Για το βιβλίο γνώσεων για παιδιά από 5 ετών «Οι αριθμοί της Εθνικής Πινακοθήκης» της Ελένης Γερουλάνου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Έχουμε γράψει ήδη αρκετές φορές για τη σημασία της συνδυασμένης και διαβαθμισμένης μάθησης σε ένα περιβάλλον πολυαισθητηριακό. Ο παιδαγωγικός νεωτερισμός των STEAM πρωτοκόλλων εκτείνεται και αναπτύσσεται πλέον αλματωδώς από την προσχολική ηλικία μέχρι και τις μεταλυκειακές βαθμίδες. Έτσι, στο πολλαπλά αναπτυσσόμενο πεδίο της διεπιστημονικής και πολυεπίπεδης γνωστικής εμπειρίας, εντάσσεται και το βιβλίο της Ελένης Γερουλάνου, Οι αριθμοί της Εθνικής Πινακοθήκης, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου και έχει σαφή προσανατολισμό στις ηλικίες από 5 έως 8 ετών.
Στο βιβλίο η Ελένη Γερουλάνου αναπτύσσει μια μέθοδο στην οποία η εκμάθηση των αριθμών από το 1 μέχρι το 10, καθώς και των εννοιολογικών ποιοτήτων που τους συνοδεύουν, γίνεται μέσα από εικαστικά και δραματουργικά-θεατρικά μονοπάτια. Αρχίζοντας από το 1 και έχοντας ως αναφορά έργα ζωγραφικής από την μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, οι αριθμοί και οι εικόνες συνδιαλέγονται δυναμικά, φτάνοντας ως το 10 όπου και η διαδρομή στις σελίδες και στα έργα ζωγραφικής ολοκληρώνεται. Η εικόνα-πίνακας μαζί με ένα μίνι σενάριο δραματοποίησης της ιστορίας που πλέκεται με το παριστώμενο εστιάζουν στο καταρχήν ζητούμενο: την ποιότητα του κάθε αριθμού. Έτσι όταν, για παράδειγμα, εικονίζεται το έργο του Νίκου Λύτρα «Το ψάθινο καπέλο», συνοδεύεται όχι μόνο από την συγκεκριμένη ερώτηση «πόσα καπέλα βλέπεις;», αλλά και από ένα δραματικό σενάριο το οποίο αφορά στο πιθανό φανταστικό περικείμενο εντός του οποίου το έργο ζωγραφικής αποκτά σημασία για παιδί-θεατή. Μπορεί λοιπόν να είναι ένα κορίτσι που φοράει ένα καπέλο για να πάει στο χωράφι, σε μια μέρα κατά την οποία τα τζιτζίκια έχουν στήσει χορό και κάνει πολλή ζέστη. Ακολούθως σε κάθε επόμενο αριθμό, οι πίνακες παρελαύνουν και ζωντανεύουν. Ο αριθμός που τους αναλογεί μπορεί να αφορά στο πόσοι άνθρωποι εικονίζονται και τι κάνουν, αν είναι φίλοι, αν ποζάρουν σε μια φωτογραφία που έχει γίνει θέμα ζωγραφικής, ή αν είναι κολλημένοι στην κίνηση, αν βρίσκονται στη θάλασσα και κολυμπούν μια ωραία καλοκαιρινή μέρα κ.ο.κ. Μπορεί ακόμα ο αριθμός να συνδέεται με εικονιζόμενα αντικείμενα και να προτείνεται επίσης μια ιστορία πίσω από την εξεικόνισή τους, να γίνεται ένα παιχνίδι αριθμών και σημείων στο εικαστικό έργο κ.λπ.
Μουσειοπαιδαγωγικά σενάρια, νέου τύπου εκπαιδευτικές δράσεις που αφορούν στην τέχνη και μάλιστα στη ζωγραφική, αλλά και αφετηρία για την σύνταξη θεατρικών δράσεων σε χώρους όπως η Εθνική Πινακοθήκη, η Εθνική Γλυπτοθήκη κ.α., μπορούν να έχουν ως πρώτη ύλη τη διαδρομή που προτείνει η Ελένη Γερουλάνου στο βιβλίο της.
Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά αλληλεπιδρούν με τα έργα τέχνης και με τις μαθηματικές έννοιες σε ένα περιβάλλον προοδευτικά δομημένης θεατρικότητας. Γίνονται τα ίδια σεναριογράφοι, μετρούν, ανακατατάσσουν νοήματα και εικόνες, συνδυάζουν, απαριθμούν. Ουσιαστικά καθίστανται όχι μόνο ενεργητικοί θεατές και ερμηνευτές του κάθε πίνακα αναφοράς, αλλά στοχάζονται περί του αριθμού και της ποικίλης σημασίας του εντός της εικαστικής επικράτειας. Καλούνται να φτιάξουν τις δικές τους ιστορίες «πατώντας» στα εικονο-δράματα (αφήγηση-αριθμός-εικόνα-δράση) της συγγραφέως, αλλά και να συντάξουν τα δικά τους ζωγραφικά σενάρια με τρόπο παιγνιώδη. Τα παιδιά οργανώνουν ένα σύστημα σκέψης όπου η ζωγραφική δοκιμή και η δραματουργική εξέλιξή της αποκτούν ειδικό βάρος.
Αυτή την κατεύθυνση υπηρετεί και η εικονογράφηση της Αγγελικής Μπόζου. Η εικαστικός δρα μετα-σχολιαστικά. Εστιάζει στην εικονογραφική ερμηνεία του εγχειρήματος της Γερουλάνου. Με απλές φόρμες και καθαρές χρωματικές γκάμες συνοδεύει τους μικρούς αναγνώστες στην περιήγησή τους στον κόσμο τόσο της ζωγραφικής και της Εθνικής Πινακοθήκης όσο και στον κόσμο των αριθμών και της εμπειρίας από τη χρήση τους. Σχεδιάζει φιγούρες που στέκονται απέναντι από τα προτεινόμενα έργα, όχι αντιθετικά ή ανταγωνιστικά, αλλά με την αίσθηση του θεατή και του υποκειμένου που αλληλοδρά με το εκάστοτε έργο τέχνης. Οι φιγούρες και οι χώροι που οργανώνει η Μπόζου δημιουργούν σχέσεις με τα έργα αναφοράς, συστήνουν δραματικούς χώρους με τη βοήθεια των οποίων οι μικροί αναγνώστες οξύνουν την παρατηρητικότητα και την αντιληπτική τους ικανότητα.
Το βιβλίο της Ελένης Γερουλάνου αποτελεί μια ανθεκτική πρόταση στο χρόνο. Θέτει στέρεους άξονες και προτείνει τρόπους για την συνδυαστική μάθηση και για το πώς μπορούμε να εισάγουμε τον μουσειακό μας πλούτο στην διδακτική των μαθηματικών, της γλώσσας, στα εργαστήρια δεξιοτήτων, στα μαθήματα των εικαστικών και της θεατρικής αγωγής. Μουσειοπαιδαγωγικά σενάρια, νέου τύπου εκπαιδευτικές δράσεις που αφορούν στην τέχνη και μάλιστα στη ζωγραφική, αλλά και αφετηρία για την σύνταξη θεατρικών δράσεων σε χώρους όπως η Εθνική Πινακοθήκη, η Εθνική Γλυπτοθήκη κ.α., μπορούν να έχουν ως πρώτη ύλη τη διαδρομή που προτείνει η Ελένη Γερουλάνου στο βιβλίο της. Μια διαδρομή όπου η τέχνη είναι βασικός άξονας σε μια ολιστική διαδικασία μάθησης και όπου οι χώροι τέχνης αποκτούν πραγματική παιδαγωγική αξία και νεανικό κοινό.
*Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου
