Από τα 2.189 βιβλία για μικρά παιδιά που εκδόθηκαν πέρυσι στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο τα 150 είχαν ήρωες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες, χαρακτήρες με αναπηρία και νευροδιαφορετικούς ήρωες, σύμφωνα με έρευνα. © Matthew Osborne / Unsplash
Ομάδα 018
Πρόσφατη έρευνα δείχνει πως μονάχα 150 από τους 2.189 τίτλους για μικρά παιδιά που εκδόθηκαν πέρυσι στη Μεγάλη Βρετανία, είχαν ήρωες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες, χαρακτήρες με αναπηρία και νευροδιαφορετικούς ήρωες, παρότι τα παιδιά που ανήκουν στις τρεις αυτές ομάδες αποτελούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού της ηλικίας τους.
Ο αριθμός των παιδικών βιβλίων με μαύρους πρωταγωνιστές μειώθηκε κατά σχεδόν 8%, σύμφωνα με την οργάνωση «Inclusive Books for Children», που διεξήγαγε την έρευνα. Μόλις 47 βιβλία, δηλαδή το 2,1%, έχουν μαύρους ήρωες, ενώ τα μαύρα παιδιά αποτελούν περίπου το 8,5% αυτής της ηλικιακής ομάδας στην Αγγλία και την Ουαλία.
«Γιατί ένα παιδί δεν μπορεί απλά να είναι από τη Νότια Ασία, ανάπηρο, νευροδιαφορετικό ή δίγλωσσο, και ταυτόχρονα να είναι ο ήρωας μιας συνηθισμένης ιστορίας για τη φιλία, την περιπέτεια, την απώλεια ή τη χαρά;»
Η εκπροσώπηση πρωταγωνιστών από τη Νότια Ασία μειώθηκε κατά 14,3 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας στο 1,4%, παρά το γεγονός ότι τα παιδιά με καταγωγή από τη Νότια Ασία αποτελούν περίπου το 12,4% του πληθυσμού των παιδιών κάτω των 10 ετών. Μόλις τρία βιβλία είχαν πρωταγωνιστές με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, σημειώνοντας πτώση 50% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η συγγραφέας Σερένα Πατέλ δήλωσε: «Σε μια ηλικία που τα παιδιά προσπαθούν να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και να βρουν τη θέση τους σε αυτόν, είναι ζωτικής σημασίας να έχουν πρόσβαση σε αστεία, συναρπαστικά και περιπετειώδη βιβλία που αντανακλούν τόσο τη ζωή που ζουν όσο και εκείνη που δεν ζουν. Πρέπει να βελτιωθούμε».
Μεγάλη μείωση των ηρώων με αναπηρία, αύξηση των νευροδιαφορετικών ηρώων
Η μελέτη εξετάζει βιβλία για μωρά και νήπια, εικονογραφημένα βιβλία και λογοτεχνία για παιδιά ηλικίας έως εννέα ετών. Διαπιστώθηκε ότι η παρουσία χαρακτήρων με αναπηρία στα εικονογραφημένα βιβλία μειώθηκε δραματικά: ο αριθμός των βιβλίων με πρωταγωνιστές με αναπηρία μειώθηκε κατά 60% το 2025, φτάνοντας σε μόλις δύο τίτλους. Κανένας από τους δύο δεν είχε γραφτεί από δημιουργό με αναπηρία.
Υπήρξαν, βέβαια, και ορισμένα σημάδια προόδου. Η αναπαράσταση νευροδιαφορετικών ατόμων αυξήθηκε στα εικονογραφημένα βιβλία, από 3 τίτλους το 2024, σε 13 πέρυσι. Στην κατηγορία των βιβλίων για μωρά και νήπια, ο αριθμός των βιβλίων με περιθωριοποιημένους πρωταγωνιστές αυξήθηκε κατά 29,4%.
Η σημασία της αναπαράστασης
Παρατηρήθηκε, επίσης, έλλειψη ιστοριών όπου η ταυτότητα του ήρωα δεν επηρεάζει ρητά την εξέλιξη της πλοκής. «Γιατί ένα παιδί δεν μπορεί απλά να είναι από τη Νότια Ασία, ανάπηρο, νευροδιαφορετικό ή δίγλωσσο, και ταυτόχρονα να είναι ο ήρωας μιας συνηθισμένης ιστορίας για τη φιλία, την περιπέτεια, την απώλεια ή τη χαρά;» αναρωτήθηκε η Δρ Στέλλα Λούις, σύμβουλος για την πρώιμη παιδική ηλικία, εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Η έκθεση διαπίστωσε ότι και τα τρία βιβλία που εκδόθηκαν το 2025 με πρωταγωνιστές από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, ήταν αφηγήσεις για πρόσφυγες. Οι συγγραφείς της μελέτης ανέφεραν ότι τα παιδιά με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική χρειάζονται ιστορίες που να καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων και εμπειριών.
«Ως Αράβισσα συγγραφέας, είναι οδυνηρό να βλέπω τον αριθμό των παιδικών βιβλίων μυθοπλασίας που αναπαριστούν την περιοχή μας να μειώνεται από έξι σε μόλις τρία το 2025», δήλωσε η Ναντίν Καάνταν. Ανέφερε ότι το γεγονός ότι και τα τρία βιβλία που εκδόθηκαν επικεντρώνονταν στις εμπειρίες των προσφύγων ενέχει τον κίνδυνο να ενισχύσει μια «μοναδική αφήγηση» για την περιοχή, ορίζοντάς τη μέσω του «πολέμου και του εκτοπισμού και όχι μέσω των πλούσιων πολιτισμών και της κληρονομιάς μας».
