Αναγνώστες από κούνια για παιδιά χωρίς οθόνες: Τα βιβλία που διαβάζουμε με τα μωρά και τα πολύ μικρά παιδιά

Είναι βιβλίο αν οι σελίδες του δεν είναι χάρτινες ή έστω από χαρτόνι; Είναι. Τα πρώτα πάνινα βιβλία των μωρών φτιαγμένα από καλοραμμένο, βαμβακερό ύφασμα τους προσφέρουν τη χαρά να ανακαλύψουν πώς ξεδιπλώνεται μια ιστορία ενώ εκείνα μαθαίνουν να γυρίζουν ασφαλείς και ευχάριστες στην αφή σελίδες που παράγουν ήχους και διεγείρουν τις αισθήσεις. Είναι κατάλληλα αν δεν έχουν χρώμα; Είναι. Οι αντιθέσεις μαύρου - άσπρου βοηθούν τα βρέφη να εστιάσουν καλύτερα. Πώς μπορεί να «διαβάσει» ένα μωρό που δεν γνωρίζει ανάγνωση; Πολύ πριν περάσει στον αλφαβητισμό, το παιδί μπορεί να «διαβάσει» μια ιστορία μέσα από τις εικόνες, να συσχετίσει εικόνες και λέξεις, να κατανοήσει την έννοια της αφήγησης και της δομής μιας ιστορίας και να πλουτίσει το λεξιλόγιό του από τη μεγαλόφωνη ανάγνωση των γονιών ή των φροντιστών συναναγνωστών του και να χαρεί την επανάληψή της. 

Όταν κάθε μέρα τα βρέφη, τα νήπια, τα μικρά παιδιά ξεφυλλίζουν ένα βιβλίο εξοικειώνονται με την ιδέα της αναζήτησης και της ανακάλυψης μέσα από τις σελίδες του.

Πώς θα προσεγγίσουν τα βρέφη και τα νήπια τα βιβλία τους; Στην αρχή θα τα αγγίξουν, θα τα μυρίσουν, θα τα δαγκώσουν, μετά θα τα ξεφυλλίσουν, θα παρατηρήσουν τις σελίδες τους, θα θυμηθούν τι βρίσκεται σε κάθε μία από αυτές και θα χαρούν να επανέλθουν για να το ξαναβρούν. Θα διασκεδάσουν με τα κινούμενα μέρη και τους ήχους. Θα ξεσπάσουν σε γέλια γεμάτα αυτοπεποίθηση καθώς θα καμαρώνουν κάθε φορά που θα αναγνωρίζουν το περιεχόμενο του ίδιου βιβλίου που θα το επεξεργαστούν πολλές φορές. 

Όταν κάθε μέρα τα βρέφη, τα νήπια, τα μικρά παιδιά ξεφυλλίζουν ένα βιβλίο εξοικειώνονται με την ιδέα της αναζήτησης και της ανακάλυψης μέσα από τις σελίδες του. Σταδιακά γίνεται πεποίθηση ότι στις σελίδες ενός βιβλίου θα βρουν κάτι νέο, θα βρουν χαρά, θα βρουν κάτι αστείο, κάτι που θα τα εντυπωσιάσει, κάτι που τους εξηγήσει τον κόσμο, κάτι που θα τα παρηγορήσει, κάτι που θα τους μοιάζει αλλά και κάτι που θα τους αποκαλύπτει το διαφορετικό. 

Προτάσεις για βρέφη και νήπια

Στην κατηγορία των βιβλίων που τα βρέφη μπορούν να τα πάρουν αγκαλιά είναι ο Δεινόσαυρος της σειράς Sensory Snuggables των εκδόσεων Susaeta. 

Ένα απαλό βιβλιαράκι με φατσούλα δεινόσαυρου και διάφορες υφές για πλούσιο αισθητηριακό και διαδραστικό παιχνίδι. Οι σελίδες του με τα έντονα χρώματα τσαλακώνονται παράγοντας ήχους και ενισχύοντας την ακοή, ενώ ταυτόχρονα εισάγουν τα παιδιά στον κόσμο των δεινόσαυρων. Στο πλάι έχει πιαστράκι για να δένεται εύκολα στο καρότσι ή στην κούνια. 

