5 λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα, η Μαρία Σκαμάγκα, για το μυθιστόρημά της για εφήβους «Ήβη» (εκδ. Μεταίχμιο).
Ομάδα 018
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα;
Το γεγονός που πυροδοτεί την ιστορία, η κολλητή φίλη που τα φτιάχνει με το αγόρι που θέλεις, είναι κάτι που συνέβη -που μου συνέβη- πριν πολλά πολλά χρόνια, όπως και τα λόγια που η Γιούλη λέει στην Ήβη, «δεν θα αφήσουμε ένα αγόρι να μπει ανάμεσά μας», ομοίως και αυτά ειπώθηκαν. Μια μέρα τα σκεφτόμουν, δεν ξέρω πώς και γιατί, τι τα έφερε πάλι στον νου μου, κι ύστερα σκέφτηκα τη σιωπή μου τότε, την υποχωρητικότητά μου, το ότι δεν έφερα καμία αντίρρηση, δεν ζήτησα ποτέ τον λόγο, δεν εξέφρασα ποτέ τον θυμό μου ή τη θλίψη μου.
Η Γ’ Λυκείου ήταν μια χρονιά που έζησα έξω από το σώμα μου, να το πω έτσι. Δεν ήμουν παρούσα στη ζωή μου. Για πολλούς λόγους. Θέλησα να μου δώσω φωνή, να μου επιτρέψω να στραφώ προς τα μέσα και να βρω τον δρόμο μου, όπως δεν το έκανα τότε. Το κάνει η Ήβη και τη θαυμάζω γι’ αυτό.
Δύο αφηγητές, η Ήβη και ο Γιάννης. Γιατί μοιράσατε την ιστορία σε αυτούς τους δύο; Πώς ξεχωρίζουν οι φωνές τους μεταξύ τους;
Ο Γιάννης είναι τα μάτια της αγάπης που η Ήβη δεν στρέφει στον εαυτό της πάρα μόνο στο τέλος ίσως. Τη φωτίζει από την αρχή με έναν τρόπο που εκείνη ψάχνει σε όλη την πορεία της αφήγησης και συγχρόνως είναι μια άλλη σκοπιά πάνω στα πράγματα, δεν παραπαίει, δεν αυτοαμφισβητείται, δεν φοβάται να εκφράσει τον θυμό και την απαρέσκειά του.
Ο Γιάννης είναι η έκφραση μιας επιθετικής αυτοπεποίθησης, το «αρνητικό» της Ήβης, για να χρησιμοποιήσω μια παρομοίωση της αναλογικής εποχής. Αν πράγματι ξεχωρίζουν οι φωνές τους, ξεχωρίζουν έτσι, ως ποιότητες, ως στάσεις απέναντι σε ό,τι συμβαίνει γύρω τους. Αυτός ήταν ο στόχος πάντως.
Φιλίες που δοκιμάζονται καθώς τα παιδιά βρίσκονται στην τελική ευθεία για τις Πανελλαδικές. Ποια πλευρά της εφηβείας θελήσατε να αναδείξετε;
Αυτές οι εξετάσεις εξακολουθούν να είναι μια τρομερή δοκιμασία για τα παιδιά, που συγχρόνως έχουν να διαχειριστούν και μια κοινωνική ζωή από την οποία δεν μπορούν να αποδράσουν, τους την επιβάλλει η καθημερινότητα του σχολείου. Αν κάτι «στραβώσει» εκεί, τί γίνεται; Πώς μπορείς να πάρεις τις αποστάσεις σου για να το εκτιμήσεις, να το λύσεις, να προχωρήσεις;
Και είναι άλλη νομίζω η απόλαυση της ανάγνωσης σε κείνες τις ηλικίες, όταν τα αφηγήματα σε προετοιμάζουν για τον κόσμο. Μπαίνεις σε αυτή με μια προσμονή, μια αδημονία για τη ζωή που έρχεται
Μαζί με όλα αυτά, δε, έχουν να διαχειριστούν -πώς; τυφλά ίσως ακόμη, ψηλαφιστά- τη δυναμική της οικογένειας και τις προσδοκίες της. Εγώ κλατάρω και μόνο που το σκέφτομαι. Πώς τα καταφέρνουν τα παιδιά στηριγμένα στον χλωρό ακόμη μίσχο του εαυτού;
Πώς ο τίτλος μάς βοηθάει να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου; Έχει διπλή ανάγνωση;
Ναι, είναι το όνομα της ηρωίδας και η φάση ζωής της. Σκέφτομαι τώρα ότι δίχως τα υπέροχα σκίτσα του Νίκου Τσουκνίδα στο εξώφυλλο του βιβλίου, δεν θα ήταν φανερό αυτό από την πρώτη στιγμή. Ο συνδυασμός των δύο είναι ο κώδικας για αυτή την άμεση αποκρυπτογράφηση.
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Είναι οι πολλαπλές εκδοχές του Γιάννη και της Ήβης γύρω μας. Πολλοί αμφισβητούν την ύπαρξή τους. Παιδιά που διαβάζουν λογοτεχνία, λένε, μπα, είδος εξαφανισμένο. Κι όμως, το είδος δεν έχει εξαφανιστεί και αντλεί πάντα την ίδια απόλαυση από τις ιστορίες. Και είναι άλλη νομίζω η απόλαυση της ανάγνωσης σε κείνες τις ηλικίες, όταν τα αφηγήματα σε προετοιμάζουν για τον κόσμο. Μπαίνεις σε αυτή με μια προσμονή, μια αδημονία για τη ζωή που έρχεται, που κάνει τις λέξεις ακόμα πιο δυνατές. Την ίδια στιγμή όμως, όπως είπε μια φίλη που το διάβασε, η Ήβη είναι και ένα ανάγνωσμα «για κάθε ενήλικα που υπήρξε σοβαρός έφηβος».
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Μαρία Σκαμάγκα γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε αγγλική και νεοελληνική φιλολογία και ασχολήθηκε επί σειρά ετών με τη λογοτεχνική μετάφραση και τη μετάφραση δοκιμίων για την τέχνη και την αρχιτεκτονική.
Το βιβλίο της Ο πολύγραφος ή το καλοκαίρι των ηρώων (εκδ. Μεταίχμιο, 2024) ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού – Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2025 και τιμήθηκε με το Βραβείο Βιβλίου για Παιδιά 2024 του λογοτεχνικού περιοδικού Χάρτης. Ζει στην Αθήνα με τον άντρα της και τον γιο τους.
