«Είμαστε απλώς μικρά πλάσματα που σέρνονται στην επιφάνεια ενός πλανήτη στο σύμπαν και δεν φαίνεται να υπάρχει καμία εξήγηση, κανένας λόγος για αυτό» είπε, μεταξύ άλλων, στον Guardian ο Βρετανός συγγραφέας παιδικών βιβλίων Μάικλ Ρόζεν, που τιμήθηκε με το Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ΙΒΒΥ 2026.
Ομάδα 018
Ο Βρετανός συγγραφέας παιδικών βιβλίων Μάικλ Ρόζεν, που στη Διεθνή Έκθεση Παιδικού Βιβλίου της Μπολόνια τιμήθηκε με το Βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ΙΒΒΥ 2026, απάντησε πρόσφατα στις ερωτήσεις των αναγνωστών του Guardian.
Πώς ακριβώς αποφάσισε να γίνει συγγραφέας παιδικών βιβλίων; Απλώς προέκυψε στην πορεία, υπονόησε ο Ρόζεν, που αποκάλυψε πως όλα ξεκίνησαν όταν έγραψε ένα βιβλίο στο οποίο αναστοχαζόταν την παιδική ηλικία του και το οποίο αρχικά προοριζόταν για το ενήλικο κοινό. «Επειδή κανείς δεν ενδιαφερόταν να το εκδώσει ως βιβλίο για ενήλικες, κάποιος πρότεινε: “Γιατί δεν προσπαθείς να το εκδώσεις για παιδιά;”» Και κάπως έτσι, προέκυψε το Mind your own business, η πρώτη του ποιητική συλλογή.
Από μικρή ηλικία, βέβαια, ο Ρόζεν φαίνεται πως ήταν μανιώδης αναγνώστης. Η απάντησή του στην ερώτηση για το πιο περίεργο μέρος στο οποίο είχε διαβάσει ένα βιβλίο ως παιδί εκπλήσσει. Όταν ήταν δώδεκα ετών, οι γονείς του τον έστειλαν για ένα διάστημα να μείνει με μια οικογένεια στο Παρίσι, με την οποία επισκέφτηκε τον Πύργο του Άιφελ:
«Η ανάβαση στον Πύργο διήρκησε τρεις ή τέσσερις ώρες, επειδή περιμέναμε συνεχώς τα ασανσέρ, και σε όλη τη διαδρομή διάβαζα ένα βιβλίο, το Inspector calls του Τζ. Μπ. Πρίστλεϊ. Έφτασα στην κορυφή και θαύμασα τη θέα, τραβώντας φωτογραφίες με τη μικρή μου φωτογραφική μηχανή. Στη συνέχεια, η οικογένεια με ρώτησε: “Σου άρεσε;” Και είπα ναι. Και το μικρό αγόρι τους μου είπε: “Ναι, λοιπόν, πέρασες όλη την ημέρα διαβάζοντας ένα βιβλίο”. Προφανώς το θεώρησαν κάπως αγενές αυτό».
«Είμαστε απλώς μικρά πλάσματα που σέρνονται στην επιφάνεια ενός πλανήτη στο σύμπαν και δεν φαίνεται να υπάρχει καμία εξήγηση, κανένας λόγος για αυτό»
Η ζωή του Ρόζεν σημαδεύτηκε από τον θάνατο του γιου του, για τον οποίο έχει γράψει στο βιβλίο του Sad book (2004), καθώς και στο πιο πρόσφατο βιβλίο του, Where are you Eddie?
Όταν ρωτήθηκε για το πώς μπόρεσε να διαφυλάξει τη χαρά και την ελπίδα του έχοντας βρεθεί αντιμέτωπος με μια τόσο βαριά απώλεια, ο συγγραφέας απάντησε:
«Υποθέτω πως έχω φτάσει σε ένα σημείο όπου πιστεύω πως η ζωή είναι παράλογη, είτε όταν ρίχνεις κάτι κατά λάθος κάτω και σπάει, είτε όταν δεν μπορείς να βρεις τα παπούτσια σου, είτε όταν συμβαίνουν μεγάλα πράγματα, όπως η απώλεια του γιου μου, του Έντι, και ούτω καθεξής. Είναι πραγματικά πολύ, πολύ παράξενο το γεγονός ότι είμαστε απλώς μικρά πλάσματα που σέρνονται στην επιφάνεια ενός πλανήτη στο σύμπαν και δεν φαίνεται να υπάρχει καμία εξήγηση, κανένας λόγος για αυτό. Σε αυτό βρίσκω παρηγοριά. Δεν υπάρχει καμία διαφορά: οι μικρές χαζομάρες δεν διαφέρουν από τα τραγικά γεγονότα».
