Βιβλία για εφήβους: 10 χορταστικά μυθιστορήματα για τον Αύγουστο

Έχει κάποια χρόνια που η εφηβική και νεανική λογοτεχνία έχει ενσωματώσει θεματικά τις σκληρές όψεις της πραγματικότητας με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα παιδιά σε αυτή την ηλικία. Βιβλία που μιλούν για τον εκφοβισμό, τις διαφορετικές μορφές κακοποίησης, τη διαφορετικότητα, την έμφυλη βία, μια θεματολογία δοσμένη με υφολογική ποικιλία και διαφορετικά αφηγηματικά είδη, αντιμετωπίζουν τους εφήβους ως ολοκληρωμένους αναγνώστες. Μυστήριο, δυστοπία, φαντασία, ανάλογα με τα αναγνωστικά γούστα των παιδιών, τα δέκα χορταστικά βιβλία που προτείνουμε προσφέρονται για πολύωρη αναγνωστική απόλαυση.

Χάρτινες πόλεις του Τζον Γκριν, μτφρ. Δημήτρης Μελικέρτης, εκδ. Ψυχογιός

Οι Χάρτινες Πόλεις, ένα από τα πιο διάσημα εφηβικά βιβλία του Τζον Γκριν, συγγραφέα του πασίγνωστου Το Λάθος Αστέρι (μτφρ. Δημήτρης Μελικέρτης, εκδ. Ψυχογιός) επιβιώνει στον χρόνο.

Η επανέκδοση του βιβλίου συστήνει σε μια νέα γενιά αναγνωστών μια ιστορία ενηλικίωσης με αινιγματικές αποχρώσεις. Ο Κουέντιν ή Κιου, ο αφηγητής, είναι τρελά ερωτευμένος με τη συνομήλικη γειτόνισσά του, Μάργκο. Από τότε που ήταν μικροί και έπαιζαν μαζί τη θεωρούσε το πιο υπέροχο πλάσμα στον κόσμο. Η Μάργκο, από την άλλη, λάτρευε τα μυστήρια. Ώσπου, ως έφηβη πλέον, εξαφανίζεται εν μία νυκτί, και γίνεται η ίδια ένα μυστήριο. Ο Κιου, ο τελευταίος που την είδε, έχοντας κάποια στοιχεία, αποφασίζει να την ψάξει παρέα με τους φίλους του. Στο οδοιπορικό τους, θα προσπαθήσει να φτάσει κοντά στον εξιδανικευμένο του έρωτα, αλλά τελικά θα ανακαλύψει πολλά για τον ίδιο του τον εαυτό. Μια σημαντική ιστορία για την ταυτότητα, τον τρόπο με τον οποίο ερωτευόμαστε σε μικρή ηλικία και την πραγματικότητα, που πολλές φορές αποκλίνει από τη φαντασία μας.

Ρίτα της Μαρί Παβλένκο, μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Διόπτρα

Η Ρίτα είναι ένα μυθιστόρημα που αναδεικνύει ένα θέμα–ταμπού για την παιδική λογοτεχνία και ταυτόχρονα σχολιάζει την ταξική επισφάλεια και μεγάλη ανέχεια στην ευαίσθητη ηλικία της ύστερης εφηβείας. Η ιστορία της πρωταγωνίστριας δίνεται μέσα από μια πολυφωνική αφήγηση, καθώς οι συμμαθητές και φίλοι της αναλαμβάνουν τη σκιαγράφησή της.

Η Ρίτα με τα φλογερά κόκκινα μαλλιά ξεχώρισε από την πρώτη μέρα που μπήκε στην τάξη. Έγινε κολλητή της Ρομάν και το κορίτσι του Βιγκό, ενώ μπήκε στην κοινή τους παρέα άμεσα. Ιδιαίτερα αγαπητή σε όλους, όμως αρκετά μυστήρια, η Ρίτα έπρεπε να φεύγει νωρίτερα από τις μαζώξεις και να φροντίζει το σπίτι της όπως κανένας άλλος συνομήλικός της. Λίγοι γνώριζαν την κατάσταση στο σπίτι της, αλλά κανένας δεν υποψιάστηκε το μαρτύριο που περνούσε από το δεύτερο μισό του σχολικού έτους. Ένα βιβλίο που συμπλέκει δύο διαφορετικούς κόσμους, έναν σκληρό και κακοποιητικό και έναν φροντιστικό και τρυφερό, της βίας αλλά και της ενδυναμωτικής φιλίας. Διαβάστε περισσότερα εδώ. 

