5 λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Αλέκα Τρίπου-Μάνου, για το βιβλίο της «Ο κύκλος» (εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας, εκδ. Μεταίχμιο).
Επιμέλεια: Σόλων Παπαγεωργίου
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα;
Έχοντας την αίσθηση πως ζούμε σ’ έναν κόσμο που από τη μια διψάει να πιστέψει στη δύναμη του καλού και στον νόμο της ανταπόδοσης -καθώς συχνά αναφέρεται σε λέξεις και φράσεις όπως «κάρμα» ή «ό,τι σπέρνεις θερίζεις»- και από την άλλη βλέπει πως περισσεύουν η βία, η ιδιοτέλεια και ο ανταγωνισμός, έγραψα το βιβλίο αυτό με σκοπό να περάσω στα παιδιά μηνύματα ενσυναίσθησης και καλοσύνης, με έμφαση στις πολλαπλασιαστικές συνέπειες των καλών πράξεων. Οι πράξεις που περιγράφονται στο βιβλίο μπορεί να αφορούν πολύ μικρά πράγματα -όπως το να βοηθήσει κάποιος έναν συμμαθητή στην κατανόηση ενός προβλήματος-, με έναν μαγικό τρόπο όμως γίνονται η αρχή, αποτελούν το έναυσμα για να ακολουθήσουν και άλλες, σαν ένα είδος σκυταλοδρομίας, με τελικό αποδέκτη το αρχικό πρόσωπο από το οποίο ξεκίνησε η σκυτάλη.
Πώς ο τίτλος μάς βοηθά να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου;
Αυτή την κυκλική διαδρομή, όπου το αποτέλεσμα της πράξης του κεντρικού προσώπου της πρώτης ιστορίας επηρεάζει αυτό της δεύτερης, εκείνου με τη σειρά του της τρίτης και ούτω καθεξής, μέχρι να επιστρέψει στο πρώτο, δηλώνει ο τίτλος Ο κύκλος. Τους μικρούς αναγνώστες θεωρώ πως δεν θα τους προϊδεάσει για το περιεχόμενο, αλλά αφού διαβάσουν το βιβλίο θα μπορέσουν να κάνουν τη σύνδεση και να κατανοήσουν τον τίτλο.
Στο βιβλίο σας διάφορα παιδιά αντιμετωπίζουν προβλήματα – είτε προβλήματα μαθηματικών, είτε άλλα, χάνουν τη σχολική εκδρομή τους, τρέχουν να προλάβουν τον σκύλο τους που πάει να το σκάσει κ.λπ. Τι ενώνει τις ιστορίες τους μεταξύ τους;
Πράγματι, ο Νικόλας έχει μόλις υποστεί μια ματαίωση, στην περίπτωση της Ελίνας προηγήθηκε ένας τσακωμός με τον αδελφό της, ο οποίος στην πορεία πέφτει στην ανάγκη της, εκείνος βρίσκεται κάτω από έντονη πίεση χρόνου, η δε Βάνα μόλις πέρασε μια λαχτάρα. Ο σκοπός μου ήταν να δείξω ότι τα παιδιά επιλέγουν να βοηθήσουν τη στιγμή που και τα ίδια αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα και για τον λόγο αυτό η πράξη τους, εκτός από μια απλή πράξη καλοσύνης, συνιστά επιπλέον και μία υπέρβαση. Τα δύο αυτά δε -καλοσύνη και συνυπάρχουσα πιεστική κατάσταση- αποτελούν τα κοινά στοιχεία των ιστοριών, πέρα από την αλληλένδετη ροή των γεγονότων. Η περίπτωση της Βάνας είναι διαφορετική, καθώς εκείνη, κάτω από το κύμα ανακούφισης το οποίο βιώνει, αποφασίζει να επισκεφτεί τον πατέρα της, ορμώμενη από την επιθυμία να μοιραστεί μαζί του την καλή της διάθεση – άσχετο αν αποφεύγει να του αναφέρει τον ακριβή λόγο για τον οποίο αισθάνεται έτσι. Η επίσκεψη όμως αυτή αποβαίνει τελικά καταλυτική για την έκβαση της ιστορίας.
