Δύο βιβλία που ταξιδεύουν τους μικρούς αναγνώστες στον κόσμο της αρχαιότητας: «Τα μυστικά της Αθήνας – Τι λες κι εσύ, κυρ Σωκράτη;» (εκδ. Πατάκη) του Σάκη Σερέφα και «Οι εξερευνητές του χρόνου: Οι λεγεώνες της Ρώμης» (εκδ. Κόκκινη κλωστή δεμένη), του Τζόρντι Ορτίθ. Κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια του εξωφύλλου που φιλοτέχνησε ο Πέτρος Χριστούλιας για «Τα μυστικά της Αθήνας».
Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου
Δύο αξιοπρόσεκτα, λογοτεχνικά βιβλία γνώσεων που κυκλοφόρησαν πρόσφατα ταξιδεύουν τους μικρούς αναγνώστες στον κόσμο της αρχαίας Ελλάδας και της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, συνδυάζοντας κείμενο κι εικόνα για να αναπτύξουν τις ιστορίες τους.
Στο βιβλίο του Σάκη Σερέφα Τα μυστικά της Αθήνας – Τι λες κι εσύ, κυρ Σωκράτη; (εκδ. Πατάκη) πρωταγωνιστεί ο Γάστρωνας, δούλος που υπηρετεί τον υποδηματοποιό Σίμωνα, που είναι μετρ των πωλήσεων εφόσον χρησιμοποιεί αθέμιτα μέσα – υπερβάλει για τις ιδιότητες των προϊόντων του, ισχυριζόμενος πως τα δημιουργήματά του είναι το αποτέλεσμα κυριολεκτικά θεόσταλτης έμπνευσης.
Ο Γάστρωνας, μαζί με τον φίλο του, τον Ατώτα, περιηγείται στην αγορά για να ψωνίσει για το αφεντικό του. Μέσα από τις συζητήσεις τους, καθώς κι από την επαφή τους με τους Αθηναίους πολίτες, έρχονται στην επιφάνεια πληροφορίες για την καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων· πληροφορίες που συχνά σχετίζονται με πτυχές της Ιστορίας που δεν διδάσκονται στα σχολικά βιβλία. Πρόθεση του συγγραφέα, άλλωστε, είναι να απομυθοποιήσει εν μέρει το παρελθόν, παρουσιάζοντας καθόλα ανθρώπινους χαρακτήρες, μακριά από βολικούς μύθους.
Η αφήγηση γίνεται ιδιαίτερα ατμοσφαιρική σε αρκετά σημεία, ειδικά στο χωρίο που αφορά στην επίσκεψη κάποιων εκ των ηρώων στο σπίτι μιας μάγισσας – πολύ σωστά, πέρα από τους ρήτορες και τους φιλοσόφους, η αρχαία Αθήνα κατοικούταν και από δούλους, και από μάγισσες.
Μιας κι αναφέραμε τους φιλοσόφους: ο Σωκράτης, ο οποίος έχει ήδη πιει το θανάσιμο κώνειο τη στιγμή που διαδραματίζεται η ιστορία, ξεπροβάλλει μετά θάνατον ως μια προοδευτική φιγούρα, που αιφνιδιάζει με τα καινά δαιμόνια και τα καίρια ερωτήματα που θέτει: «Δεν μου λες, Σίμωνα», ρωτά τον αφέντη του Γάστρωνα. «Ποιος σου κάνει τα ψώνια;»
Κι ύστερα συνεχίζει:
«Και ποιος σου ανάβει τη φωτιά; Ποιος σου μαγειρεύει; Ποιος σου πλένει τα ρούχα; Ποιος ταΐζει τις κότες; Ποιος τρέχει και φωνάζει τον γιατρό όταν αρρωσταίνεις; Ποιος μένει στο πόδι σου στο μαγαζί όταν λείπεις; Ποιος θα βοηθάει εσένα και τη γυναίκα σου στα γεράματα; Ε; Ποιος;»
Για να καταλήξει:
«Αφού λοιπόν είσαι στην ανάγκη του, ε τότε, εσύ είσαι ο δούλος του κι όχι αυτός!»