Μια πολύ ολοκληρωμένη τετραλογία για τον πρώτο χρόνο του μωρού είναι η εικαστικά άρτια σειρά βιβλίων αποκλειστικά για βρέφη Οι πρώτες ιστορίες του μωρού (μτφρ. Μάρω Ταυρή, εκδ. Μεταίχμιο, 2023) των Βρετανίδων Τζέιν Φόστερ (εικονογράφηση) και Λίλι Μάρεϊ (κείμενο). Τέσσερα καρτονέ βιβλία μεσαίου σχήματος για μωρά 0-3, 3-6, 6-9 και 9-12 μηνών.

Ξεχωρίζει για το εντυπωτικό σχέδιο που ειδικά στο πρώτο βιβλίο είναι ασπρόμαυρο, κατάλληλο για βρέφη που ακόμα δεν αναγνωρίζουν τα χρώματα. Η σκανδιναβική αισθητική χαρακτηρίζει τη Φόστερ που εκτός από την εικονογράφηση ασχολείται και με τον σχεδιασμό χρηστικών και διακοσμητικών αντικειμένων. Μια πολύ καλή επιλογή για να εισαχθούν τα μωρά στην ιδέα της αναζήτησης και την πρακτική της ανάγνωσης γυρίζοντας τις σελίδες βιβλίων σχεδιασμένων αποκλειστικά για αυτά. 

Στην κατηγορία των παιχνιδοβιβλίων ανήκει Το τρενάκι και οι αριθμοί (μτφρ. Λύντη Γαλάτη, εκδ. Διόπτρα) του Τζόναθαν Έμετ. Τα μικρά παιδιά τσουλούν τις χοντρές και ανθεκτικές χαρτονένιες ρόδες του, ανακαλύπτουν κρυμμένες εικόνες και βαγόνια που ξεδιπλώνουν και χαίρονται με όσα βρίσκουν.

Δύο βιβλία με ήρωα τον Λέο το λιονταράκι (μτφρ. Ρίκα Πούλκινεν, εκδ. Ψυχογιός) της Φινλανδής Νίνα Πιρχόνεν. Ναϊφ σχέδιο και ένα πολύ εκφραστικό λιονταράκι στο πρόσωπο και τις εκφράσεις του οποίου τα μικρά παιδιά θα δουν να καθρεφτίζονται τα συναισθήματά τους. Ο Λέο κάνει φίλους αλλά καμιά φορά λέει «όχι» όπως είναι χαρακτηριστικό ειδικά στην ηλικία των 2 που όχι αδίκως ονομάζονται και «τρομερά 2. Τα νήπια μέσα από την άρνηση μαθαίνουν ότι μπορούν να βάζουν τα δικά τους όρια ενώ σιγά σιγά καταλαβαίνουν πότε πρέπει να υποχωρούν. 

Η τρυφερή Μινιμόνι της Ισπανίδας Ρόσιο Μπονίλα, οι ιστορίες της οποίας κυκλοφορούν σε μετάφραση Ελένης Κατσαμά από τις εκδόσεις Ίκαρος, είναι ένα μικρό κοριτσάκι, η Μόνικα που όλοι τη φωνάζουν χαϊδευτικά Μινιμόνι. Στη σειρά για πολύ μικρά παιδιά έχουν κυκλοφορήσει τέσσερις ιστορίες της. 

Πόκο & Πίκο, οι περιπέτειες που ζει ένα μικρό αρκουδάκι με το σκυλάκι του σε μετάφραση Γιάννη Καπερναράκου είναι άλλη μια φροντισμένη σειρά χαρτονέ βιβλίων για μικρά παιδιά που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Η σειρά Όταν νιώθω φόβο, θυμό, λύπη σε μετάφραση Ηλιάνας Αγγελή της Πόλα Μπόουλς, αποτελείται από τρία βιβλία μικρού σχήματος που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Τα συναισθήματα που βιώνουν τα παιδιά μέσα στη μέρα εναλλάσσονται αλλά δεν μπορούν πάντα να τα προσδιορίσουν ή να μιλήσουν γι΄ αυτά. Κάθε βιβλίο χρησιμοποιεί χαρακτήρες χωρίς συγκεκριμένο φύλο, για να αναγνωρίσει το παιδί και να μιλήσει για ένα συναίσθημα, ενώ προτείνει τρόπους διαχείρισής του. Ιδανικό ανάγνωσμα για την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της ψυχικής δύναμης και της αυτοεκτίμησης.

