
Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Αθηνάς Καφετζή «Εσύ τι κουβαλάς;» (εκδ. Πατάκη, εικονογράφηση: Ρέντμερ Χούκστρα).
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Σε μια πολιτεία μακρινή, παράξενη πολύ, ανεξερεύνητη, κατοικούν ζώα παράδοξα και μοναδικά. Κουβαλούν κάθε μέρα στην πλάτη τους ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς και κυρίως κάθε τι που θεωρούν ότι θα το χρειαστούν κάθε μέρα, κάθε στιγμή. Έτσι μπορεί να είναι φορτωμένα με όλα τα παράταιρα αντικείμενα. Από πλυντήρια και κουζίνες και φωτιστικά, τηλέφωνα και κατσαρολικά, ενυδρεία, εξοπλισμό για το βουνό και τη θάλασσα, μέχρι γλυκά και τούρτες με σαντιγί. Στολίδια, σφυριά, καλάμια ψαρέματος, μαξιλάρια και χαλιά, μολύβια και κουμπιά, οτιδήποτε μπορεί να βάλει ο νους μας βρίσκεται στην πλάτη αυτών των εξωτικών ζώων. Είτε βαδίζουν στη γη, είτε πετούν, μικρά ή μεγάλα στο σώμα, κουβαλούν και κουβαλούν και κουβαλούν... και στην πορεία ο όγκος και το βάρος όλο και μεγαλώνουν, ποτέ δεν μικραίνουν, ποτέ δεν πετιέται τίποτα, και τόσο περισσότερο αγκομαχούν τα πλάσματα αυτά.
Στη μυστηριώδη πολιτεία ζει ένα ζώο, ούτε μεγάλο, μα ούτε και μικρό, με πεταχτά αυτιά, σγουρό μαλλί σαν... σουρεαλιστικό αρνί. Το ζωάκι αυτό δεν κουβαλά τίποτα μαζί του. Τα υπόλοιπα ζώα το περιφρονούν για αυτή του την εκκεντρικότητα. Ωστόσο είναι αποφασισμένο να έχει μαζί του μόνο ό,τι επιθυμεί πραγματικά. Τα αντικείμενα και κάθε είδος κατανάλωσης δεν το συγκινούν, ενώ όσοι ευγενικά το επισκέπτονται και του χαρίζουν δώρα, λίγη εντύπωση του προκαλούν. Για το παράξενο πλάσμα της ιστορίας, η σιωπή όταν η πόλη κοιμάται, το σκοτάδι, η φύση, τα αστέρια στον ουρανό είναι οι πραγματικοί θησαυροί. Και όταν σε μια από τις μοναχικές εξορμήσεις του στο δάσος συναντά ένα από τα υπερφορτωμένα ζώα, η αφοπλιστική ερώτηση «γιατί δεν δοκιμάζεις μια φορά να τρέξεις χωρίς να κουβαλάς όλα αυτά;» αλλάζει τα δεδομένα...
Μιλώντας στα παιδιά για τα αχρείαστα βάρη που κουβαλάμε
Η Αθηνά Καφετζή (μουσικός, συνθέτρια, μουσικοθεραπεύτρια και παιδαγωγός) στο πρώτο της βιβλίο με τον τίτλο Εσύ τι κουβαλάς; που κυκλοφορεί σε μια ιδιαιτέρως προσεγμένη, σκληρόδετη έκδοση από τις εκδόσεις Πατάκη, παρουσιάζει μια πρωτότυπη ιστορία με εσωτερικό ρυθμό, μια σύνθεση λέξεων και συναισθημάτων η οποία στοχεύει σε κατεξοχήν υπαρκτικά ζητήματα, κατάλληλα προσαρμοσμένα ώστε να μπορούν τα παιδιά να τα αντιληφθούν χωρίς η ιστορία να «βαραίνει» στο ελάχιστο. Η υπερκατανάλωση, η βαθιά υλιστική κοινωνία που στερείται των αληθινών νοημάτων και της χαράς, η ακόρεστη επιθυμία να συσσωρεύουμε όλο και περισσότερα πράγματα, απότοκος μιας, εν πολλοίς, φοβισμένης στάσης των σύγχρονων ανθρώπων απέναντι στη ζωή και το αβέβαιο μέλλον, η ανασφάλεια και η έλλειψη επαφής με τον εσωτερικό εαυτό και με τη φύση, βρίσκονται στον νοηματικό πυρήνα ενός βιβλίου που γράφεται με ισχυρές δόσεις αλληγορίας και το οποίο γοητεύει τόσο το ανήλικο όσο και το ενήλικο αναγνωστικό κοινό.
Το μήνυμα είναι αισιόδοξο και λειτουργεί ως προτροπή και ως στάση ζωής: απελευθερώσου από τα περιττά που σε αιχμαλωτίζουν και αμβλύνουν το μυαλό και την καρδιά, αντιμετώπισε τις αγωνίες και τους φόβους, προχώρα με θάρρος και ζήσε ουσιαστικά. Ανεξαρτήτως ηλικίας, τα βάρη που κουβαλούμε δρουν σωρευτικά, αποκαρδιωτικά. Το να μάθει ένα παιδί να ξεχωρίζει το αναγκαίο και το αληθινό από το επίπλαστα απαραίτητο και το καταναλωτικά καθηλωτικό δεν αποτελεί απλώς συμβουλή ή μαθησιακό στόχο. Συνιστά μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής, στη οποία το περιττό δίνει τη θέση του στο ουσιαστικό και το ωφέλιμο για τον εαυτό και τον άλλους.
