Ένα βιβλίο για παιδιά: «Ο Κάφκα και η κούκλα» της Λαρίσα Τούλι

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Είναι φθινόπωρο του 1923 όταν ο Φραντς Κάφκα, στους περιπάτους του στο Βερολίνο, έχει μια αναπάντεχη συνάντηση με ένα κοριτσάκι. Το παιδί είναι απαρηγόρητο καθώς βιώνει μια καθοριστική απώλεια. Είναι η πρώτη φορά που χάνει κάτι που του είναι τόσο αγαπητό. Έχει χάσει την κούκλα της. Ο άγνωστος κύριος με το μαύρο καπέλο θα γίνει δέκτης του πόνου της και θα της προσφέρει παρηγοριά όχι με μια νέα κούκλα αλλά με μια ιστορία που θα δώσει στο παιδί προοπτική, ελπίδα και ανακούφιση. Η ιστορία που ο Κάφκα αφηγείται στη μικρή έχει για πρωταγωνίστρια την κούκλα της και ξετυλίγεται σε πολλούς τόπους όπου ζει πλέον τη ζωή της. Επί δεκατρείς ημέρες, η αφήγηση γίνεται μέσω επιστολών που ο Κάφκα παρουσιάζει στη μικρή ως γράμματα από την κούκλα της. 

Η ιστορία δεν είναι επινοημένη. Πρόκειται για ένα αληθινό περιστατικό όπως το έχει αποτυπώσει στα απομνημονεύματά της η Ντόρα Ντιαμάντ, ο τελευταίος μεγάλος έρωτας του Κάφκα, που έζησε μαζί του και αυτές τις δεκατρείς μέρες του Βερολίνου. 

Με αυτό το υλικό, η Τούλι πλάθει με τη σειρά της μια δική της ιστορία για να παιδιά, το βιβλίο Ο Κάφκα και η κούκλα (μτφρ. Αργυρώ Πιπίνη, εκδ. Διόπτρα). Ο ξένος και μαζί τα γράμματα που μεταφέρει από την κούκλα, δίνουν μορφή σε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης και αγάπης για το μικρό κορίτσι του παραμυθιού. Ταυτόχρονα, τόσο για τη μικρή ηρωίδα της ιστορίας όσο και για τους μικρούς αναγνώστες, το βιβλίο της Τούλι δίνει προοπτική για το πώς ένα παιδί μπορεί να διαχειριστεί την απώλεια και να κρατήσει μόνο τα τρυφερά συναισθήματα. 

Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται 

Το βιβλίο προτείνεται για παιδιά ηλικίας 6 έως 9 ετών. 

Ποια είναι η συγγραφέας 

Η Λαρίσα Τούλι (Larissa Theule) είναι Αμερικανίδα συγγραφέας βιβλίων για παιδιά. Μεγαλώνοντας έζησε σε διαφορετικές χώρες μεταξύ των οποίων η Νιγηρία, η Κόστα Ρίκα, η Ιαπωνία και ο Καναδάς και σε διαφορετικές Πολιτείες των ΗΠΑ (Ιντιάνα, Μίσιγκαν, Μασαχουσέτη, Όρεγκον, Νέα Υόρκη).

«[...] ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο διαμορφώνει τις ιστορίες που γράφω».

Όπως γράφει στον προσωπικό της ιστότοπο «σε όλα τα μέρη στα οποία έχω ζήσει συνάντησα ανθρώπους που διαμόρφωσαν την προσωπικότητά μου και τον τρόπο που βλέπω τον κόσμο, και βέβαια, ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο, διαμορφώνει τις ιστορίες που γράφω».

Η συγγραφέας Λαρίσα Τούλι.

Η Τούλι έχει σπουδάσει παιδαγωγικά στο Κολέγιο Γκόρντον και στο Κολέγιο Βερμόντ. Είναι μητέρα δύο παιδιών και ζει στην Πασαντίνα της Νότιας Καλιφόρνιας με την οικογένειά της και την σκυλίτσα τους, τη Λούνα.

Για τη δουλειά της έχει τιμηθεί με το βραβείο Kirkus Reviews Best Children's Book. 

