Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Απόστολος Πάππος, για το βιβλίο του «Το γάντι» (εκδ. Susaeta, εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη).
Επιμέλεια: Σόλων Παπαγεωργίου
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας Το γάντι; Αναφέρετε πως σας επηρέασε ένα παραδοσιακό, ουκρανικό παραμύθι…
Εντόπισα Το γάντι το 2012 και με αλλεπάλληλες αναρτήσεις στο ELNIPLEX το έκανα γνωστό σε χιλιάδες εκπαιδευτικούς, γονείς και παιδιά. Μαγεύτηκα με το που το πρωτοδιάβασα. Ένα ουκρανικό παραμύθι, στέρεο, πραγματικό, που χάνεται στα βάθη του 19ου αιώνα, ένα παραμύθι που διαχύθηκε με την απλότητα και την ευρύτητά του ως αρχέτυπο και σε άλλες χώρες, ενώ επηρέασε δεκάδες συγγραφείς και παιδικά βιβλία τον 20ό και 21ο αιώνα ως προς το υπερβατικό αντικείμενο/χώρο που φιλοξενεί διαδοχικά παραπάνω απ’ όσο αντέχει.
Το είπα στον εκδότη μου, Γιώργο Κατσίγιαννη, σε μια φιλική κουβέντα. «Αυτό δεν κυκλοφορεί» του λέω «και το αγαπά πολύς κόσμος». Και μου λέει: «Και γιατί δεν το γράφεις εσύ;» Δώδεκα χρόνια δεν το είχα σκεφτεί ποτέ να το διασκευάσω. Κι έτσι συνέβη.
Πώς ο τίτλος μάς βοηθά να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου;
Το γάντι λειτουργεί ως ένα μαγικό αντικείμενο. Από μόνος του ο τίτλος δεν μπορεί να δώσει κάποια εκτενή πληροφορία, πέραν ίσως του αντικειμένου που θα παίξει κεντρικό ρόλο. Όμως, ήδη από το εξώφυλλο, ειδικά της Φωτεινής Στεφανίδη, ο αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί ότι έχει να κάνει με μια ιστορία όπου γάντι και κάποια ζώα θα συναντηθούν, κάπου, κάπως, σε κάποια συνθήκη.
Διάφορα ζώα του δάσους χωρούν όλα, μαγικά, σε ένα γάντι. Ποιο είναι το κύριο θέμα του βιβλίου σας; Είναι η σημασία του να μοιράζεσαι;
Η πλαστικότητα του γαντιού ως μαγικού αντικειμένου είναι που θέτει τα πράγματα σε μια άλλη βάση. Η κοινή λογική παύει να έχει ισχύ. Στη θέση της έρχονται άλλες έννοιες, ευρύτερες. Η καλοσύνη, η αγάπη, η αποδοχή, είναι έννοιες αγεωμέτρητες, διαχεόμενες εις τη νιοστή. Δεν έχουν σύνορα, δεν έχουν περιορισμούς, δεν έχουν σαφή όρια, δεν διέπονται από τη σύμβαση. Οι παραπάνω έννοιες, κορυφαίες στον παγκόσμιο αξιολογικό χάρτη της ανθρωπότητας, μπορούν να μεγεθύνουν το γάντι επ' άπειρον, μετατρέποντας ένα απλό, ταπεινό αντικείμενο σε μια ελαστική κοινότητα συνύπαρξης, επιβίωσης και αναγέννησης.
Αυτή η κοινότητα, μικρογραφία κάθε κοινωνίας, βλέπει τη συνεργασία ως μόνη λύση για όλους, καθώς οποιαδήποτε συγκρουσιακή λογική θα κατέλυε αυτομάτως τη συνύπαρξη.
Ως τόπος, το Γάντι, γίνεται ένας μικρός, ταπεινός χώρος φιλοξενίας, συγκατάβασης, αποδοχής και αλληλεγγύης. Καθένας είναι ανοιχτός να δεχθεί τον επόμενο, δίχως προαπαιτούμενα και δημιουργώντας σταδιακά μια μικρή κοινότητα επιβίωσης μέσα στον δύσκολο χειμώνα. Αυτή η κοινότητα, μικρογραφία κάθε κοινωνίας, βλέπει τη συνεργασία ως μόνη λύση για όλους, καθώς οποιαδήποτε συγκρουσιακή λογική θα κατέλυε αυτομάτως τη συνύπαρξη. Η προσαρμοστικότητα, η ανθεκτικότητα και ανεκτικότητα που επιδεικνύουν όλα τα ζώα, η αυτορρύθμιση αυτής της κοινωνικής μικρογραφίας όπου οι προηγούμενοι παραχωρούν πάντα χώρο στον επόμενο είναι η αξιοθαύμαστη συνθήκη του γαντιού.
