Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Φίλιππος Μανδηλαράς για το βιβλίο του «Το κάτι ακόμα» (εκδ. Ψυχογιός, εικονογράφηση: Ιούλιος Μαρουλάκης).
Επιμέλεια: Σόλων Παπαγεωργίου
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα;
Το αρχικό ερέθισμα ήταν η αντιπαράθεση ενός ενήλικου με κάποια μεγαλούτσικα παιδιά στο θέμα του Άγιου Βασίλη. Υπάρχει ο Άγιος Βασίλης ή δεν υπάρχει; Ποια η λειτουργία του στη σημερινή εποχή; Τι είναι όλα αυτά τα χωριά του Άγιου Βασίλη που ξεφυτρώνουν παντού στον κόσμο; Τι έχει μείνει από την εποχή της ανταλλαγής των δώρων και τι από τη φιγούρα του Άγιου Βασίλη; Υπάρχει παραμύθι ή έχει σβήσει μπροστά στην καταναλωτική δίψα για όλο και περισσότερα προϊόντα, όλο και περισσότερα δώρα;
Με ποιον ιδιαίτερο τρόπο προσεγγίζει το βιβλίο σας τη γιορτή των Χριστουγέννων;
Αρχικά, θα πρέπει να γνωρίζει ο αναγνώστης ότι το βιβλίο δεν προσεγγίζει τη γιορτή των Χριστουγέννων αλλά την εορταστική περίοδο που την αποκαλούμε «των Χριστουγέννων» (κι εγώ προτιμώ να αποκαλώ «των εορτών του τέλους του έτους»), η οποία ξεκινάει πλέον τουλάχιστον ένα μήνα πριν την 25η Δεκεμβρίου και λήγει μετά τα Φώτα. Μια περίοδο κατεξοχήν καταναλωτική, την οποία δεν εξετάζω ιστορικά, όπως έχω κάνει στο μυθιστόρημα Ο Άγιος Βασίλης είμαι εγώ εσύ κι όλοι όσοι έχουν καρδιά να αγαπούν, αλλά με όρους περισσότερο κοινωνικούς.
Προσπαθώ να βάλω τον αναγνώστη άνω των 9 ετών να σκεφτεί τι είναι στην ουσία αυτές οι γιορτές του τέλους του έτους, τι σχέση έχουν με την καταναλωτική μανία που μας πιάνει όλους μας, τι είναι το δώρο και ποια η αληθινή αξία του, τι είναι η ευχή κι αν έχει πάντοτε σχέση με υλικά αγαθά, όπως και ποια είναι η αξία της ανταλλαγής που περιλαμβάνεται στην πράξη του δωρίζειν την περίοδο αυτή. Όλα αυτά με ανάλαφρη και ανατρεπτική διάθεση, ακράτητο χιούμορ, διαρκείς εναλλαγές διάθεσης και κατεύθυνσης, αλλεπάλληλες εκπλήξεις, κουίζ, γρίφους, αληθινά και ψεύτικα διλλήματα – ένας κόσμος γεμάτος αγιοβασιλάκια που διατρέχουν όλο το βιβλίο και δίνουν το ρυθμό της αφήγησης!
Πώς ο τίτλος μάς βοηθά να αποκρυπτογραφήσουμε το περιεχόμενο του βιβλίου;
Κάτι λείπει από αυτό που μας προβάλει η επιθετική διαφήμιση των ημερών, τα εμπορικά κέντρα, τα πολυκαταστήματα και τα παιχνιδάδικα ως αληθινό νόημα των εορτών. Κάτι μένει ανεκπλήρωτο από το προϊόν που προωθεί η αγορά με εμπορική ναυαρχίδα της τη μορφή του Άγιου Βασίλη. Κι αυτό το κάτι είναι το «κάτι ακόμα» που έρχεται να δώσει νόημα αλλά και συνέχεια στις γιορτές του τέλους του έτους. Με άλλα λόγια -υπάρχει ή δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης- το ζήτημα που θα πρέπει να μας απασχολεί βρίσκεται αλλού. Να τι πραγματεύεται ο τίτλος.
Συνεργαστήκατε με τον εικονογράφο Ιούλιο Μαρουλάκη. Πώς «μοιράσατε» την αφήγηση;
Να πω για αρχή πως η συνεργασία μου μαζί του ήταν μια πολύ ευτυχής στιγμή για μένα, καθώς ο πατέρας του, ο Νίκος Μαρουλάκης, υπήρξε ο πρώτος εικονογράφος με τον οποίο συνεργάστηκα ποτέ, και μάλιστα για πολλά χρόνια, καθώς δουλεύαμε ένα cod-rom Δημιουργικής Γραφής για παιδιά στα τέλη του περασμένου αιώνα. Με άλλα λόγια, μαθήτευσα πλάι του, τον έβλεπα να εικονογραφεί τη Φρουτοπία, να δίνει τα σχέδια για επιχρωματισμό, να συνδιαλέγεται με τον Τριβιζά, να προτείνει ιδέες για τη δική μας δουλειά, να την εξελίσσει. Ένας άτυπος δάσκαλός μου στο χώρο του παιδικού βιβλίου, θα έλεγα. Ε, τώρα, πόσο δύσκολο είναι να συνεργαστεί ο γιός ενός τέτοιου εικαστικού δημιουργού με έναν συγγραφέα που έχει μαθητεύσει πλάι του; Καθόλου!
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Κάποιον που αμφιβάλει για την ύπαρξη του άγιου Βασίλη, που αναρωτιέται για την καταναλωτική φρενίτιδα, που δεν αντέχει άλλο να βομβαρδίζεται με αγιοβασίληδες, αγιοβασίλισσες και αγιοβασιλάκια. Ένας αναγνώστης με μπόλικο χιούμορ επίσης, κριτική διάθεση και κέφι για αστεία, σάτιρα, σαρκασμό και αυτοσαρκασμό. Κάποιον που θέλει να διασκεδάσει, τέλος, και γι αυτό αφήνεται να παρασυρθεί από τη ροή μιας ιστορίας δίχως να τον ενδιαφέρει η αλίευση πληροφοριών και η αποθησαύριση γνώσεων. Κάποιος χαλαρός, τέλος πάντων, οποιασδήποτε ηλικίας, που θέλει να διασκεδάσει με μια πλούσια ιστορία που θα μπορούσε να είναι και μυστηρίου.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Φίλιππος Μανδηλαράς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Ασχολείται με το παιδικό και εφηβικό βιβλίο από το 1997 ως συγγραφέας, μεταφραστής, επιμελητής και αναγνώστης. Έχει γράψει πολλά βιβλία για μικρά και μεγάλα παιδιά, ένα μυθιστόρημα φαντασίας (Νίκη ή αυτό που φαίνεται κι αυτό που είναι), μία συλλογή διηγημάτων για νέους (Τα μπανανόψαρα) και τέσσερα μυθιστορήματα για εφήβους.
Τα τρία από αυτά (Κάπου ν’ ανήκεις, Ύαινες, Ζωή σαν ασανσέρ) αποτελούν την «Τριλογία του δρόμου» (2010-2012), ενώ το τέταρτο (Υπέροχος κόσμος, 2016) αποτελεί μια πολυφωνική λογοτεχνική καταγραφή του σήμερα των εφήβων. Για το Ζωή σαν ασανσέρ έχει βραβευτεί με το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού-Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου και για το Υπέροχος κόσμος με το βραβείο του περιοδικού «Ο Αναγνώστης».