Ποια είναι η εικονογράφος 

Η εικονογράφος Ρεμπέκα Γκριν εξηγεί στην προσωπική της ιστοσελίδα τον πολύ ενδιαφέροντα τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει το κείμενο που καλείται να πλαισιώσει με εικόνες. Όπως γράφει, «κάνω έρευνα πάνω σε δύο άξονες: το θέμα του βιβλίου και την αισθητική του. Συνήθως φτιάχνω ένα pinterest board, ένα άλμπουμ στο pinterest, με όλες τις φωτογραφίες και εικόνες αλλά βέβαια σκαλίζω και βιβλία ή ντοκιμαντέρ, αν υπάρχουν». 

[...] χρησιμοποίησε μια φθινοπωρινή παλέτα, τόνους του κίτρινου για τις σελίδες και έντονα, μαύρα περιγράμματα για να αφηγηθεί την ιστορία με εικόνες, σχέδια και χρώματα.  

Για την εικονογράφηση του βιβλίου της Λαρίσα Τούλι το θέμα της ήταν, πρώτα και κύρια, ο Κάφκα, αλλά αναζήτησε φωτογραφίες της Ντόρας και των βερολινέζικων πάρκων της εποχής για να κάνει μια ανασύσταση του Βερολίνου στο οποίο ο Κάφκα βρέθηκε, περπάτησε και έζησε την ιστορία του, μια ανασύσταση του δικού του Βερολίνου, δηλαδή.

Ακολουθώντας το νήμα της αφήγησης, η Γκριν «ακολούθησε» την κούκλα στους τόπους που επισκέπτεται και «ζει» τις δικές της περιπέτειες.

Η Ρεμπέκα Γκριν είναι βραβευμένη εικονογράφος και συγγραφέας βιβλίων για παιδιά. Έχει αποφοιτήσει από το Kendall College of Art and Design. Ζει στο Μίσιγκαν.

Για το σκέλος της δουλειάς της που αποκαλεί «αισθητική» προσέγγιση, η Γκριν παραδέχεται ότι είναι θέμα «υποκειμενικό». Αυτή τη φορά μελέτησε έργα του γερμανικού εξπρεσσιονισμού, αφίσες, εκδόσεις της εποχής, έργα τέχνης. Τελικά, χρησιμοποίησε μια φθινοπωρινή παλέτα, τόνους του κίτρινου για τις σελίδες και έντονα, μαύρα περιγράμματα για να αφηγηθεί την ιστορία με εικόνες, σχέδια και χρώματα.  

Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά 

Τα παιδιά αγαπούν τις ιστορίες που εξηγούν κι ανακουφίζουν. Αγαπούν επίσης τις κούκλες τους, τους πολύτιμους παιδικούς συντρόφους, και υποφέρουν όταν τους χάνουν.

Θα λατρέψουν την ιστορία της Λαρίσα Τούλι καθώς αποδεικνύει ότι η πληγή που ανοίγει μια απώλεια δεν κλείνει απλώς με μια αντικατάσταση αλλά με την κατανόηση γιατί συνέβη.

Για ποιο λόγο να το επιλέξουν οι ενήλικες

Το βιβλίο είναι ένα επιτυχημένο λογοτεχνικό και εικαστικό πείραμα που φέρνει σε επαφή τους σημερινούς μικρούς αναγνώστες με τον Κάφκα, σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής του, όταν υπό συγκεκριμένες συνθήκες συνδέθηκε με ένα παιδί. Επιλέγοντάς το, οι ενήλικες θα τους δώσουν τη χαρά να διαβάσουν μια ιστορία που ξεκινά με δάκρυα, απελπισία και πόνο για μια απώλεια που μοιάζει τεράστια και μετασχηματίζεται σε μια ιστορία για την αισιόδοξη, γλυκιά αποδοχή ότι η ζωή είναι γεμάτη αναχωρήσεις και αλλαγές, κι ότι η αγάπη δεν χάνεται αλλά επιστρέφει κάθε φορά με διαφορετική μορφή. 

 *Η Ελένη Κορόβηλα είναι δημοσιογράφος.