Παντρεύοντας σύγχρονα στοιχεία με αναφορές στην αρχαιότητα, αλλά υποδεικνύοντας πάντοτε τι εντάσσεται στο σήμερα και τι στον Χρυσό Αιώνα -εδώ αξίζει να αναφερθεί πως ακόμα κι οι αναχρονισμοί είναι μέρος της «αρχαίας» τεχνοτροπίας, μιας και διάφοροι τέτοιοι εντοπίζονται στα ομηρικά έπη-, ο Σάκης Σερέφας ξεναγεί τους αναγνώστες στα μυστικά μέρη της Αθήνας της κλασικής εποχής, με τον Πέτρο Χριστούλια να εικονοποιεί εύστοχα πρόσωπα και τόπους, στην ουσία συνεχίζοντας την αφήγηση όταν σταματά το κείμενο.
«Οι εξερευνητές του χρόνου»: Ταξίδι στο παρελθόν με χρονομηχανή ένα... πλυντήριο
Το πρώτο βιβλίο της σειράς «Οι εξερευνητές του χρόνου» με τίτλο Οι λεγεώνες της Ρώμης (μτφρ. Κατερίνα Κουτσοσπύρου, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη) μάς συστήνει τους πρωταγωνιστές που θα συναντήσουμε και στα επόμενα βιβλία: πρόκειται για μια τριάδα παιδιών που ταξιδεύουν στο παρελθόν μέσω μιας χρονομηχανής, που συντέθηκε με βάση… ένα πλυντήριο πιάτων – κι όμως, λειτουργεί κανονικά, ή καλύτερα, θαυμαστά, επιτρέποντας στους ήρωες να επισκεφτούν την πρώιμη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, και πιο συγκεκριμένα, ένα μέρος που σήμερα βρίσκεται εντός του γερμανικού κράτους, αλλά την εποχή του Οκταβιανού, στην οποία διαδραματίζεται το βιβλίο, κατοικούταν από ανυπόταχτες γερμανικές φυλές.
Ο λόγος της επίσκεψης; Η μελετηρή Κριστίνα, ο ικανός Βίκτορ κι ο γεροδεμένος Μιγκέλ θέλουν να αποκτήσουν έναν ρωμαϊκό αετό -το μεταλλικό έμβλημα των λεγεώνων-, για να συμπληρώσουν τη συλλογή με ευρήματα του μεγαλοφυούς, και κάπως σαλού, καθηγητή Εξυπνοσθένη, που είναι ο ιθύνων νους των επιχειρήσεών τους. Μαζί τους έρχεται κι η Ίμπις, ένα κοριτσάκι με μυστηριώδες παρελθόν, που προέρχεται από την αρχαία Αίγυπτο, και βρέθηκε στην εποχή μας διασχίζοντας μια χρονική σήραγγα που άφησε ανοιχτή ο καθηγητής, και το κατοικίδιό της, εκ πρώτης όψεως μια κότα, που στην πραγματικότητα είναι ένας ορνιθόσαυρος, που περπατούσε στη γη πολύ προτού προκύψει η ανθρωπότητα.
Η ιστορία, την οποία υπογράφει ο Τζόρντι Ορτίθ, και πλαισιώνει με σχέδια ο Μιγκέλ Άνχελ Σάουρα, αμφότεροι εκ Βαρκελώνης, είναι γεμάτη ρίσκα κι ανατροπές: μία από τις σκιερές φιγούρες που τα παιδιά συναντούν στο ρωμαϊκό στρατόπεδο που επισκέπτονται -το οποίο προορίζεται να γίνει πόλη, κατά το συνήθειο της εποχής, όπως μας πληροφορεί το βιβλίο- είναι στην πραγματικότητα ένας αντίπαλος χρονοταξιδιώτης, ορκισμένος εχθρός του καθηγητή, και προσπαθεί να χαλάσει τα σχέδιά τους.
Στο τέλος του βιβλίου, παρατίθενται πληροφορίες για την ιστορική περίοδο, μέσα από αφηγήσεις προσώπων όπως ο Ιούλιος Καίσαρας, η Κλεοπάτρα, ο Σπάρτακος, ο Μέγας Κωνσταντίνος κ.ά. Επιπλέον, σε πολλές σελίδες υπάρχουν κρυμμένες πληροφορίες, τις οποίες τα παιδιά διαβάζουν χάρη στον σελιδοδείκτη, που στην άκρη του έχει έναν ειδικό αποκωδικοποιητή σε σχήμα κλεψύδρας.
＊Ο ΣΟΛΩΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
