Η Εύη Πετροπούλου-Λιανού είναι μια αξιόλογη συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Σπούδασε δημοσιογραφία στην Αθήνα και στην συνέχεια έφυγε για την Γαλλία, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα ‘‘Le Libre Journal’’. To Μάιο του 2007 εκδόθηκε στα γαλλικά το πρώτο της βιβλίο ‘‘Geraldine et le lutin du lac’’ από τις εκδόσεις Amalteé. Ακολούθησε το παραμύθι ‘‘Η κόρη της Σελήνης’’ (Οσελότος, 2010), και πρόσφατα αποφάσισε να μεταφέρει την μάλλον αγαπημένη της ηρωίδα, την Ζεραλντίν, και στα ελληνικά, με την έκδοση ‘‘Η Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης’’ (Έναστρον, 2011).
Συνέντευξη στον Δημήτρη Αργασταρά
Όσον αφορά στην υπόθεση: η μικρή Ζεραλντίν είναι ένα κορίτσι της σύγχρονης πόλης, που κάθε τόσο επισκέπτεται τον επαρχιώτη παππού της σε ένα όμορφο σπιτάκι δίπλα σε μια σμαραγδένια λίμνη. Εκεί, καθώς πηγαίνουν για ψάρεμα, ο παππούς συνηθίζει να διηγείται στην εγγονή μαγευτικά παραμύθια για έναν ολόκληρο άλλο κόσμο που ζει κάτω από τα νερά, στον βυθό. Αυτός ο κρυφός κόσμος της λίμνης είναι γεμάτος γοργονοβασιλιάδες, σοφούς αχινούς, γαλάζιες νεράιδες, ιππόκαμπους ακολούθους, άσχημους βατράχους και πράσινα ξωτικά...
Σπουδάσατε δημοσιογραφία αλλά στραφήκατε με αφοσίωση στο παιδικό βιβλίο. Πείτε μας λίγα λόγια για αυτής σας την επιλογή. Ήταν κάτι που σας ενδιέφερε από πάντα ή προέκυψε ξαφνικά;
Έγραφα από πάντα. Όπως αναπνέει κανείς. Η δημοσιογραφία ήταν η μεγάλη μου αγάπη και πάντα εύρισκα θέματα, να αναπτύσσω, να αναλύω, όντας ήδη στο σχολείο. Ακόμη κι αν αυτά δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ, κρατούσα αρχείο και αποκόμματα από εφημερίδες για κάποιο θέμα που με ενδιέφερε και μετά έγραφα ένα άρθρο, για κάποια φανταστική εφημερίδα. Χρόνια αργότερα θα πραγματοποιηθεί το όνειρο μου, όταν τελειώνοντας τη Σχολή του Αντέννα, θα βρεθώ στην ομάδα του εξωτερικού δελτίου του σταθμού. Αργότερα στην εκπομπή της Φωτεινής Πιππιλή. Στη συνέχεια στη Γαλλία, σε μια εφημερίδα στο 19ο τμήμα του Παρισιού, για τα επόμενα περίπου 7 χρόνια. Το παραμύθι νομίζω ότι το είχα μέσα μου πάντα. Όπως όλα τα παιδιά έπλεκα ιστορίες. Στη Γαλλία απλά ολοκληρώθηκε το πρώτο μου παραμύθι.
