Ο «Μάρτης» έκλεισε τα δέκα και μπαίνει στη δεύτερη δεκαετία της πορείας του ανανεωμένος και σταθερά προσηλωμένος στο υψηλής αισθητικής βιβλίο για παιδιά. Η γνωριμία με τον Άλφονς από τη Σουηδία, οι συνεργασίες με καταξιωμένους και βραβευμένους Έλληνες και ξένους δημιουργούς, τα παραμύθια της Ξένιας Καλογεροπούλου. Πρωτότυπα θέματα, φροντισμένη γλώσσα και αισθητική απόλαυση για τα παιδιά.
Γράφει η Ελένη Κορόβηλα
Συναντήθηκα για πρώτη φορά με τον Άλφονς Άμπεργκ εντελώς απρόσμενα σε μια συνάντηση που αποδείχθηκε όμως πολύ ταιριαστή με το γλυκύτατο χάρτινο παιδί από τη Σουηδία. Ήταν το φθινόπωρο του 2014, στην αρχή μιας πολύ ξεχωριστής εκδοτικής προσπάθειας.
Ο χώρος του βιβλίου άρχιζε να αναπνέει μετά το σοκ του 2012, όταν εκδόθηκαν οι λιγότεροι νέοι τίτλοι του διαστήματος 2009-2022 (στοιχεία ΟΣΔΕΛ).
Σε αυτό το περιβάλλον είχε γεννηθεί ένα νέος εκδοτικός οίκος που αψηφούσε τη γκριζάδα, είχε όραμα και ήξερε με ποιο τρόπο να προσφέρει στα παιδιά βιβλία που ξεχώρισαν από την πρώτη στιγμή για την υψηλή αισθητική τους, βιβλία που είναι φορείς τρυφερών, πολύχρωμων κι αισιόδοξων μηνυμάτων, διευρύνουν τους ορίζοντες των παιδιών ψυχαγωγώντας τα και καλλιεργώντας τους την αγάπη για το διάβασμα και την όρεξη για αναζήτηση απαντήσεων στους προβληματισμούς τους μέσα από καλά βιβλία. Ήταν οι εκδόσεις Μάρτης.
Πώς γνωριστήκαμε όμως με τον Άλφονς και ποια ήταν η πρώτη εντύπωση που μου είχε κάνει; Αναμένοντας το ραντεβού μου στα γραφεία ενός μικρού εκδοτικού οίκου στο Κολωνάκι, το βλέμμα μου έπεσε σε ένα εξώφυλλο που με μαγνήτισε.
Πήρα το παιδικό βιβλίο στα χέρια μου, χαμογέλασα στο μικρό αγοράκι που μου κρυφογελούσε και ρώτησα απορημένη: «Βγάζετε και παιδικά;»
Τα μάτια της ευγενέστατης κυρίας που εργαζόταν στον εκδοτικό οίκο έλαμψαν. «Αυτό; Αυτό είναι του Γιάννη!» μου απάντησε γεμάτη καμάρι.
Αυτό ήταν. Λίγες μέρες μετά, έγραφα: «Ο Άλφονς Άμπεργκ, τον οποίο επέλεξαν να συστήσουν στα παιδιά οι νεότευκτες εκδόσεις Μάρτης, έρχεται από τη χώρα της αξιαγάπητης και θαρραλέας Πίπης Φακιδομύτη».
Και παρακάτω εξηγούσα: «Ο χάρτινος ήρωας της Σουηδής Γκουνίλα Μπέργκστρομ γεννήθηκε το 1972, έχει πρωταγωνιστήσει σε 30 μικρές εικονογραφημένες ιστορίες οι οποίες έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 32 γλώσσες. Ο Άλφονς είναι το παιδί της διπλανής πόρτας. Ένα συνηθισμένο αγοράκι που το απασχολούν συνηθισμένα ερωτήματα αλλά και μεγάλα φιλοσοφικά ζητήματα, όπως κάθε παιδί.
