Για το ποίημα του Νιλ Γκέιμαν «Ό,τι χρειάζεσαι για να ζεσταθείς» (μτφρ. Πετρούλα Γαβριηλίδου) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος. Κεντρική εικόνα: Η εικονογράφηση του Μπέντζι Ντέιβις [Benjie Davies].
Γράφει η Ελένη Κορόβηλα
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Η ιστορία πίσω από το βιβλίο Ό,τι χρειάζεσαι για να ζεσταθείς του Νιλ Γκέιμαν μοιάζει με μια ιστορία συλλογής σπάνιων σπόρων, καλής σποράς, προσεκτικής συγκομιδής και δημιουργικής μετάπλασης των καρπών για να παραχθεί ένα απόσταγμα. Τι μένει; Ένα μεστό προϊόν που περιέχει όλα τα καλά συστατικά στις σωστές αναλογίες για να είναι εύπεπτο αλλά και να αφήνει ένα διαρκές ευεργετικό αποτέλεσμα που ζεσταίνει την καρδιά. Και κάθε φορά που πιάνει στα χέρια του τις πρώτες του ύλες, ο δημιουργός φτιάχνει κάτι νέο.
Διερευνώντας με αυτόν τον τρόπο πώς γίνεται αντιληπτή μια κατάσταση όπως ο εκτοπισμός και θέλοντας να προωθήσει το δικαίωμα στην ασφάλεια και την κοινωνική ένταξη, συνέθεσε, από το απόσταγμα των λέξεων των άλλων, ένα ποίημα που εκπέμπει ζεστασιά.
Σαν ευσυνείδητος γεωργός λειτούργησε λοιπόν ο Νιλ Γκάιμαν για να παράξει αυτό το «ποίημα-καλωσόρισμα» προς τους πρόσφυγες, τους μετανάστες, τους εκτοπισμένους. Αρχικά, ο συγγραφέας απηύθηνε κάλεσμα προς τους ακολούθους του λογαριασμού του στο Twitter (νυν X) ζητώντας τους να μοιραστούν μαζί του τι σημαίνει για αυτούς «ζεστασιά». Έλαβε 25.000 ορισμούς. Διερευνώντας με αυτόν τον τρόπο πώς γίνεται αντιληπτή μια κατάσταση όπως ο εκτοπισμός και θέλοντας να προωθήσει το δικαίωμα στην ασφάλεια και την κοινωνική ένταξη, συνέθεσε, από το απόσταγμα των λέξεων των άλλων, ένα ποίημα που εκπέμπει ζεστασιά. Το ποίημα γράφτηκε το 2019, αλλά ξαναδουλεύτηκε μαζί με τους χιλιάδες ακολούθους του Γκάιμαν όταν το 2020 τους ζήτησε να του στείλουν τις δικές τους εικονογραφήσεις με βάση τις σκέψεις που τους γεννούσε. Αυτή η δεύτερη αναδημιουργία κατέληξε σε μια μικρή ταινία animation για την οποία ο Γκέιμαν τιμήθηκε με το βραβείο "Webby People’s Voice" στην κατηγορία Κοινωνική και Δημόσια Προσφορά, και Ακτιβισμός που το παρέλαβε εκ μέρους της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες. Η επόμενη μετάπλαση έγινε με την προσθήκη της καλλιτεχνικής συνεισφοράς από δεκατρείς καταξιωμένους εικονογράφους που ανέλαβαν να ντύσουν με τις εικόνες τους κάθε μία από τις έννοιες που εκφράζονται με τους στίχους του ποιήματος.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εκλεκτό απόσταγμα της δουλειάς ταλαντούχων και αφοσιωμένων στις ιδέες της αδελφοσύνης και της αλληλεγγύης ανθρωπων. Όλες οι φωνές που εμπεριέχονται στο ποίημα και όλες οι καλλιτεχνικές προσεγγίσεις των διαφορετικών δημιουργών έχουν συγκεραστεί κι ενωθεί σε ένα ενιαίο και δυνατό αντιπολεμικό κάλεσμα.
Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται
Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά του δημοτικού από την ηλικία των 7 ετών και πάνω.