Στη μακρά πορεία του στον χώρο των γραμμάτων, ο Ρόζεν έχει μιλήσει στα παιδιά για τη σημασία της γραφής και της ανάγνωσης και μάλιστα, από το 1992 παρουσιάζει τη ραδιοφωνική εκπομπή του BBC Word of Mouth, που είναι αφιερωμένη στην αγγλική γλώσσα. Πώς κινητοποιεί τα παιδιά να γίνουν αναγνώστες;
«Αναρωτήθηκα πριν από λίγες ημέρες: τι κάνω τα τελευταία πενήντα χρόνια; Γράφω και ερμηνεύω. Ο κόσμος θεωρεί πως πρόκειται για δυο διαφορετικές δραστηριότητες. Προσπαθώ να συνδέσω τον προφορικό με τον γραπτό λόγο. Αυτό που ανέκαθεν σκεφτόμουν είναι πως αν ένα παιδί ακούσει κάτι ενδιαφέρον, υπάρχει πιθανότητα να στραφεί στη συνέχεια στη γραπτή εκδοχή του, να το διαβάσει και να το επαναλάβει».
Τζέφερς και Χάιγκ: Τι τον ρώτησαν
Στη συνέντευξη, ο Ρόζεν απάντησε και σε ερωτήσεις από γνωστούς συγγραφείς. Ο συγγραφέας και εικονογράφος Όλιβερ Τζέφερς, τα βιβλία του οποίου κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος, ρώτησε τον Ρόζεν με ποιους τρεις συγγραφείς θα περνούσε τα 80ά γενέθλιά του.
Με τον Σαίξπιρ, τον Λάνγκστον Χιούς και τον Κάφκα, απάντησε ο Ρόζεν. Από τον πρώτο θα ζητούσε να μάθει πώς ακριβώς έγραψε τα διάσημα θεατρικά του έργα. «Τα έγραψες στο θέατρο; Τα έγραψες με άλλους ανθρώπους; Τα μοιράστηκες με κάποιον; Τα βελτίωσες;» Τον Λάνγκστον Χιούς θα τον ρωτούσε πώς μπόρεσε «να μιλήσει σε μια πολύ, πολύ προσιτή γλώσσα για τις τόσο ισχυρές ιδέες που σχετίζονται με την ανισότητα, την εξουσία, τον ρατσισμό και την κατάσταση των ΗΠΑ», ενώ από τον Κάφκα θα ήθελε να ακούσει την κοσμοθεωρία του.
Ο Ματ Χέιγκ, μυθιστοριογράφος, έργα του οποίου κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός, ζήτησε να μάθει τι θα έλεγε ο Ρόζεν σε όσους πιστεύουν πως η τέχνη είναι ένα πεδίο μη πολιτικό.
«Είναι μια ωραία επιθυμία που έχουν οι άνθρωποι, να ελπίζουν ότι με κάποιο τρόπο υπάρχει ένα μέρος όπου μπορούν να ξεφύγουν από την πολιτική. Κάποιοι ελπίζουν ότι μπορούν να καταφύγουν στη μουσική ή τον χορό. Είναι αρκετά περίεργο, πραγματικά. Συχνά σκέφτομαι τους Μύθους του Αισώπου. Οι άνθρωποι σκέφτονται: "Α, είναι απλώς αστεία μικρά παραμύθια για τις πανανθρώπινες αξίες", κι όμως αφορούν την εξουσία και την ελευθερία και το δικαίωμα επιλογής, και το πώς οι άνθρωποι με εξουσία ακούν τους ανθρώπους που τους κολακεύουν. Ακόμα και η σκέψη πως μπορείς να ξεφύγεις από την πολιτική, είναι πολιτική. Δεν μπορείς, όμως, επειδή χρειάζεται να φας και να αναπνεύσεις και να κάνεις όλες τις άλλες απαραίτητες δραστηριότητες» απάντησε ο Ρόζεν.
Τα βιβλία του Μάικλ Ρόζεν έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη και τις εκδόσεις Ποταμός.