Στη δική μου διασκευή, το τέλος δεν είναι όπως στο παραδοσιακό παραμύθι. Το γάντι δεν σκάει ούτε ο άνθρωπος επιστρέφει θυμωμένος να το πάρει βγάζοντας όλα τα ζώα έξω. Στη δική μας διασκευή, και είναι μια επιλογή για την οποία αισθανόμαστε περήφανοι, ο άνθρωπος βρίσκει το γάντι, καταλαβαίνει ότι μέσα κάποιοι έχουν βρει ένα καταφύγιο ζεστασιάς και το αφήνει εκεί, γυρίζοντας στο δικό του σπίτι που είναι πλήρες από ζεστασιά και αγάπη.
Συνεργαστήκατε με την εικονογράφο Φωτεινή Στεφανίδη. Πώς «μοιράσατε» την αφήγηση;
Η Φωτεινή Στεφανίδη ήταν η μόνη μας σκέψη αμέσως μετά τη γραφή του. Η ποιότητά της φανερώθηκε για ακόμα μια φορά στο Γάντι. Το σήκωσε ακόμα ψηλότερα. Δεν της είπα ποτέ τίποτα, ούτε τι εννοώ, ούτε το θέλω και το δεν θέλω. Τα έκανε όλα μόνη της και άλλοτε συμπλήρωσε, άλλοτε συνόδευσε και άλλοτε επέκτεινε ευφυώς το κείμενο. Είναι μια ποιήτρια της εικόνας.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπέρτατη αξία είναι η αναγνωστική απόλαυση.
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Δεν υπάρχει ιδανικός αναγνώστης. Ο καθένας/καθεμία κάνει τη δική του ανάγνωση, διαβάζει τα διάφορα επίπεδα ανάλογα με το υπάρχον υπόβαθρο του, την αναγνωστική του εμπειρία, ακόμα και τη διάθεση της στιγμής. Οπωσδήποτε, όμως, θα ήθελα να μπορούσε να γίνει αντιληπτή η αλλαγή κατεύθυνσης της δικής μου διασκευής όσον αφορά τη στάση του ανθρώπου απέναντι στο γάντι και τα ζώα, καθώς και η παρατήρηση της οπτικής αφήγησης που εξελίσσει η Φωτεινή Στεφανίδη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπέρτατη αξία είναι η αναγνωστική απόλαυση.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Γεννήθηκε το 1976 στην Αθήνα. Σπούδασε στο Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία καθώς και στο Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ. Από το 2003 μέχρι και σήμερα εργάζεται ως νηπιαγωγός στη δημόσια εκπαίδευση. Το 2012 δημιούργησε το εκπαιδευτικό portal www.elniplex.com, το οποίο αγκάλιασε με ανιδιοτέλεια και αγάπη το βιβλίο, την εκπαίδευση, τις τέχνες και τον πολιτισμό και κατέστη σημαντικός διαδικτυακός κόμβος για χιλιάδες ανθρώπους, ενώ, μεταξύ άλλων, έχει σχεδιάσει και δημιουργήσει τον δημοφιλή θεσμό της Χρυσής Λίστας με τα καλύτερα βιβλία κάθε χρονιάς για παιδιά και εφήβους.
Διαβάζει και γράφει για παιδικά, εφηβικά και νεανικά βιβλία. Έχει γράψει πάνω από δέκα εκπαιδευτικά βιβλία. Έχει διδάξει σε δεκάδες σεμινάρια και εργαστήρια προς εκπαιδευτικούς και γονείς πάνω σε θέματα φιλαναγνωσίας και άλλα θέματα που αφορούν την προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία. Γνωρίζει αγγλικά και ιταλικά. Ζει στον Πειραιά με την οικογένειά του.