Χειροτεχνική εικονογραφική τεχνική που ακροβατεί μεταξύ του σουρεαλιστικού και του αληθοφανούς
Στο βιβλίο τα σχέδια που συνοδεύουν τις λέξεις και τα νοήματα είναι του Ολλανδού εικονογράφου Ρέντμερ Χούκστρα. Τα πυκνά σχέδιά του γεμίζουν τις σελίδες και δίνουν οπτικό βάθος και ουσία στα προσεκτικά διαλεγμένα λόγια της συγγραφέα. Παράξενα ζώα, τονικές λεπτομέρειες, ετερόκλητα αντικείμενα και περιβάλλοντα συγκροτούν εικονικούς κόσμους στους τόνους του μαύρου και του άσπρου, προσκαλώντας το βλέμμα να ανακαλύψει αυτό που κρύβεται πίσω από το προφανές. Άλλοτε τα σχέδια βρίθουν από λεπτομέρειες, γεμίζοντας τη σελίδα και άλλοτε οι σελίδες αποκτούν εκτυφλωτικό χώρο, διαύγεια ή πυκνότητα, αναλόγως του τρόπου με τον οποίο ο καλλιτέχνης δουλεύει με τα λεπτά πενάκια του στο χαρτί. Η επίπονη, επίμονη και ιδιόρρυθμη χειροτεχνική εικονογραφική τεχνική ακροβατεί μεταξύ του σουρεαλιστικού και του αληθοφανούς. Κάθε σχέδιο στο βιβλίο απαιτεί πολλές ώρες για την ολοκλήρωσή του, καθώς η πένα σχεδόν καθιστά το χαρτί μια γλυπτική κατασκευή, όπου η εκάστοτε εικόνα λειτουργεί ως πυκνωτής σκηνών και νοημάτων. Η εικονογράφηση του βιβλίου προτείνει εντέλει μια εικαστική οπτική, καθόλα ενδιαφέρουσα, τόσο ως εννοιολογική άποψη όσο -και ιδίως- ως ζωγραφική πρόταση.
![]() |
|
Σαλόνι σε σχέδιο του Redmer Hoekstra |
Το Εσύ τι κουβαλάς; αποτελεί μια από τις αναπάντεχες εκπλήξεις της χρονιάς, μια εμβυθιστική εμπειρία, η οποία επικοινωνεί μέσα από τον μικρό ήρωα της ιστορίας την αλήθεια και την ουσία πέρα από τα φορτία του σύγχρονου κόσμου, τα οποία εναποτίθενται στους ώμους των ανθρώπων ήδη από την παιδική ηλικία και αυξάνονται γεωμετρικά. Η εγγενής θεατρικότητα της ιστορίας (σε αφηγηματικό και εικονιστικό επίπεδο) αποτελεί επίσης ένα πλεονέκτημα, που μπορεί να ξεκλειδώσει πιθανή και υποσχόμενη σκηνική πορεία.
• Διαβάστε επίσης: 5 λεπτά με την Αθηνά Καφετζή: «Το βιβλίο απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο και στους μεγάλους, γιατί τελικά όλοι κάτι κουβαλάμε»
Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά από 8 έως και 12 ετών, αλλά και όλους όσοι θέλουν και μπορούν να δουν τον κόσμο με θάρρος και ειλικρίνεια.
* Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου.
Λίγα λόγια για τους δημιουργούς
Η Αθηνά Καφετζή γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε Σύνθεση στο Πανεπιστήμιο του York (Mmus in Μusic Composition) και Μουσική στο Πανεπιστήμιο του Reading (BA in Music). Είναι διπλωματούχος βιολιού, κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στα Παιδαγωγικά από το Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και στη Μουσικοθεραπεία από το Τμήμα Μουσικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Εργάστηκε ως δασκάλα μουσικής σε σχολεία του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε ωδεία και σε κέντρα πολιτισμού. Συνεργάστηκε με τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών για την υλοποίηση εκπαιδευτικών εργαστηρίων, καθώς και με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στο πρόγραμμα «Ενίσχυση της εκπαίδευσης των Ρομά». Έχει συνθέσει μουσική για θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, ενώ έχει συμμετάσχει σε πολλές συναυλίες και ηχογραφήσεις.
Σήμερα ζει και εργάζεται στην Καλαμάτα και είναι μητέρα τριών παιδιών.
Ο Ρέντμερ Χούκστρα (Redmer Hoekstra) γεννήθηκε το 1982 και είναι καλλιτέχνης και εικονογράφος. Αποφοίτησε από την Ακαδημία Τεχνών στο Zwolle, στην Ολλανδία το 2009.

Δουλεύει με fineliners (λεπτόγραμμες πένες) κάνοντας σχέδια σε χαρτί. Είναι μία επίπονη και σχεδόν χειροτεχνική τεχνική καθώς κάθε σχέδιο χρειάζεται κατά μέσο όρο 32 έως 40 ώρες για να ολοκληρωθεί. Κάνει τα σχέδια όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικά, ώστε η αίσθηση του ανοίκειου των ιδιοσυγκρασιακών του συνδυασμών να είναι ακόμη πιο δυνατή. Έτσι, ο νους του θεατή ξεγελιέται και μόνο στη δεύτερη ή τρίτη ματιά αντιλαμβάνεται τι πραγματικά βλέπει. Θεωρεί ότι αυτό είναι ένα υπέροχο άνοιγμα προς την έκπληξη.






















