Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου: Οι συγγραφείς και τα βιβλία που τιμήθηκαν

Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κύπρου ανακοίνωσε τα αποτελέσματα του διαγωνισμού για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας για εκδόσεις του έτους 2024. 

Λογοτεχνία για Μικρά Παιδιά

Η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία ότι το βραβείο στην κατηγορία Λογοτεχνία για Μικρά Παιδιά θα απονεμηθεί στη Μαρίνα Μιχαηλίδου-Καδή για το έργο της Ζεστή σοκολάτα (Εκδόσεις Τελεία).

Σκεπτικό βράβευσης

Η Μαρίνα Μιχαηλίδου-Καδή με το βιβλίο της Ζεστή σοκολάτα (εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος, Εκδόσεις «Τελεία») θερμαίνει την καρδιά της αναγνώστριας, του αναγνώστη (παιδιού ή και ενηλίκου), με μια ηρωίδα που ξεκινά τον δρόμο της σε κλίμακα μινόρε, αλλά βιώνει στη διαδρομή της την ιδιότητα της καλοσύνης και των μικρών, σχεδόν αφανών εκδηλώσεών της, να απλώνεται, να μεταδίδεται, να γίνεται περισσότερη όταν τη μοιράζεσαι.

Από τις πιο σημαντικές εκπροσώπους του είδους της μικρής ιστορίας, η Μιχαηλίδου-Καδή ξέρει τι να πει και τι να υπονοήσει. Αποφεύγει την ανάλυση, ενώ θα σταθεί στη σημαίνουσα λεπτομέρεια. Αφηγείται μια πράξη που μιλάει από μόνη της, περιγράφει μια υποβλητική έκφραση ή κίνηση, αποτυπώνει ένα καίριο στοιχείο στην εικονοπλασία, χωρίς να φορτώνει τον λόγο με περιττές επεξηγήσεις. Βρίσκει την ποίηση στη ρουτίνα και τη μαγεία στον ρεαλισμό. Τα δε σύμβολα, όπως η ίδια η Ζεστή σοκολάτα, αναδύονται αβίαστα μέσα από την ύλη της καθημερινότητας. Η μικρή ιστορία Ζεστή σοκολάτα προσαρμόζεται με άριστο τρόπο στην αισθητική του εικονοβιβλίου. Η διακριτική, σχεδόν ανάλαφρη, λεκτική αφήγηση δένει άρρηκτα με την εμπνευσμένη εικονογράφηση. Συνθέτουν έτσι ένα κείμενο που σέβεται την παιδική αντίληψη και την ικανότητά της να μπαίνει και να κολυμπάει στα βαθιά.

Κατάλογος επικρατέστερων έργων (αλφαβητικά)

Το σπίτι μου, Ηρακλέους Δέσποινα (Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)
Πφ! Με δρόμους, πανιά και φτερά, Λοϊζίδου Μαρία (Ψυχογιός)
Ζεστή σοκολάτα, Μιχαηλίδου-Καδή Μαρίνα (Εκδόσεις Τελεία)
Μια φωλιά για μένα, Παπαδημητράκη Βαλεντίνα (Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)
Πού λες εσύ;, Ταπάκη Μαριλένα (αυτοέκδοση)

Λογοτεχνία για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους

Η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία ότι το βραβείο στην κατηγορία Λογοτεχνία για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους θα απονεμηθεί στην Άννα Κουππάνου για το έργο της Όταν μας άφησε η θάλασσα: Μια ιστορία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα από Κύπρο του 1974 (Εκδόσεις Πατάκη).

Σκεπτικό

Το Όταν μας άφησε η θάλασσα της Άννας Κουππάνου (εκδόσεις Πατάκη) βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα: το ταξίδι τετρακοσίων κοριτσιών και αγοριών από την Κύπρο και τη φιλοξενία τους σε ιδρύματα και οικογένειες στην Ελλάδα. Διαφαίνονται η έρευνα και η στοχαστική εμβάθυνση της συγγραφέως πάνω σε αυτή την υπομελετημένη πτυχής της κυπριακής ιστορίας.

Το αδρό περίγραμμα της ιστορίας μοιάζει απλό: η Κατερίνα, ένα από τα παιδιά που ταξιδεύουν για την Ελλάδα για να φιλοξενηθούν σε συνθήκες που φαντάζουν ασφαλέστερες, υπόσχεται στη μητέρα της ότι δεν θα χωριστεί από τον δίδυμο αδελφό της. Ταξιδεύουν, χάνονται, ξαναβρίσκονται μεταξύ τους και με τους γονείς τους. Πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου μιας συγκλονιστικής αφήγησης χωρισμού και επανένωσης που έχει τη δύναμη να μιλήσει στην καρδιά και τη σκέψη παιδιών και μεγάλων.

Μέσα από την αντιληπτική σκοπιά της μικρής Κατερίνας φιλτράρονται οι τραυματικές εμπειρίες του πολέμου και το πάντα επίκαιρο ιστορικό και πολιτικό υλικό του πραξικοπήματος, της εισβολής και της διπλής προσφυγικής εμπειρίας των τετρακοσίων παιδιών: πρώτα μέσα στην ίδια την πατρίδα τους και έπειτα στην Ελλάδα. Η πολυεπίπεδη και εξαιρετικά πλούσια τεχνική αφηγηματική σκευή δένει οργανικά με τον χαρακτήρα και τον τρόπο σκέψης της μικρής Κατερίνας, πρωταγωνίστριας και αφηγήτριας του βιβλίου. Το Όταν μας άφησε η θάλασσα αποτελεί μια ιδιαίτερα ώριμη συνεισφορά της Άννας Κουππάνου στην ιστορική μνήμη, την πατριδογνωσία και την τέχνη της μυθοπλασίας.