Αυτή που είμαι της Άμπερ Σμιθ, μτφρ. Πηνελόπη Τριάδα, εκδ. Ψυχογιός

Toν Μάρτιο, με αφορμή την ημέρα της Γυναίκας είχαμε προτείνει, μεταξύ άλλων, το ντεμπούτο της Άμπερ Σμιθ, Αυτή που ήμουν (μτφρ. Πηνελόπη Τριάδα, εκδ. Ψυχογιός), με αφηγήτρια την Ίντεν, μια νεαρή επιζήσασα βιασμού που πασχίζει να βγει από το αδιέξοδο και να ανακτήσει τον έλεγχο της ζωής της. Στη συνέχεια εκείνου του βιβλίου η Ίντεν βρίσκεται στο κολλέγιο περιμένοντας την εκδίκαση της υπόθεσής της και την καταδίκη του βιαστή της.

Παράλληλα, προσπαθεί να επανασυνδεθεί με τον Τζος, το αγόρι με το οποίο επιχείρησε να κάνει σχέση στο λύκειο, αλλά τα προβλήματά τους εμπόδισαν τον πιθανό δεσμό τους. Τώρα ξαναπροσπαθούν, με διάθεση να αναμετρηθούν με τα τραύματά τους και να χτίσουν υγιείς βάσεις για μια σχέση. Το μυθιστόρημα αναμετράται με δύσκολα ζητήματα, όπως τους μηχανισμούς θεραπείας του τραύματος και οριοθέτησης, την ενδυνάμωση και την επιβίωση. Ταυτόχρονα, το παράδειγμα της Ίντεν και του Τζος καταδεικνύει ότι μια ερωτική σχέση δεν μπορεί να ανθίσει εάν δεν δουλέψουν τα μέρη της σε προσωπικό επίπεδο.

Λόγια που δεν είπαμε της Σλόαν Χάρλοου, μτφρ. Αριάδνη Μοσχονά, εκδ. Ψυχογιός 

Το ντεμπούτο της Σλόαν Χάρλοου συνδυάζει στοιχεία από διάφορα υποείδη της εφηβικής λογοτεχνίας με αυτά του θρίλερ και του ρομαντικού δράματος να υπερτερούν.

Η Έλλα έχει χάσει την καλύτερή της φίλη, Χέιλι, σε ένα αυτοκινητικό δυστύχημα. Το μόνο που θυμάται ήταν ότι ήταν η ίδια οδηγός, κάτι που δεν θα συγχωρέσει ποτέ στον εαυτό της. Πνιγμένη στις τύψεις, αρχίζει να νιώθει ακόμα χειρότερα όταν, μετά από ένα διάστημα μεγάλης εγγύτητας, αρχίζει να ερωτεύεται το αγόρι της Χέιλι, τον Σόγερ. Ελπίζοντας να βρει παρηγοριά, αρχίζει να διαβάζει ένα σημειωματάριο της κολλητής της. Όμως εκεί ανακαλύπτει μυστικά που δείχνουν να αφορούν τον Σόγερ και την όχι τόσο ιδανική σχέση με τη φίλη της. Δοσμένη μέσα από εναλλακτικούς αφηγητές και ημερολογιακές καταγραφές, επιφυλάσσοντας εκπλήξεις μέχρι τέλους, αυτή η ιστορία υποκρύπτει σχόλια για την απώλεια, το πένθος, αόρατες μορφές κακοποίησης αλλά και τη δύναμη της φιλίας και τη συμφιλίωση με τις ενοχές.