Αν δεν κάνω λάθος, η ‘‘Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης’’ είναι το πρώτο σας βιβλίο που εκδόθηκε στα γαλλικά. Ποιά ήταν η εμπειρία σας από την Γαλλία και πώς προέκυψε η ιδέα για αυτό το βιβλίο;
Η «Ζεραλντίν και το ξωτικό της Λίμνης» γεννήθηκε στη Γαλλία, στα γαλλικά, από τη μεγάλη νοσταλγία που ένιωθα για την πατρίδα, την Ελλάδα. Έχω ζήσει με την ταυτότητα του μετανάστη. Όταν έφτασα στη Γαλλία το 1994 ήμουν δεν ήμουν δεκαεννέα χρονών. Σπούδασα και εργάστηκα στο Παρίσι σε μια εφημερίδα. Τα πρωινά ήταν αφιερωμένα στην εργασία μου. Τα βράδια όμως ταξίδευα μέχρι την Ελλάδα νοερά, κοιτάζοντας από το παράθυρο της σοφίτας μου, έγραφα τη «Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης», και μέσα από αυτήν ξαναζούσα τις αναμνήσεις με τον πάππου και την γιαγιά μου. Ξαναζούσα δίπλα στο νερό. Γεννήθηκα στο Ξυλόκαστρο, δίπλα στη θάλασσα. Η Ζεραλντίν έχει κάτι από μένα, όπως και το δεύτερο μου βιβλίο, «Η κόρη της Σελήνης». Όποιος πει ότι δεν μοιάζει με τους ήρωες του, θα πει ψέματα!
Στα βιβλία σας χρησιμοποιείται συχνά και μοτίβα κλασικών παραμυθιών, όπως η μητριά βασίλισσα ή η γοργόνα που θέλει να βγει στην επιφάνεια. Ποιά είναι η σχέση σας με τα κλασσικά παραμύθια; Πιστεύετε ότι έχουν να μας πουν σήμερα σημαντικά πράγματα;
Είμαι ένα παιδί που μεγάλωσε με τα μεγάλα κλασσικά παραμύθια. Διάβαζα ακατάπαυστα: τις ιστορίες των αδελφών Γκριμ, Πηνελόπη Δέλτα, Ζωρζ Σαρρή, Ιούλιο Βερν. Τα κλασσικά παραμύθια έχουν μια αθωότητα και ταυτόχρονα μια διαχρονικότητα. Όποια στιγμή κι αν τα διαβάσεις μεγαλώνοντας θα ανακαλύψεις ότι ταιριάζουν απόλυτα με τη σημερινή εποχή και πάντα υπάρχουν διδακτικά μηνύματα, που δυστυχώς απουσιάζουν από τη σημερινή σύγχρονη παιδική λογοτεχνία. Τα σημερινά παιδιά δυστυχώς «μπαίνουν» όλο και πιο πολύ στο κόσμο του ηλεκτρονικού υπολογιστή, ξεχνούν να είναι παιδιά, να είναι ξένοιαστα, να παίζουν και να γελούν… Τα κλασσικά παραμύθια μας μαθαίνουν πως να ζούμε σ’ ένα κόσμο φανταστικό και προσωπικά τον προτιμώ, από τη σημερινή δήθεν αλήθεια.
Σύμφωνα με μια άποψη, η μαγεία των παραμυθιών βρίσκεται στον δισυπόστατο χαρακτήρα τους, στο ότι μας θέλγουν με την απλότητά τους και ταυτόχρονα μας σαγηνεύουν με την πραγματικότητα που διαισθανόμαστε κρυμμένη μέσα τους. Εσείς πώς χρησιμοποιείται αυτή την μείξη; Πόση φαντασία και πόση πραγματικότητα επιλέγετε για τις ιστορίες σας;
Ένα παραμύθι είναι μια αλήθεια πολύ καλά κρυμμένη. Είναι εύκολο για ένα παιδί να καταλάβει τα πιο δυσνόητα πράγματα, όταν αυτά εξηγούνται με τις πιο απλές λέξεις. Για μένα ο κόσμος του παραμυθιού, είναι ένας κόσμος ισορροπίας μεταξύ του καλού και του κακού. Όλα υπάρχουν. Η φαντασία λοιπόν βοηθάει τους ήρωες να αλλάζουν πρόσωπα και καταστάσεις, όποτε θέλουν. Η ανθρωπινή υπόσταση τους όμως παραμένει η ίδια, έχουν συναισθήματα, γελάνε και κλαίνε. Υπάρχουν σ’ ένα τελείως διαφορετικό κόσμο, όπου όλα τα όνειρα και οι ευχές είναι δυνατό να γίνουν πραγματικότητα.