Οι όποιες παρατηρήσεις του συγγραφέα μεταφέρονται μέσω του εκδοτικού οίκου στον εικονογράφο, στου οποίου τη διακριτική ευχέρεια έγκειται εάν θα τις ακολουθήσει ή όχι. Σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα, θα έλεγα πως τη βρήκα ιδιαίτερα ελκυστική και κατάλληλη για παιδικό βιβλίο, αν και κάποια πρόσωπα ή σκηνές εγώ τα είχα φανταστεί διαφορετικά.
Συνεργαστήκατε με τον εικονογράφο Βασίλη Γρίβα. Πώς «μοιράσατε» την αφήγηση;
Παρά την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση πως συγγραφείς και εικονογράφοι συνεργάζονται για την εικονογράφηση, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Στην πραγματικότητα δεν επικοινωνούν άμεσα μεταξύ τους και οι όποιες παρατηρήσεις του συγγραφέα μεταφέρονται μέσω του εκδοτικού οίκου στον εικονογράφο, στου οποίου τη διακριτική ευχέρεια έγκειται εάν θα τις ακολουθήσει ή όχι. Σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα, θα έλεγα πως τη βρήκα ιδιαίτερα ελκυστική και κατάλληλη για παιδικό βιβλίο, αν και κάποια πρόσωπα ή σκηνές εγώ τα είχα φανταστεί διαφορετικά.
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Ως ένα παιδί ευαίσθητο και περίεργο καταρχάς, που του αρέσει το διάβασμα και έχει ανακαλύψει την ιδιαίτερη αναγνωστική χαρά που κρύβεται στις σελίδες των βιβλίων. Ένα παιδί που ζει τις ιστορίες, μπαίνει με ευκολία στο πετσί των ηρώων, γεύεται τα ίδια συναισθήματα, συμπάσχει μαζί τους, τους συνοδεύει με τη φαντασία του στις περιπέτειές τους. Και μέσα από αυτό το γόνιμο αναγνωστικό ταξίδι είναι σε θέση να καταλήγει στα δικά του συμπεράσματα, αλλά και να εισπράττει τα μηνύματα που θέλει να περάσει ο συγγραφέας.
Έτσι, φαντάζομαι τον αναγνώστη-παιδί να συνοδεύει τον Νικόλα στα ονειροπολήματά του για την εκδρομή στο Ναύπλιο, να διασκεδάζει με τη σκανταλιάρικη διάθεση της Ελίνας, να απολαμβάνει τη ζόρικη σκηνή με τον Γιάννη, που με μισή καρδιά εκλιπαρεί τη συνδρομή της αδελφής του, να μοιράζεται την ανακούφιση της Βάνας, να παρακολουθεί την αυτοκριτική του πατέρα και σκληρού αφεντικού, να εκπλήσσεται ευχάριστα με την απάντηση του ταμία, να πανηγυρίζει με μάνα και γιο για τη δυνατότητα συμμετοχής στην εκδρομή. Παράλληλα, όμως, πέρα από την επιφανειακή παρακολούθηση της αλληλουχίας των γεγονότων, να μπορεί να αντιληφθεί τη σύνδεση, το κοινό στοιχείο της υπέρβασης και της αλληλεγγύης που συνυπάρχει στις ιστορίες, καθώς και τη μεταδοτική δύναμη της καλοσύνης, που τελικά αυτή είναι η κινητήριος δύναμη για όλες τις λύσεις των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν μικροί και μεγάλοι στην ιστορία.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Αλέκα Τρίπου-Μάνου γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη της Ανωτέρας Σχολής Κοινωνικής Εργασίας της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Αθηνών και του Ψυχολογικού Τµήµατος της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Έχει εργαστεί ως κοινωνική λειτουργός στην Περιφέρεια Αττικής και έχει συµµετάσχει σε διάφορες φιλανθρωπικές και φιλοζωικές οργανώσεις, είτε ως µέλος σε διοικητικά συµβούλια είτε ως εθελόντρια.
Τα πρώτα της βιβλία, Η Λυδία και η Νεφέλη στη χώρα των παραµυθιών και Η Λυδία και η Νεφέλη ταξιδεύουν µε τις νεράιδες εκδόθηκαν από τους Μοντέρνους Καιρούς. Ακολούθησε η σειρά «Το τετράδιο ενός σκανταλιάρη», µε τα βιβλία Κούρεµα γουλί, Φιάσκα απανωτά και Χαµένοι θησαυροί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη. Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο της Σουφλέ σοκολάτας, το οποίο βρέθηκε στις βραχείες λίστες των βραβείων του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και των Κρατικών Βραβείων.