»Η τεράστια επιτυχία του σε όλον τον κόσμο πηγάζει από αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό του: χωρίς να είναι ξεχωριστός ή ιδιαίτερος μπορούν να ταυτιστούν μαζί του τα παιδιά, ακριβώς επειδή είναι ένα συνηθισμένο παιδί. Ο τετράχρονος Άλφι είναι παιδί μονογονεϊκής οικογένειας. Μεγαλώνει με τον γλυκύτατο και ήπιο μπαμπά του, επιζητά την προσοχή και την παρέα, έχει ανάγκη από τρυφερότητα και παιχνίδι. Όπως κάθε παιδί έχει φοβίες, ερωτήματα, θυμώνει, ζηλεύει, τα χάνει αλλά και πολύ εύκολα ξαναβρίσκει το κουράγιο και το κέφι του.
Σχεδιαστικά ο Άλφι και ο κόσμος του αποπνέουν λιτότητα, οικονομία και πρακτικότητα, στοιχεία για τα οποία φημίζεται η Σουηδία».
Το 2014, κυκλοφόρησαν δύο ιστορίες του Άλφονς, Καληνύχτα, Άλφονς! και Απαπά, Άλφονς! Προτείνοντας τα δύο εικονογραφημένα βιβλία σημείωνα ότι «οι γονείς αξίζει να επιλέξουν τις ιστορίες του Άλφονς επειδή στον κόσμο του τίποτε δεν είναι ωραιοποιημένο, δεν υπάρχει ίχνος ψευτιάς ή συμβιβασμού και η ειλικρίνεια με την οποία προσεγγίζονται οι προβληματισμοί των μικρών δημιουργεί έναν καθησυχαστικό και ελπιδοφόρο κόσμο».
Δέκα χρόνια μετά θα πρόσθετα ότι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του Άλφονς, καθώς και του λιτού, οικονομημένου, πρακτικού και ανοιχτόμυαλου κόσμου του, τα είχαμε πολύ μεγάλη ανάγκη. Γι αυτό κι ο Άλφονς αγαπήθηκε τόσο πολύ από τα μικρά παιδιά και έτσι η μία έκδοση έφερε την άλλη, ώστε μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει οκτώ ιστορίες του.
Ο Γιάννης της ιστορίας είναι ο εικαστικός Γιάννης Γκανάς, συνιδρυτής με τη θεατρολόγο Άννα Παπαφίγκου των εκδόσεων Μάρτης.
Κατά τη διάρκεια των χρόνων που ακολούθησαν, οι εκδόσεις Μάρτης εξέδωσαν εκτός από τα βιβλία της πολύ σημαντικής Σουηδής δημιουργού Γκουνίλα Μπέργκστρομ και βιβλία πολλών άλλων κορυφαίων δημιουργών βιβλίων για παιδιά αλλά και σημαντικά κείμενα για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Ένα από τα πρώτα βιβλία τους ήταν το δοκίμιο της Άστριντ Λίντγκρεν με τίτλο Ποτέ βία (μτφρ. Άννα Παπαφίγκου, 2014) με το οποίο έδιναν το στίγμα τους.
«Ένα παιδί που εισπράττει αγάπη από τους γονείς του και τους αγαπάει κι εκείνο, αντιμετωπίζει με αγάπη το περιβάλλον του και διατηρεί αυτή τη στάση σε όλη του τη ζωή» είναι το απόσταγμα της σκέψης της σημαντικής δημιουργού, μεταξύ άλλων της Πίπης Φακιδομύτη, που το 1958 είχε τιμηθεί με το Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Οι εκδόσεις Μάρτης σύστησαν έτσι και άλλες πλευρές της πολύ επιδραστικής Σουηδής συγγραφέα της παιδικής λογοτεχνίας ενώ εξέδωσαν και δύο τρυφερά και ποιητικά παραμύθια της για μικρότερα παιδιά, Ο νάνος και η αλεπού και Ο νάνος δεν κοιμάται σε εικονογράφηση της εξαιρετικής Kitty Crowther.