Η υφάντρα της μνήμης της Λόις Λόουρι, μτφρ. Φίλιππος Μανδηλαράς, εκδ. Παπαδόπουλος

Η Λόις Λόουρι είναι μια από τις πιο διάσημες συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και εφήβους, γνωστή για τις δυστοπικές σειρές που υπογράφει. Αν και αποτελεί το δεύτερο μέρος της τετραλογίας «The Giver Quartet», η Υφάντρα της μνήμης διατηρεί την αυτοτέλειά του και συστήνει έναν διαφορετικό κόσμο και έναν νέο χαρακτήρα.

Η Κίρα γεννήθηκε με μια αναπηρία σε έναν κόσμο που εχθρεύεται την αδυναμία και θέτει σε ύψιστη θέση τη φυσική ευρωστία. Όταν πεθαίνει η μαμά της και μένει ολομόναχη, η Κίρα για πολλούς αποτελεί ένα «περιττό βάρος» και πρέπει να παλέψει για τη θέση της στην κοινότητα. Το Συμβούλιο των Κηδεμόνων προτείνει στη χαρισματική νεαρή να αναλάβει έναν ιδιαίτερο ρόλο, να επανορθώσει ένα ιερό υφαντό, το οποίο αποκαλύπτει την ιστορία της κοινότητας. Σταδιακά, καθώς «υφαίνει τη μνήμη» του τόπου της, αρχίζει να μαθαίνει πολλά μυστικά, που αφορούν τη χειραγώγηση των τεχνών και τον πανούργο ρόλο των Κηδεμόνων. Η Κίρα μπορεί να χρησιμοποιήσει την τέχνη της ως αντίσταση, αμφισβητώντας το αξιακό σύστημα της κοινότητας και όσους επί χρόνια ελέγχουν και διαμορφώνουν το αφήγημα. Μια ιστορία ενηλικίωσης που συνυφαίνει ζητήματα επιβίωσης, διαφορετικότητας, εξουσίας και παράδοσης.

Ο πόλεμος της Σαφίγια της Χίμπα Νόορ Καν, μτφρ. Μυρτώ Καλοφωλιά, εκδ. Διόπτρα 

Η ειρηνική ζωή που διάγει η εντεκάχρονη Σαφίγια με την οικογένειά της στο Μεγάλο Τέμενος του Παρισιού διαταράσσεται απότομα, καθώς ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος εξαπλώνεται στην πόλη.

Οι βομβαρδισμοί έχουν διαταράξει το τοπίο, η καλύτερή της φίλη μεταναστεύει αναζητώντας την ασφάλεια και η αγαπημένη της βιβλιοθήκη στο γραφείο του μπαμπά της δεν είναι πια προσβάσιμη. Όταν ανακαλύπτει ότι ο πατέρας της είναι μέλος της Αντίστασης και προσφέρει καταφύγιο σε κατατρεγμένους Εβραίους, συνταράσσεται από τη μυστική επιχείρηση και σύντομα, αφού ο μπαμπάς της συλλαμβάνεται από τους ναζί, πρέπει η ίδια να αναλάβει καθήκοντα στη θέση του. Συνειδητοποιώντας τη σημασία της αντίστασης, αρχίζει να μεταφέρει υπόγεια μηνύματα και εφόδια και να καθοδηγεί όσους χρειάζονται άσυλο στις κατακόμβες. Η ζωή της πλέον βρίσκεται στα έγκατα του Παρισιού.

Το ιστορικό εφηβικό μυθιστόρημα μιλά για την τόλμη και τη συμπόνοια σε περιόδους κρίσης, για τις πράξεις ηρωισμού που γράφουν ιστορία. Πέρα από το μυθιστόρημα, οι νέοι αναγνώστες αξίζει να γνωρίσουν και τη Χίμπα Νόορ Καν ως προσωπικότητα. Η συγγραφέας, εικονογράφος, καθηγήτρια Φυσικής και πτυχιούχος Διεθνούς Διπλωματίας ασχολείται ενεργά με τον μεταναστευτικό ακτιβισμό, τα δικαιώματα των παιδιών και την περιβαλλοντολογική προστασία.

