5 λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Ελένη Κατσούλη, για το εικονογραφημένο βιβλίο της «Η Νεφέλη και τα μυστικά της» (εκδ. Μεταίχμιο) σε εικονογράφηση Μαίρης Καλαμπαλίκα.
Επιμέλεια: 018
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα;
«Η Νεφέλη και τα μυστικά της γης» γράφτηκε τον Ιανουάριο του 2025 έπειτα από μια ιδέα που είχα αφού διάβασα ένα εξαιρετικό παιδικό βιβλίο της Ελένης Ανδρεάδη από τη σειρά «Οι μαχητές του Ντάο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Τα ερεθίσματα ωστόσο ξεκινούσαν από τα παιδικά μου χρόνια μέσα από όσα μου μάθαινε ο μπαμπάς μου για τη φύση, από την πρώτη φορά που διάβασα τη λέξη κομποστοποίηση στο βιβλίο της Σοφίας Ζαραμπούκα, κάπου στο δημοτικό. Και συνέχισαν, όταν ταξίδεψα στο Μαρόκο και σε άλλες χώρες με την περιβαλλοντική ομάδα του Λυκείου, όταν ο μπαμπάς μου έβαλε κότες στον κήπο και ξεκίνησε κομποστοποίηση. Έχω την τύχη να ζω στην Κρήτη, μεγάλωσα στην εξοχή, αλλά κατοικώ στη μεγάλη της πόλη, όπου εδώ, την περίοδο που έγραφα το βιβλίο, είχαμε τεράστιο πρόβλημα με την αποκομιδή των σκουπιδιών. Όλα αυτά μαζί έκαναν ένα δημιουργικό «πάντρεμα» στο μυαλό μου και έτσι γεννήθηκε η Νεφέλη.
Γιατί είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν για τη σημασία του φαγητού και της διατροφής; Πώς συνδέονται με την προστασία του πλανήτη;
Τα παιδιά είναι η ελπίδα και το μέλλον μας, ο πλανήτης μας χτυπάει απανωτούς συναγερμούς κι εμείς τους αγνοούμε. Όπως σας είπα, είχα την τύχη να μεγαλώσω δίπλα στη φύση με έναν μπαμπά να μου λέει ιστορίες από τα παιδικά του χρόνια. Μπορούμε να γυρίσουμε στο τότε που ο σεβασμός στη φύση ήταν μονόδρομος για την επιβίωσή μας; Δύσκολα. Αλλά μπορούμε να μάθουμε να σεβόμαστε τη διαδρομή της τροφής, να διδαχθούμε ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να δούμε τα πράγματα. Τα ταξίδια μάς συνεπαίρνουν όλους, άρα τι καλύτερο από το να μάθουμε μέσα από άλλους πολιτισμούς για τη σημασία του φαγητού και τη σπατάλη του; Η μείωση αυτής της σπατάλης είναι πράξη φροντίδας για τη γη. Ένα λιθαράκι από τον καθένα κι όταν ενωθούν έχουμε μια συλλογική προσπάθεια με ισχύ.
Ινδία, Ωκεανία, Ζαγοροχώρια κ.λπ. Γιατί επιλέξατε τους συγκεκριμένους προορισμούς για την ηρωίδα σας; Τι ιδιαίτερο βρίσκει εκεί;
Κατέληξα στους συγκεκριμένους προορισμούς έπειτα από έρευνα, έψαξα, διάβασα και ξεχώρισα μέρη του πλανήτη που έχουν κάτι να προσφέρουν, κάτι να μας διδάξουν. Το ξέρατε εσείς ότι στη Γαλλία υπάρχουν υπαίθριες αγορές για τα «άσχημα» φρούτα που αλλιώς θα πετούσαμε; Στην Ιαπωνία η διατροφική αγωγή ξεκινά από το σχολείο∙ ως εκπαιδευτικός ήξερα από την αρχή ότι αυτός ο προορισμός δεν θα μπορούσε να λείπει από το ταξίδι της Νεφέλης. Στην Ινδία φτιάχνει σούπα με τα μέρη των λαχανικών που εδώ θα πετούσαμε, στην Ήπειρο φτιάχνει πίτα με το χθεσινό φαγητό, στην Κένυα οι φλούδες επιστρέφουν στη γη, στην Ωκεανία τίποτα δεν πάει χαμένο, στον Αμαζόνιο «το τίποτα είναι κάτι» όπως της λέει ο Φάμπιο.