Οι εκδόσεις Μάρτης συνέχισαν να διευρύνουν τις συνεργασίες τους εκδίδοντας με ιδιαίτερη γλωσσική αλλά και τυποτεχνική φροντίδα που αποπνέουν σεβασμό για τους μικρούς αναγνώστες, βιβλία διακεκριμένων και πολυβραβευμένων δημιουργών, συγγραφέων και εικονογράφων, Ελλήνων και ξένων.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι συνεργασίες με την βραβευμένη Αργυρώ Πιπίνη με το πρωτότυπο αναδιπλούμενο Όταν ο ήλιος πάει για ύπνο σε εικονογράφηση της επίσης βραβευμένης Ίριδας Σαμαρτζή, τον Απόστολο Φωτιάδη με Το μπάνιο ή το Μπαμπά, μπορούμε να πάρουμε σκύλο αντί για μυρμήγκι; αλλά και το 2023, με τους δημιουργούς του επαναστατικού Νησιού του Ισήν (Αλίκη Γιαννάκη, Ματθαίος Αμανατιάδης και Ρένια Μεταλληνού) ένα βιβλίο που εκφράζει απόλυτα το πρωτοποριακό πνεύμα του Μάρτη και τη διάθεση να προσφέρει στα παιδιά τη δυνατότητα να επανευφέρουν τον κόσμο τους.
Η πολυβραβευμένη Βελγίδα δημιουργός Kitty Crowther με το Ο φίλος μου ο Τζιμ, η Ισπανίδα ISOL, πιο πρόσφατα το δίδυμο Mac Barnett και Jon Klassen με το ανατρεπτικό Πώς κατεβαίνει ο Άγιος Βασίλης από τις καμινάδες; ή οι Βρετανίδες Anne Booth με Το καταφύγιο της λύπης και Emma Carlisle με το εικονογραφημένο βιβλίο γνώσεων Τι βλέπεις όταν κοιτάζεις ένα δέντρο; είναι μόνο κάποια από τα ονόματα ευφάνταστων και πρωτοπόρων δημιουργών που ο Μάρτης συστήνει στο κοινό.
Κάνοντας αυτή την αναδρομή στη δεκάχρονη πορεία του Μάρτη, μια συνεργασία σταθμός είναι αυτή με την Ξένια Καλογεροπούλου, μια δημιουργό-κεφάλαιο για το θέατρο και τη λογοτεχνία για παιδιά. Τέσσερα πρωτότυπα βιβλία της έχουν εκδοθεί με τη φροντίδα του Μάρτη: Παραμύθια με την Ξένια, Παραμύθια με την Ξένια - Λίγο φοβιστικά, Η Μπάμπουσκα και Η Αγγελίνα. Τα δύο τελευταία μάλιστα ζωντάνεψαν τον φετινό χειμώνα σε πολύ προσεγμένες θεατρικές μεταφορές στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
 |
 |
Οι εκδόσεις Μάρτης ετοιμάζονται να γιορτάσουν τη φετινή επέτειο παρέα με τον μικρούλη από τη Σουηδία, τον Άλφονς. Οι δράσεις που έχουν σχεδιαστεί θα διοργανωθούν στους φυσικούς τόπους όπου τα παιδιά συναντιούνται με τους αγαπημένους τους λογοτεχνικούς ήρωες: σε σχολεία, βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία.
Δέκα χρόνια μετά την ίδρυσή του ο εκδοτικός οίκος που συνοδεύει τα βιβλία του με μια άσπρη και κόκκινη κλωστή πλεγμένη, τον παραδοσιακό «Μάρτη», συνεχίζει την πορεία του ανανεωμένος πια και φιλοδοξώντας να παρουσιάζει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό βιβλία με πρωτότυπη θεματική, σύγχρονο περιεχόμενο και σεβασμό προς το παιδί.
* Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.