Κατάλογος επικρατέστερων έργων (αλφαβητικά)

Στον δρόμο για το σπίτι, Αντωνίου Άντρη (Ψυχογιός)

Πόσα μέτρα είναι ο κόσμος μας; Η ζωή, το έργο και ο κόσμος του Αδαμάντιου Διαμαντή, Αντωνίου Σάντη (Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)

Όταν μας άφησε η θάλασσα: Μια ιστορία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα από Κύπρο του 1974, Κουππάνου Άννα (Εκδόσεις Πατάκη)

Τα κατάφερα!, Περικλέους Έλενα (Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο)

Ο έκτος γρίφος, Χαραλάμπους Δήμητρα (Εκδόσεις Τελεία)

Την Κριτική Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας για Παιδιά και Εφήβους 2024 αποτέλεσαν οι: Κατερίνα Καρατάσου (πρόεδρο), Ιωάννα Αργυρού, Αγγέλα Καϊμακλιώτη, Μένη Κανατσούλη και Λουίζα Μαλλούρη.

Βραβείο Εικονογράφησης Λογοτεχνικού Βιβλίου για Παιδιά και Εφήβους

Η Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα την απονομή του Βραβείου Εικονογράφησης για εκδόσεις 2024 στη Χρύσω Χαραλάμπους για την εικονογράφηση του έργου Η Σελήνη στο Παρίσι της Αρετής Κατσαντώνη (Εκδόσεις Φουρφούρι).

Σκεπτικό

Στο βιβλίο Η Σελήνη στο Παρίσι, η εικονογράφος Χρύσω Χαραλάμπους έχει δημιουργήσει φανταστικές εικόνες που αποτυπώνουν το ταξίδι μίας μύγας, της Σελήνης, στο Παρίσι, την πόλη του φωτός. Μία μέρα, ακολουθώντας ένα μικρό αγόρι, βρέθηκε σε ένα αεροπλάνο με προορισμό το Παρίσι. Αυτό το αναπάντεχο ταξίδι της Σελήνης δίνει μία ενδιαφέρουσα προσέγγιση στην εικονογράφηση του βιβλίου.

Σύμφωνα με την εξέλιξη της ιστορίας η Χρύσω Χαραλάμπους αποτυπώνει την κάθε εικόνα με το ύφος του κειμένου. Χρησιμοποιεί εναλλακτικούς συνδυασμούς χρωμάτων στις σκηνές δράσης και δημιουργεί εικόνες που εντυπωσιάζουν και διεγείρουν την προσοχή των παιδιών. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιεί ένα ιδιαίτερο στιλ, αποδίδοντας τις σκηνές δράσης με πολλές αποχρώσεις, δημιουργώντας εικόνες με συναισθήματα χαράς και ευχαρίστησης. Οι συνθέσεις της είναι πολύ καλά δομημένες, οι ανθρώπινες φιγούρες σε συνδυασμό με τα άλλα στοιχεία είναι τοποθετημένα στην κατάλληλη θέση και στις ορθές αναλογίες. Μία από τις πιο ελκυστικές εικόνες με υπέροχους συνδυασμούς χρωμάτων είναι η επίσκεψη της Σελήνης στον περίφημο Πύργο του Άιφελ, η οποία πλαισιώνεται στον χώρο ενός διπλωμένου τετρασέλιδου.

Πέρα από την αισθητική τους αξία, οι εικόνες της Χρύσως Χαραλάμπους είναι πολύ σημαντικές στην ανάπτυξη των παιδιών επειδή τα ενθαρρύνουν να γίνουν ταξιδιώτες και να γνωρίσουν κόσμο με διαφορετική γλώσσα, ιστορία και πολιτισμό.

Κατάλογος επικρατέστερων έργων (αλφαβητικά)

Το βιβλίο των φόβων και πώς να τους εξαφανίσετε/ Ελευθερίου Σάντρα (εικονογρ.)

Η γιαγιά μου ερωτεύτηκε/ Ελευθερίου Σάντρα (εικονογρ.)

Πού λες εσύ;/ Πιερή Ελίζα (εικονογρ.)

Η Σελήνη στο Παρίσι/ Χαραλάμπους Χρύσω (εικονογρ.)

Φίλοι δεμένοι με κλωστή/ Χαραλάμπους Χρύσω (εικονογρ.)

Την Κριτική Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Εικονογράφησης Βιβλίου για Παιδιά και Εφήβους 2024 αποτέλεσαν οι: Κωνσταντίνος Γεωργίου (πρόεδρος), Τερέζα Λαμπριανού, Κώστας Μάντζαλος, Δημήτρης Κοκκινόλαμπος και Ζωή Πίντσιες Κυριάκου.

Στις περιπτώσεις που μέλη των Κριτικών Επιτροπών είχαν σχέση με υποψήφιο έργο απείχαν από την ψηφοφορία.