίς περιορισμούς, σαν σκύλος. Τι ήθελε να πει με το ολοζώντανο παράδειγμά του; Τι είναι καλύτερο μια βασιλική ζωή ή μια σκυλίσια;
Μια σύντομη ιστορία που καλλιεργεί τη σκέψη ότι μια ζωή λιτή χωρίς τίποτα το περιττό, μια ζωή που απαξιώνει τον πλούτο, μπορεί να είναι μια ευτυχισμένη ζωή. Η εικονογράφηση είναι της Γιαπωνέζας Καζούκο Ματ.
Η πάπια του Βιτγκενστάιν
Τέλος, η ιστορία της πάπιας δίνει στο παιδί αναγνώστη ένα έναυσμα: μη σκέφτεσαι, κοίτα. Και έτσι το εισάγει στην ιδέα της διαρκούς αναζήτησης λέγοντάς τους με παιγνιώδη τρόπο, μην επαναπαύεστε σε όσα ήδη γνωρίζετε από την εμπειρία της ζωής.
Πίσω από αυτά είναι η σκέψη ενός άλλου Γερμανού φιλόσοφο, του Λούνβιχ Βιτγκενστάιν αλλά όπως είπαμε σε αυτά τα έξι, κομψά βιβλιαράκια τα παιδιά θα διαβάσουν παιγνιώδεις ιστορίες με ζώα και θα σκεφτούν ό,τι τους αρέσει! Η εικονογράφηση είναι του Γάλλου Λοΐκ Γκομ.
Ποια είναι η Αλίς Μπιέρ-Ακέ
Η Αλίς Μπιέρ-Ακέ δεν είναι φιλόσοφος. Είναι μια φιλόλογος και ιστορικός τέχνης, μητέρα τριών παιδιών, από τη Νορμανδία όπου και ζει. Επί 12 χρόνια εργάστηκε σε γυμνάσιο αλλά πλέον έχει αφοσιωθεί στη συγγραφή. Λέει ότι η ιδέα για τη σειρά Φίλοι Φιλόσοφοι της γεννήθηκε από τις συζητήσεις με τους μαθητές της που ενώ σταθερά αναζητούν την αλήθεια και κάνουν σκέψεις προς όλες τις κατευθύνσεις, δεν παίρνουν ποτέ στα σοβαρά τους εαυτούς τους και ίσως για αυτό φτάνουν πιο γρήγορα στις απαντήσεις.
Πολλά βιβλία που προτείνονται για τα παιδιά δεν είναι παρά απλές έτοιμες συνταγές (...). Αντίθετα, βιβλία σαν αυτά που τους προσφέρουν εργαλεία για να μάθουν να σκέφτονται, απελευθερώνουν τις δημιουργικές τους δυνάμεις.
Τα μικρού σχήματος βιβλία της σειράς πρέπει κανείς να τα πιάσει στα χέρια του για να αντιληφθεί τον ευφυή τυποτεχνικό σχεδιασμό τους. Το στρογγυλό παράθυρο στο σκληρό εξώφυλλο κάθε βιβλίου λειτουργεί σαν ένα άνοιγμα στη γνώση, προς έναν τόπο όπου θα δοθούν απαντήσεις. Κι επίσης, καθώς το παιδί τα πιάνει στα χέρια του, το ίδιο το εξώφυλλο μέσω του στρογγυλού ανοίγματος γίνεται μια στέρεη λαβή για να κρατηθεί και να βρει το παιδί-αναγνώστης αυτά που θέλει: τη γνώση, την ελευθερία, τη χαρά.
Πολλά βιβλία που προτείνονται για τα παιδιά δεν είναι παρά απλές έτοιμες συνταγές και δεν τα βοηθούν πραγματικά να αναπτύξουν τις δικές τους δυνάμεις. Αντίθετα, βιβλία σαν αυτά που τους προσφέρουν εργαλεία για να μάθουν να σκέφτονται, απελευθερώνουν τις δημιουργικές τους δυνάμεις.
Οι πρώτες έξι ιστορίες της σειράς Φίλοι Φιλόσοφοι της Αλίς Μπριέρ- Ακέ κυκλοφορούν σε μετάφραση Χαράς Σκιαδέλλη από τις εκδόσεις Φουρφούρι.
*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.
Μπορείτε να ακούσετε το επεισόδιο podcast για τη σειρά που μυεί τα παιδιά στη φιλοσοφική σκέψη με τίτλο «Φίλοι φιλόσοφοι» της Αλίς Μπριέρ-Ακέ, όπως παρουσιάστηκε στη σειρά «Να ένα βιβλίο για παιδιά» του pod.gr
