MariaRousoxatzaki

Η καλή μάγισσα των λέξεων

Συνέντευξη στην Αναστασία Καμβύση

H Μαρία Ρουσοχατζάκη είναι λογοπαθολόγος, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών με Μεταπτυχιακό στο Τμήμα Παθολογίας του Λόγου στις Η.Π.Α. Έχει συνεργαστεί με Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και Σχολές, ενώ έχει συμβάλλει στην έρευνα για τις διαταραχές Λόγου στην Ελλάδα και το εξωτερικό με ανακοινώσεις σε συνέδρια, δημοσιεύσεις και εκπομπές και βέβαια διδάσκοντας.

Από το 2005 ασχολείται με τη δημιουργία και έκδοση παιδικών βιβλίων, αξιοποιώντας το υλικό που συγκέντρωσε έχοντας συναντήσει εκατοντάδες μαθητές. Την αναζητήσαμε στο Ηράκλειο Κρήτης, το «ορμητήριό της» την τελευταία εικοσαετία. Αυτές τις μέρες θα τη συναντήσετε στην 8η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης (5-8 Μαΐου 2011). 

Υπήρχε ένα συγκεκριμένο λάκτισμα για να ασχοληθείτε με το εκπαιδευτικό παιδικό βιβλίο;

xtapodiΑσχολούμαι με παιδιά πάνω από 20 χρόνια τώρα. Κυρίως με παιδιά από 2 έως 12 ετών. Τα τελευταία χρόνια όμως με ενδιαφέρει πολύ η περίοδος από τη γέννηση έως τα τρία χρόνια. Η έμφαση του ενδιαφέροντος μου είναι η επικοινωνία και η μαθησιακή διαδικασία. Στα χρόνια της δουλειάς μου είδα ότι τα παιδιά (όλα τα παιδιά και όχι μόνο τα θεωρούμενα ως έχοντα κάποιο πρόβλημα λόγου ή μαθησιακή δυσκολία) έχουν ολοένα και περισσότερα προβλήματα στην αφηγηματική ροή. Τόσο στον προφορικό λόγο όσο και κατά πολύ εντονότερα στο γραπτό. Τα σημερινά παιδιά ακούνε και λένε – αναδιηγούνται πολύ λιγότερα παραμύθια απ’ ότι παλιότερα. Όταν ακούς ένα παραμύθι ξανά και ξανά και στη συνέχεια καλείσαι να το επαναλάβεις, βελτιώνεις σταδιακά την δυνατότητα αφηγηματικής ροής με αρχή – μέση – τέλος. Υπάρχουν διαδικασίες που επιβοηθούν αυτή την κατάκτηση, η οποία από ηλικία σε ηλικία πρέπει να βελτιώνεται. Έτσι ξεκίνησα από τις πιο μικρές ηλικίες που τίθενται οι βάσεις. Τα πρώτα κομμάτια της δουλειάς μου ήταν διασκευές κλασσικών παραμυθιών και μύθων του Αισώπου (πιστεύω στις διαχρονικές δομές) με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να εμπεδωθούν και αναδιηγηθούν εύκολα από μικρά παιδιά (2 ½ - 3 ετών) ή μεγαλύτερα με δυσκολίες αφήγησης.

