Για το βιβλίο γνώσεων «Ο Ελύτης για παιδιά» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.
Γράφει η Ελένη Κορόβηλα
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Δεκαεννέα στάσεις στη ζωή του Οδυσσέα Ελύτη (1911-1996) κάνει η Ιουλίτα Ηλιοπούλου μέσα από το βιβλίο της Ο Ελύτης για παιδιά (εκδ. Ίκαρος) με το οποίο συστήνει τον μεγάλο ποιητή στους μικρούς αναγνώστες. Αλλά δεν περιορίζεται στις συστάσεις. Η περιήγηση στη ζωή του Ελύτη, που το 1979 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, γίνεται με ξεναγό την ποιήτρια που μιλά με τη δική της φωνή, φωτίζει περιστατικά της ζωής του, καθώς και της Ιστορίας της Ελλάδας μέσα από την ποίησή του, ενώ ανασυνθέτει τη ζωή του αξιοποιώντας φωτογραφίες και σχέδια του ποιητή.
Η αφήγηση γίνεται λοιπόν με όχημα την ποίηση του Ελύτη. Ακόμα και στα πρώτα κεφάλαια (ο Ελύτης παιδί), η ζωή και τα βιώματά του παρουσιάζονται και εξηγούνται μέσα από την ποίηση στην οποία τα μετουσίωσε πολλά χρόνια αργότερα. Εκεί βρίσκεται και η πρωτοτυπία αυτής της εκδοτικής πρότασης: τα παιδιά μαθαίνουν πώς η ποίηση αναβλύζει μέσα από το βιώμα, πώς ένα ερέθισμα θα ανακληθεί σε ανύποπτο χρόνο και θα γίνει στίχος. Τα παιδιά, ενώ διαβάζουν πού γεννήθηκε, πού μεγάλωσε, ποια ήταν η οικογένειά του, τι απώλειες βίωσε, γίνονται θεατές της διαδικασίας γέννησης της ποίησης. Και επιπλέον, εκτός από τα πολύ ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία, διαβάζουν πώς η ζωή γίνεται ποίηση και πώς η ποίηση αυτή επιστρέφει στον καθένα μας.
Για παράδειγμα, ακόμη και το βιογραφικό στοιχείο της ημερομηνίας γέννησης (2 Νοεμβρίου 1911), μια πληροφορία τόσο κοινή, έγινε από τον Ελύτη αφορμή για δημιουργία:
Για το πώς τα παιδιά αντιλαμβάνονται την ποίηση είναι τόσο όμορφο να διαβάσουν τι έλεγε ο ίδιος ο ποιητής:
«Παιδάκι δεν μου πολυμιλούσε η ποίηση [...] Τα ποιήματα χρησίμευαν για να μιλάνε τα βουνά ή τα ποτάμια, και να λεν κοινοτοπίες. Άλλωστε, οι καθηγητές μας τα προσπερνούσανε, για να τ’ απαιτήσουνε μονάχα στις εξετάσεις του Ιουνίου», Ανοιχτά Χαρτιά, Οδυσσέας Ελύτης.
Το βιβλίο που έφτιαξε η Ιουλίτα Ηλιοπούλου για να συστήσει τον Ελύτη και τη θεματολογία της ποίησής του στα παιδιά, μας προσκαλεί να το σηκώσουμε από τον πάγκο του βιβλιοπωλείου, σχεδόν μας μαγνητίζει. Η σύνθεση του εξωφύλλου και η επιλογή του κόκκινου χρώματος ως φόντο για την ασπρόμαυρη φωτογραφία του παιδιού Οδυσσέα ντυμένου με τα ναυτικά του, είναι για τον αναγνώστη μια φρέσκια ματιά για τον Ελύτη, την προσωπικότητά του και το έργο του. Ο ποιητής που είναι ταυτισμένος με το μπλε του ουρανού και της θάλασσας, με τις χρυσαφένιες ανταύγειες του ήλιου, πλαισιώνεται εδώ, στο εξώφυλλο αυτής της ιδιαίτερα φροντισμένης έκδοσης, με το χρώμα του αίματος και του πάθους.
Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται
Το βιβλίο, αν και από τον τίτλο ξεκαθαρίζει ότι είναι ένα βιβλίο για να γνωρίσουν τα παιδιά τον Ελύτη, απευθύνεται σε ένα πολύ πιο ευρύ κοινό. Από τα έξι και μετά, τα παιδιά συντροφιά με τους γονείς ή τους ανθρώπους που τα φροντίζουν, θα διαβάσουν για τη ζωή και το έργο του με μεγάλο ενδιαφέρον, ενώ στο τέλος θα βρουν όμορφα οργανωμένες ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, για το σπίτι ή για την τάξη. Είναι όμως κι ένα βιβλίο στο οποίο ο καθένας μπορεί να ανατρέξει για να γνωρίσει καλύτερα τον μεγάλο ποιητή.
Ποια είναι η συγγραφέας
Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και θέατρο στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Γράφει ποίηση, δοκίμια και παραμύθια. Έχουν εκδοθεί πέντε ποιητικά της βιβλία: Καλούς ενιαυτούς Μάρκο (1987), Δίγαμμα (1992), Ευχήν Οδυσσεί (1997), Από το ένα στο δύο (2000), 11 τόποι για 1 καλοκαίρι, (2006), παιδικά παραμύθια: Τι ζητάει ο Ζήνων; (2004, Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου), Η Πράσινη Σκουφίτσα (2008), Τίμος ο Αθηναίος (2015) και Πότε θα φτάσει αυτός ο μάγος; (2017) καθώς και η μετάφραση στο έργο του P. E. Shelley Υπεράσπιση της ποίησης όλα από τις εκδόσεις "ύψιλον/βιβλία" καθώς και το δοκίμιο Η κούκλα (εκδ. Ίκαρος, 2008). Το 2000 έγραψε το λιμπρέτο στην όπερα του Γιώργου Κουρουπού Το καράβι του έλατου, ενώ το 2002 το ποιητικό κείμενο στη λυρική τραγωδία Ιοκάστη του ίδιου συνθέτη που παρουσιάστηκε στο θέατρο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δελφών. Τα παραμύθια της Τι ζητάει ο Ζήνων; και Η Πράσινη Σκουφίτσα, σε μουσική Άλκη Μπαλτά και Γιώργου Κουρουπού, αντίστοιχα, παρουσιάστηκαν στην Αθήνα και αλλού. Παράλληλα με την ποίηση γράφει δοκίμια, μελετά το έργο του Οδυσσέα Ελύτη και έχει πραγματοποιήσει πολλές ομιλίες γι' αυτό. Επίσης, επιμελείται εκδόσεις βιβλίων.
Επί δεκατρία χρόνια συνεργάστηκε με την Ορχήστρα των Χρωμάτων και το Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη στη δημιουργία προγραμμάτων λόγου και μουσικής. Με τον Σπύρο Σακκά και τον Γιώργο Κουρουπό παρουσιάζουν μουσικά προγράμματα βασισμένα στην ποίηση. Ένα από αυτά, αφιερωμένο στην ποίηση του Ελύτη, κυκλοφόρησε σε CD-βιβλίο με τίτλο Με το λύχνο του άστρου (εκδ. ύψιλον/βιβλία).
Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά
Είναι πολλά τα επί μέρους στοιχεία που θα αγαπήσουν τα παιδιά. Ειδικά ο τρόπος που παρεμβάλλονται στην αφήγηση ποιήματα ή αποσπάσματα από τα πεζά του Ελύτη και συνδέονται με τα κομβικά γεγονότα της ζωής του, θα τους αρέσει πολύ και θα τα συγκινήσει.
Για ποιο λόγο να το επιλέξουν οι ενήλικες
Προσφέροντας στα παιδιά ένα βιβλίο που αποκωδικοποιεί τον Ελύτη, οι ενήλικες θα τους δώσουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με την ποιητική δημιουργία, τον ποιητικό λόγο που δεν είναι ξεκομμένος από τα όσα ζούμε και σκεφτόμαστε, που πηγάζει από βιώματα ατομικά και συλλογικά. Ο Ελύτης για παιδιά της Ιουλίτας Ηλιοπούλου είναι ένα γενναιώδωρο καλοσώρισμα στη ζωή και το έργο του μεγάλου ποιητή.
*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.