Η φαντασία είναι από τα βασικά συστατικά της δημιουργίας ενός παραμυθιού. Στα δικά μου μπαίνει άφθονη. Άλλωστε στον πραγματικό κόσμο, η ζωή χωρίς φαντασία είναι ανιαρή! Οπότε, δυο κουταλιές φαντασία και μια κουταλιά πραγματικότητα… κι έτοιμο το παραμύθι.
Το παραμύθι σας ‘‘Η Κόρη της Σελήνης’’ έχει μεταφερθεί και στο θέατρο για παιδιά. Πώς ήταν για σας να βλέπετε ζωντανά τις αντιδράσεις των παιδιών;
«Η κόρη της Σελήνης» είναι ένα παραμύθι που αγαπώ. Εμπνευσμένο από τα κλασσικά εικονογραφημένα παραμύθια. Ένα παραμύθι με πολύπλευρα μηνύματα, διαβάζεται άνετα από τις μικρές και τις μεγάλες ηλικίες. Με μια μαγευτική εικονογράφηση από τον εικαστικό καλλιτέχνη εκ Βουλγαρίας, Χρήστο Μαβρέβ, να κοσμεί και τις ογδόντα δυο σελίδες του βιβλίου. Βασισμένοι λοιπόν σ’ αυτά τα αριστουργηματικά σκίτσα, με τον περφόρμερ και συνεργάτη κ. Αντώνη Μπέρτο, δημιουργήσαμε χάρτινες μαριονέτες, που αντιπροσωπεύουν τους ήρωες του παραμυθιού. Η πριγκίπισσα Ξακουστή, ο βασιλιάς, το μυρμήγκι, το ελάφι. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης, οι ήρωες ζωντανεύουν μέσω των χορευτικών φιγούρων του περφορμερ και συνεργάτη κ. Μπέρτου. Και η μαγεία ξεκινάει… Στα πρόσωπα των παιδιών αποτυπώνονται όλα τα αισθήματα: θλίψη, χαρά, απορία, έκπληξη... Είναι ωραίο να βλέπεις στα μάτια των παιδιών, το παραμύθι που έγραψες. Είναι από τους πιο αξιόπιστους κριτές. Τα εμπιστεύομαι χωρίς δεύτερη σκέψη.
Θυμάμαι μια φράση του Chesterton : «τα παραμύθια είναι σημαντικά όχι γιατί μας λένε ότι οι δράκοι υπάρχουν, αλλά γιατί μας λένε ότι μπορούμε να τους νικήσουμε». Το πιστεύετε και εσείς αυτό;
Εάν κάποιος μεγαλώνει χωρίς παραμύθι, είναι σαν να μεγαλώνει χωρίς τους γονιούς του. Θεωρώ ότι κάποιος που δεν έχει διαβάσει παραμύθια, είναι συναισθηματικά αλλά και κυριολεκτικά ορφανός. Σε όλα τα παραμύθια υπάρχουν δράκοι, άλλοτε είναι κακοί, άλλοτε είναι καλοί. Φυσικά και συμφωνώ με τον Chesterton, και σας λέω εκ πείρας ότι οι δράκοι μπορούν να νικηθούν όχι μόνο στα παραμύθια αλλά και στην πραγματικότητα. Οι δράκοι δεν είναι παρά οι φόβοι μας, που κρυμμένοι βαθιά μέσα μας, στην πρώτη δύσκολη δοκιμασία βγαίνουν στην επιφάνεια και προσπαθούν να μας καταδυναστεύσουν. Μιλώντας λοιπόν για τους δράκους-φόβους στα παιδιά μαθαίνουν από μικρή ηλικία να τους αναγνωρίζουν, να μην φοβούνται να μιλήσουν γι’ αυτούς, αλλά και να τους αντιμετωπίζουν, βγαίνοντας νικητές.