Ποιος είναι ο συγγραφέας
Ο βραβευμένος Βρετανός συγγραφέας Νιλ Γκέιμαν (1960), ένας από τους πιο καταξιωμένους συγγραφείς της λογοτεχνίας του φανταστικού, έχει γράψει πολλά βιβλία για παιδιά και εφήβους ενώ το έργο του απλώνεται σε πάρα πολλά είδη: διηγήματα, μυθιστορήματα, κόμικ, γκράφικ νόβελς, θέατρο και σενάρια. Βιβλία του έχουν τιμηθεί με τα Newbery και Carnegie medal, καθώς και τα βραβεία Hugo, Nebula, Bram Stoker, Locus World Fantasy και Will Eisner.
Στο βιβλίο αυτό τον συναντούμε να συνδυάζει με τη συγγραφική του ιδιότητα με αυτή του Πρεσβευτή Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες να προσφέρει το έργο του για τους σκοπούς της Ύπατης Αρμοστείας.
Ποιοι είναι οι εικονογράφοι
Το βιβλίο εικονογραφήθηκε από δεκατρείς διαφορετικούς εικονογράφους. Όλοι και όλες καταξιωμένοι για τη δουλειά τους, υπάκουσαν στην οδηγία να δουλέψουν με ασπρόμαυρο σκίτσο με μοναδικό χρώμα το πορτοκαλί. Ένα χρώμα που η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες έχει χρησιμοποιήσει ως βασικό της χρώμα και σε άλλες εκστρατείες της με το σκεπτικό ότι είναι φωτεινό και εμπνέει αισιοδοξία για ένα καλύτερο μέλλον χωρίς βία και στερήσεις.
Το εξώφυλλο του βιβλίου έχει εικονογραφήσει ο ταλαντούχος Βορειοϊρλανδός εικαστικός καλλιτέχνης και εικονογράφος Όλιβερ Τζέφερς [Oliver Jeffers] ενώ στις εσωτερικές σελίδες κάθε ένα δισέλιδο εικονογραφηθεί από άλλον ή άλλη εικονογράφο και φέρει την υπογραφή ενός εκ των: Yuliya Gwilym, Nadine Kaadan, Pam Smy, Daniel Egneus, Beth Suzanna, Marie-Alice Harel, Petr Horacek, Chris Riddell, Bagram Ibatoulline, Benji Davies, Majid Adin και Richard Jones.
Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά
Τα ποίημα του Γκέιμαν θα καθηλώσει τα παιδιά. Απλές λέξεις, της δικής τους καθημερινότητας, εκφράζουν τις κοινές αγωνίες όλων των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
Για ποιο λόγο να το επιλέξουν οι ενήλικες
Από τη μια έχουμε τον Νιλ Γκάιμαν να εγγυάται την ποιότητα του κειμένου που είναι γραμμένο με γλωσσική ευαισθησία και έχει αποδοθεί με ρυθμό από την Πετρούλα Γαβριηλίδου. Κι από την άλλη, έχουμε τις ξεχωριστές κι ωστόσο τόσο αρμονικά δεμένες εικονογραφήσεις. Σημειώνεται δε, ότι τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν από το βιβλίο θα βοηθήσουν τη δουλειά της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σε όλον τον κόσμο. Με τη σκέψη λοιπόν, ότι προσφέροντάς το στα παιδιά θα συνεισφέρουν -οικονομικά μα, κυρίως ηθικά- στον υπέρτατο σκοπό που είναι η επίτευξη της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών, η επιλογή είναι εύκολη για τους ενήλικες. Το βιβλίο-ποίημα επιτελεί τον σκοπό του: φωτίζει το δράμα όσων αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, κινητοποιεί τη σκέψη και ζεσταίνει το βλέμμα μικρών και μεγάλων πάνω στις αδιέξοδες συγκρούσεις και τους πολέμους.
Τελος, γονείς και εκπαιδευτικοί μπορούν να διαβάσουν το ποίημα αξιοποιώντας και το παρακάτω βίντεο με το βραβευμένο ταινιάκι με την ανάγνωση του ποιήματος από τον Γκάιμαν. Είτε ως εκπαιδευτικό εργαλείο (ακόμα και για να διδάξουν αγγλικά ή για να γίνουν δραστηριότητες στην τάξη και να συζητηθούν θέματα όπως οι πρόσφυγες, το μεταναστευτικό, ο πόλεμος, η θέση των παιδιών στις ένοπλες συγκρούσεις), είτε ως καθαρό ποιητικό κείμενο, το ποίημα γίνεται οδηγός για να συναισθανθεί ο κάθε αναγνώστης τον άλλο, τις ανάγκες και τα δικαιώματά του και να δει πόσο πολύ ταυτίζονται με τις δικές του ανάγκες και τα δικά του δικαιώματα.
*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.