Ο στόχος είναι να μπορεί το παιδί να κατανοήσει το χρόνο, το χώρο, την εξέλιξη, (πριν, τώρα, μετά, κατόπιν, ύστερα, στη συνέχεια, κλπ. στο τέλος), τους ήρωες, τα γιατί, το αποτέλεσμα και τελικά το συναίσθημα που υπάρχει. Γιατί αν υπάρχει δυσκολία κατανόησης των κύριων μερών μιας αφήγησης, τότε το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει το συναίσθημα ποιοτικά και ποσοτικά, που ενυπάρχει στην ιστορία. Το λεξιλόγιο που δηλώνει χαρακτήρα, ιδιότητα, συναίσθημα είναι συχνά «επίθετο». Για να κατανοήσει ένα παιδί τα επίθετα πρέπει να είναι «άνετο» στη χρήση ουσιαστικού - ρήματος και απλής δομής πρότασης. Όλα αυτά που ακούγονται «πολλά» υπήρχαν στη διήγηση λαϊκής σοφίας που δίνονται ανά ηλικία στις γειτονιές από γιαγιάδες, θείες. Στα πολύ μικρά παιδιά είχαν έμφαση στο συγκεκριμένο, στην κεντρική ιδέα. Π.χ. «Να ένα περιβόλι κλπ» κι έδειχναν την παλάμη, τα δάχτυλα, αντίστοιχες κινήσεις. Όλα αυτά, όταν εμπεδώνονται προφορικά, περνάνε πιο εύκολα στο γραπτό λόγο των παιδιών, που τόσα προβλήματα και διαταραχές ακούμε τα τελευταία χρόνια, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα. 

meleniosΚάθε βιβλίο εκπαιδεύει με τον τρόπο του. Ποια ήταν για εσάς μερικά από τα σπουδαιότερα βιβλία, βιβλία από τα οποία αισθάνεστε ότι διδαχτήκατε κάτι άνευ διδασκάλου;

Υπάρχει σωρεία βιβλίων που κυκλοφορούν και πουλάει λόγω προνομιακής διακίνησης και προβολής. Δεν προσφέρουν όλα τα βιβλία. Το να διαβάζει κάποιος και να διαβάζει ό,τι να ‘ναι, βελτιώνει την ανάγνωση του; Αρκεί; Δεν σημαίνει ότι απαραίτητα αυτό τον «προχωρεί». Αγαπημένα μου παραμύθια είναι αυτά του Άντερσεν. Ανθρώπινα, με πόνο που υπάρχει στη ζωή, διδακτικά χωρίς να σε συμβουλεύουν, με έντονο συναίσθημα που σε ξυπνά και σε ωριμάζει, με τέλος που δηλώνει κάθαρση και σε κάνει καλύτερο. Θεωρώ χρήσιμους επίσης τους μύθους του Αισώπου. Απλοί, περιεκτικοί, με ήρωες τα ζώα που είναι πάντα αγαπητά στα περισσότερα παιδιά. Αγαπημένοι επίσης ο Ντίκενς και οι αδερφές Μπροντέ… Διαβάζω πολύ. Νομίζω ότι όταν διαβάζεις, δεν νιώθεις ποτέ μόνος. Τώρα που είμαι «μεγάλο παιδί» λατρεύω τον Henry James. 

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας ήρωες παραμυθιών; Έχουν συμβολική σημασία για εσάς;

Αγαπημένη μου ηρωίδα ήταν η Σταχτοπούτα όχι μόνο επειδή στο τέλος παίρνει τον πρίγκιπα (μην το υποτιμούμε αυτό… Είναι σημαντικός ο πρίγκιπας, όποιον θεωρούμε εμείς πρίγκιπα, για την ευτυχία μας), αλλά κυρίως επειδή δεν το έβαζε κάτω. Η νεράιδα στη Σταχτοπούτα αντιπροσωπεύει το μυαλό της, που κατέβαζε ιδέες για να σωθεί και το ρολόι σήμαινε το όριο που είναι σημαντικό να έχουμε, να ορίζουμε οι ίδιοι όταν κυνηγάμε ένα στόχο… Μου αρέσουν οι ήρωες που δεν το βάζουν κάτω. Μ’ αρέσει τα παιδιά να μαθαίνουν να αγωνίζονται, να μαθαίνουν ότι στη ζωή υπάρχουν περίοδοι και καταστάσεις που δεν είναι ευχάριστες. Κάθε άλλο. Πρέπει όμως να το παλεύουμε. Οι ήρωες των δικών μου παραμυθιών είναι αυτό: Αγωνιστές που ζορίζονται αλλά το παλεύουν.