Για εμένα αυτά είναι τα μυστικά της γης, ότι τα πάντα επιστρέφουν εκεί από όπου ξεκίνησαν και παντού έχουν να προσφέρουν κάτι.
Πώς ο τίτλος μάς βοηθάει να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου;
Ωραία ερώτηση! Ήθελα ο τίτλος να κεντρίσει τη φαντασία των παιδιών, να τους κάνει να αναρωτηθούν «ποια είναι αυτά τα μυστικά». Σαν παιδί ένιωθα ότι ο μπαμπάς μου μου μάθαινε τα μυστικά της γης. Μαγευόμουν από όσα υπήρχαν δίπλα μου και δεν τα ήξερα, από το ότι η στάχτη μπορούσε να γίνει αλισίβα και να μπει στα γλυκά και θυμάμαι να τον ρωτάω γιατί έβαζε αυτό ή εκείνο που έμεινε στο πιάτο μας κάτω από τα δέντρα. Για εμένα αυτά είναι τα μυστικά της γης, ότι τα πάντα επιστρέφουν εκεί από όπου ξεκίνησαν και παντού έχουν να προσφέρουν κάτι. Όσα ακριβώς μας μαθαίνει το βιβλίο.
Συνεργαστήκατε με την εικονογράφο Μαίρη Καλαμπαλίκα. Πώς «μοιράσατε» την αφήγηση;
Η Μαίρη έφερε ένα υπέροχο τέχνασμα με την εικονογράφησή της που το λάτρεψα: έκανε την κατσαρολίτσα καπέλο για τη Νεφέλη στους προορισμούς της, κι όταν εκείνη έπιανε δράση κάτι έπρεπε να γίνει αυτή η μαγική κατσαρολίτσα που εγώ στη συγγραφή απλά την «εξαφάνιζα» και την «εμφάνιζα» κατ’ ανάγκη. Το βρήκα ευφυέστατο. Ζωντάνεψε κάθε πρόταση τόσο όμορφα που απογείωσε το κείμενο. Έκανε τη δική της έρευνα και η εικονογράφηση είναι μοναδική! Πλαισίωσε υπέροχα και τις συνταγές, ακόμα και τις συμβουλές, και τα «ήξερες ότι» στο τέλος του βιβλίου. Είναι μια εξαιρετική καλλιτέχνης και νιώθω ευγνώμων για τη συνεργασία μας.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
H Ελένη Κατσούλη ζει στο Ηράκλειο. Σπούδασε νηπιαγωγός και βρέθηκε από τις αίθουσες διδασκαλίας να πετάει στα σύννεφα κι έπειτα πάλι να προσγειώνεται ανάμεσα σε παιδιά σκαρώνοντας μαζί τους θεατρικά παιχνίδια. Αγαπάει τα παραμύθια από τότε που ήταν παιδί και της αρέσει να διαβάζει στον γιο της τα ίδια αλλά και πολλά νέα παιδικά βιβλία.
Αφότου έγινε μητέρα, γνώρισε καλύτερα και αγάπησε τη μαγειρική και την υγιεινή διατροφή. Έτσι το 2019 δημιουργήθηκε το kids food blog Little Hands με συνταγές για παιδική και βρεφική διατροφή που την έκανε να ανακαλύψει την αγάπη της για τη μαγειρική αλλά και για τη φωτογράφιση φαγητών. Το 2020 ξεκίνησε μαγειρικές δράσεις για παιδιά, συνδυάζοντας τις δύο μεγάλες της αγάπες, κι όταν τα πράγματα δυσκόλεψαν και γίναμε όλοι «μασκοφόροι», δεν έμεινε με σταυρωμένα χέρια. Έπρεπε να επιτευχθεί ο στόχος να μπει η υγιεινή διατροφή στις καρδιές των παιδιών και να αναλάβουν τα ίδια δράση στην κουζίνα: έτσι γεννήθηκαν τα βιβλία της Περιπέτειες στην κουζίνα με τον Πάρη και Περιπέτειες στην κουζίνα με τον Πάρη και την παρέα του, που κυκλοφορούν επίσης από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