Η Λαμπίτσα της Ανέτ Σχάαπ, μτφρ. Μαργαρίτα Μπονάτσου, εκδ. Καστανιώτη

Η πολυβραβευμένη Λαμπίτσα σε κείμενο και εικόνες της Ανέτ Σχάαπ είναι μια διασκεδαστική ιστορία για μυστηριώδη πλάσματα του βυθού και της στεριάς. Ταυτόχρονα, είναι μια συγκινητική ιστορία για τη διαφορετικότητα, την περιθωριοποίηση αλλά και τη δύναμη της φιλίας, την ενδυνάμωση και την εύρεση της επιλεγμένης οικογένειας.

H μικρή Αιμιλία ζει σε έναν φάρο με τον πατέρα της. Αυστηρός, μέθυσος και βίαιος μετά τον θάνατο της γυναίκας του και μητέρας της Αιμίλιας, ο φαροφύλακας έχει μεταθέσει την ευθύνη στην κόρη του. Αυτή, που χαϊδευτικά την αποκαλούν «Λαμπίτσα», πρέπει να ανάβει και να σβήνει το φως στον φάρο απαρέγκλιτα. Μια μέρα, τα σπίρτα τελειώνουν και η Λαμπίτσα δεν προλαβαίνει να ανάψει τον φάρο, με αποτέλεσμα να προκαλέσει ένα ναυάγιο. Ο πατέρας της φυλακίζεται και η μικρή πηγαίνει στο Μαύρο Σπίτι του ναυάρχου ως υπηρέτρια, για να ξεπληρώσει το χρέος του πατέρα της. Εκεί λέγεται ότι μένει ένα «τέρας», αλλά δεν πρόκειται παρά για ένα μοναχικό αγόρι που είναι μισός γοργόνος. Η Λαμπίτσα του κρατά συντροφιά, και γίνονται φίλοι. Τα δυο παιδιά μοιράζονται τις γνώσεις τους ο ένας με τον άλλον, ενώ συναντούν κι άλλους «απόκληρους» στις περιπέτειές τους.

Εδώ και μόνο εδώ, της Κριστέλ Νταμπός, μτφρ. Τατιάνα Γαλάτουλα, εκδ. Διόπτρα

Το «Σχολείο του Εδώ» είναι παράξενο, γεμάτο μυστικούς κώδικες και άγραφους κανόνες που κάθε τάξη κληρονομεί από την προηγούμενη. Κάθε νέος μαθητής εισάγεται στην αυστηρή ιεραρχία, τους «Αποπάνω» και «Αποκάτω».

Με βάση αυτή τη διάκριση, οι μεν μπορούν να κοροϊδεύουν, χτυπούν και κακοποιούν τους δε, με τη σιωπηρή συναίνεση των καθηγητών. Όμως αυτή τη χρονιά, συμβαίνουν περίεργα πράγματα. Ένας νέος μαθητής εξαφανίζεται χωρίς κανένας ίχνος, ένας άλλος εξορίζεται, μια κοπέλα δοκιμάζει για πρώτη φορά τις δυνάμεις της και ένας άλλος αναμετράται με τον Πρίγκιπα, τον υπεύθυνο της τήρησης των διακρίσεων. Υπάρχουν, δηλαδή, μαθητές που αντιστέκονται, αρνούμενοι τους ρόλους τους, ενώ πολλά αλλόκοτα συμβαίνουν παράλληλα.

Μέσα από υπερφυσικά στοιχεία, συνδυάζοντας τους κόσμους του φανταστικού και του σουρεαλισμού, η Νταμπός αποτυπώνει την απαιτητική περίοδο της εφηβείας και τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται στο σχολικό περιβάλλον και καθορίζουν την αυτοεικόνα των παιδιών. Η γραφή της Γαλλίδας συγγραφέα είναι γεμάτη παραδοξότητες, αλλά μέσα από αυτό τον ιδιόμορφο κόσμο θίγει ζητήματα μοναξιάς, αυτοτραυματισμού και αποξένωσης, που χρήζουν προσοχής.