karderinaΤι σας έμαθαν τα παιδιά όλο αυτό το διάστημα που ασχολείστε μαζί τους;

Τα παιδιά μάς θυμίζουν ότι το μπίρι μπίρι είναι απαραίτητο. Όσο πιο καλά επικοινωνεί ένα παιδί, όσο πιο νωρίς του κουβεντιάζουμε, τόσο πιο κοντά είμαστε, τόσο πιο πολύ μαθαίνει να μιλά γι’ αυτά που βιώνει, σκέφτεται, νοιώθει. Είναι σημαντικές οι λέξεις. Η σωστή χρήση τους μάς οργανώνει, η λάθος χρήση τους μας αποδιοργανώνει. 

Ως λογοπαθολόγος, ποιες θα λέγατε ότι είναι οι πιο κοινές παθήσεις του λόγου που συναντά κανείς στα ελληνικά σχολεία;

Συχνότατα, τα παιδιά στο σχολείο διαβάζουν και δεν κατανοούν τι διαβάζουν και έχουν πολλά προβλήματα στο γραπτό τους: Φθογγολογικά, ορθογραφικά, λεξιλογίου, γραμματικής, δομής. Συνηθέστερη αιτία δεν είναι οι μαθησιακές διαταραχές, αλλά μαθησιακά κενά. Στο λόγο, προφορικό και γραπτό, γίνεσαι καλύτερος όσο περισσότερο τον εξασκείς. Είναι πρακτική διαδικασία και γνώση. Σαν το ποδήλατο, σαν το ποδόσφαιρο. Μπορεί να έχεις ταλέντο, μπορεί να ξέρεις τη θεωρεία˙ πρέπει να παίξεις και να ξαναπαίξεις. Να προπονηθείς. Ακόμα κι αν δεν έχεις ταλέντο ή σου λείπει λίγο η θεωρεία, ο μόνος τρόπος για να μάθεις και να βελτιωθείς όσο γίνεται, είναι να παίζεις.

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σοφία Ανδρεοπούλου: Οι γονείς πρέπει να βλέπουν τις Πανελλήνιες σαν μια τελετή ενηλικίωσης

Σοφία Ανδρεοπούλου: Οι γονείς πρέπει να βλέπουν τις Πανελλήνιες σαν μια τελετή ενηλικίωσης

Πανελλήνιες: πώς στηρίζουμε ως γονείς τους εφήβους μας στη διάρκεια των εξετάσεων και μετά από αυτές; Τις απαντήσεις στα ερωτήματα που απασχολούν χιλιάδες γονείς δίνει η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος Σοφία Ανδρεοπούλου. 

Συνέντευξη στην Ελένη Κορόβηλα

...

Λύντη Γαλάτη: «Όσο διαβάζουμε στοχαζόμαστε, διευρύνουμε τους γνωστικούς μας ορίζοντες»

Λύντη Γαλάτη: «Όσο διαβάζουμε στοχαζόμαστε, διευρύνουμε τους γνωστικούς μας ορίζοντες»

Η υπεύθυνη παιδικού βιβλίου των εκδόσεων Διόπτρα, Λύντη Γαλάτη, μιλά για τη «γενιά της οθόνης» και την πρόκληση να αγαπήσει το έντυπο βιβλίο, τα στερεότυπα και πώς καταπολεμούνται μέσα από τα βιβλία, την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ εξηγεί γιατί η εκδοτική βιομηχανία έχει μέλλον και πολλές θέσεις εργασίας.  

...
Οι Μαρία Αγγελίδου & Άγγελος Αγγελίδης στον κόσμο του Σελ Σιλβερστάιν: «Όλα τα κείμενά του βρίθουν από δικές του λέξεις»

Οι Μαρία Αγγελίδου & Άγγελος Αγγελίδης στον κόσμο του Σελ Σιλβερστάιν: «Όλα τα κείμενά του βρίθουν από δικές του λέξεις»

Με αφορμή τα έξι βιβλία του Shel Silverstein που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Διόπτρα μιλήσαμε με τους μεταφραστές Μαρία Αγγελίδου και Άγγελο Αγγελίδη, οι οποίοι συνυπογράφουν όλες τις μεταφράσεις των βιβλίων.

Επιμέλεια: 018

Κατά τη διάρκε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στο όνομα του πατέρα: 8 βιβλία για τις αθέατες πλευρές της πατρότητας

Στο όνομα του πατέρα: 8 βιβλία για τις αθέατες πλευρές της πατρότητας

Πατέρες διάσημοι, αλλά και της διπλανής πόρτας. Όλοι αναζητούν τον ρόλο τους στον 21ο αιώνα. Επιλέγουμε οκτώ βιβλία που εστιάζουν στις αθέατες πλευρές του ρόλου της πατρότητας, με τη βοήθεια άλλοτε της ψυχανάλυσης και άλλοτε της λογοτεχνίας.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα ...

Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Δύο βιβλία με πρωταγωνίστρια μια... πλαστική σακούλα

Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Δύο βιβλία με πρωταγωνίστρια μια... πλαστική σακούλα

Για τα βιβλία «Οι περιπέτειες μιας σακούλας» και «Οι περιπέτειες μιας σακούλας στο δάσος» της Χριστίνας Κασιντή, σε εικονογράφηση της Ράνιας Μακρυγιάννη, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος.

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

...
«Μπορείς να ζωγραφίσεις ένα όνειρο;» της Αφροδίτης Ρίζου – Ισορροπία μέσα από μια θεραπευτική αφήγηση

«Μπορείς να ζωγραφίσεις ένα όνειρο;» της Αφροδίτης Ρίζου – Ισορροπία μέσα από μια θεραπευτική αφήγηση

Για το βιβλίο της Αφροδίτης Ρίζου με εικονογράφηση του Δημήτρη Τρακόσα «Μπορείς να ζωγραφίσεις ένα όνειρο;» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει η Αλεξάνδρα Καλαϊτζάκη

Στα δικά μας ψυχοθεραπευτικά «χωράφια» της οικογενε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Καλοκαίρι χωρίς οθόνες» – Βιβλία δραστηριοτήτων για δημιουργικά και χαρούμενα παιδιά

«Καλοκαίρι χωρίς οθόνες» – Βιβλία δραστηριοτήτων για δημιουργικά και χαρούμενα παιδιά

Βιβλία για το καλοκαίρι: Δραστηριότητες, γρίφοι, παιχνίδια, ασκήσεις, σταυρόλεξα και κρυπτογράμματα. Μια επιλογή από τις πρόσφατες εκδόσεις για παιδιά νηπιαγωγείου και δημοτικού.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Με το κλείσιμο των νηπιαγωγείων και δημοτικών σ...

5 μυθιστορήματα για ανήσυχους εφήβους και νέους – Μυστικά, απόρριψη, φυγή, ανατροπές και συγκίνηση

5 μυθιστορήματα για ανήσυχους εφήβους και νέους – Μυστικά, απόρριψη, φυγή, ανατροπές και συγκίνηση

Οι ήρωες και οι ηρωίδες των πέντε μυθιστορημάτων που επιλέγουμε αναζητούν απαντήσεις, ψάχνουν τη θέση τους μέσα στον κόσμο και δεν βολεύονται με όσα έχουν. 

Επιμέλεια: Διονύσης Μαρίνος

Μέλλον διάπλατο, αλλά όχι πάντα φ...

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Μια επιλογή δώδεκα βιβλίων για να προσφέρουμε στα παιδιά για τις γιορτές του Πάσχα. Βιβλία που δεν αντλούν τη θεματική τους από τις παραδόσεις και τα έθιμα των ημερών αλλά εμφορούνται από μηνύματα αγάπης, αλληλεγγύης, δικαιοσύνης και ειρήνης.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

...

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