Ποποτάμ: Μία σειρά βιβλία για βρέφη και νήπια. Τρεις σύντομες ιστορίες με ήρωα τον μικρό ιπποπόταμο Ποποτάμ σε μετάφραση Τατιάνας Γαλάτουλα από τις εκδόσεις Διόπτρα. Το κόκκινο γιογιό, μια ιστορία για τον θυμό που κατακλύζει τα μικρά παιδιά κι ακόμα μία για το τι γίνεται όταν το αγαπημένο τους κουκλάκι χρειάζεται φροντίδα.

Το βιβλίο με τα αντίθετα (μτφρ. Ελένη Κατσαμά, εκδ. Ίκαρος, 2023), όπως και Το βιβλίο με τα χρώματα (μτφρ. Ελένη Κατσαμά, εκδ. Ίκαρος), κυκλοφορούν στη σειρά Βρισκόμαστε εδώ του σημαντικού Βορειοϊρλανδός ζωγράφου, εικονογράφου και παραμυθά Όλιβερ Τζέφερς. Καρτονέ για ασφαλή και εύκολο χειρισμό από τα χέρια των μωρών, τα εισάγουν σε όλες τις βασικές έννοιες ακολουθώντας με σεβασμό την ανάπτυξή τους και τους παρουσιάζουν τον κόσμο με τρυφερότητα.

Το πρώτο μου λεξικό με ήχους (μτφρ. Αντωνία Γουναροπούλου, εκδ. Πατάκη, 2024) της Μαριόν Μπιγιέ. Τα μουσικά βιβλία είναι μια κατηγορία που αγαπούν όλα τα μικρά παιδιά. Εδώ, η βραβευμένη Μαριόν Μπιγιέ που υπογράφει μία από τις πιο επιτυχημένες σειρές για πολύ μικρά παιδιά έχει συνδυάσει το κλασικό παιχνίδι «Ψάξε-Βρες» με ένα ηχητικό παιχνίδι και το αποτέλεσμα είναι απολαυστικό. 

Αρκουδάκος, οι πρώτες μου λέξεις (μτφρ. Μαριλένα Πανουργιά, εκδ. Ίκαρος) του Μπέντζι Ντέιβις. 

Ένα βιβλίο μεγάλου σχήματος με υπέροχες εικόνες και αναδιπλούμενα μέρη, με περισσότερες από 500 λέξεις, ιδανικές για τις πρώτες εξερευνήσεις των μικρών μας φίλων, με τη σφραγίδα του βραβευμένου δημιουργού Benji Davies. Με πολλά γνώριμα αντικείμενα, δέκα συναρπαστικές σκηνές και εκατοντάδες εικόνες, αυτό το βιβλίο θα παρακινήσει τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν τις πρώτες τους λέξεις διασκεδάζοντας. Παράλληλα θα τους κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον και θα γίνει η ιδανική αφορμή για να φτιάξουν τη δική τους μοναδική ιστορία.

Τικ και Τέλα, οι πρώτες μου λέξεις (μτφρ. Ελένη Κατσαμά, εκδ. Ίκαρος) του Άξελ Σέφλερ.  

Ποντικάκι Μο: Οι πρώτες μου λέξεις (μτφρ. Τζέμα Δεσύλα, εκδ. Διόπτρα, 2024)

Σ’αγαπώ, σούπερ μαμά! (μτφρ. Μάρω Ταυρή, εκδ. Μεταίχμιο) των Αλεξάντρα Γκαριμπάλ (κείμενο) και Κλόντια Μπιελίνσκι (εικονογράφηση).