Οι Άγκαθες των Καθλίν Γκλάσκοου και Λιζ Λόσον, μτφρ. Σοφία Τάπα, εκδ. Μεταίχμιο 

Στη μικρή παραθαλάσσια πόλη Καστλ Κόουβ, όλοι μιλάνε για την εξαφάνιση της Μπρουκ Ντόνοβαν και τα βλέμματα της αστυνομίας και των ανθρώπων στρέφονται προς το αγόρι της, τον Στιβ.

Η Άλις Όγκολβι, λάτρης των ιστοριών της Αγκάθα Κρίστι, θέλει να εξερευνήσει την υπόθεση. Ως πρώην κοπέλα του Στιβ και πρώην κολλητή της Μπρουκ, δεν πιστεύει ότι ο Στιβ είναι ένοχος και θέλει να μάθει τι πραγματικά συνέβη. Συνοδοιπόρος της είναι η Άιρις Άνταμς, η κοπέλα που κάνει ιδιαίτερα μαθήματα στην Άλις. Η Άιρις παρακινείται από την αμοιβή που προσφέρεται για την εύρεση της Μπρουκ και από τη δεινή κατάσταση στο σπίτι της που την κάνει να ψάχνει διόδους διαφυγής. Οι δυο τους, με οδηγό όλα τα βιβλία της βασίλισσας των ιστοριών μυστηρίου είναι έτοιμες να διαλευκάνουν την υπόθεση. Μυστικά, παραπλανητικά στοιχεία, ανατροπές, όλα συγκλίνουν ώστε αυτό το φρέσκο βιβλίο να είναι ο τέλειος φόρος τιμής στην Αγκάθα Κρίστι και ο ιδανικός τρόπος να εισαχθούν τα έφηβα παιδιά στον διασκεδαστικό κόσμο των βιβλίων μυστηρίου. Αναμένονται αυτόν τον χειμώνα και οι Άγκαθες 2 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Ήμουν ένας bully – Η αληθινή ιστορία του Ντάνιελ Τσάκαρο του Αντρέα Φραντσόζο, μτφρ. Φοίβος Μπότσης, εκδ. Καστανιώτη

Ο Ντάνιελ Tσάκαρο μεγαλώνει στο Κουάρτο Οτζάρο, στα εργατικά περίχωρα του Μιλάνου, σε ένα φτωχό οικογενειακό περιβάλλον με έναν επικριτικό πατέρα που εναποθέτει στον γιο του όλες τις ελπίδες οικονομικής σωτηρίας.

Ο Ντάνιελ είναι ένα ανερχόμενο ταλέντο του ποδοσφαίρου και πράγματι υπάρχει πιθανότητα να είναι ο νέος αστέρας της Ίντερ. Σε έναν καθοριστικό αγώνα, ο Ντάνιελ χάνει ένα σημαντικό γκολ και έκτοτε, με σπασμένα φτερά και το βάρος των επικριτικών σχολίων, γίνεται ο νταής του σχολείου. Ασκεί εκφοβισμό σε όλους τους αδύναμους, κορίτσια και παιδιά άλλης εθνότητας. Δεν αργεί να μπει και στον χώρο του εγκλήματος, με αποτέλεσμα να καταλήξει στη φυλακή ανηλίκων Μπεκαρία. Εκεί, έχει την πρώτη πραγματική ευκαιρία, με ανθρώπους που θα επιδείξουν στοργή και υποστήριξη, να μεταμορφωθεί. Μέσα από μια πραγματική ιστορία μεταμόρφωσης, ο Ιταλός συγγραφέας σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός νταή, με τον φόβο να κυριαρχεί ως συναίσθημα, αλλά και τα απαραίτητα «υλικά» για την αναμόρφωση, την εμπιστοσύνη τον σεβασμό και την επιμονή. Διαβάστε αναλυτικά την κριτική του Σόλωνα Παπαγεωργίου εδώ.

^＊Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών.