Τώρα που το σχολείο τελειώνει και οι διακοπές του καλοκαιριού ξεκινούν, τέσσερις βιβλιοπροτάσεις αφιερωμένες «με αγάπη...» στη μοναδική σχέση των μικρών μαθητών με τους δασκάλους τους.
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Η σχολική χρονιά έφτασε στο τέλος της. Η σχέσεις όμως που χτίζονται στο σχολείο, η σχέση των μαθητών με τον δάσκαλο και τη δασκάλα, η εμπειρία της σχολικής κοινωνίας αποτελούν κομβικά σημεία για όλη τη ζωή. Καθώς η ευχή για ένα ωραίο καλοκαίρι με ανεμελιά και ψυχαγωγία συνοδεύει τις σχολικές γιορτές για τη λήξη του έτους, αυτό που μένει ίσως δεν είναι τόσο οι γνώσεις, όσο τα αισθήματα. Και η μνήμη της αγαπητικής σχέσης με τη δασκάλα και τον δάσκαλο είναι αυτή που κάνει τα μικρά παιδιά να νιώθουν το σχολείο ότι είναι το σπίτι τους. Η παιδαγωγική αγάπη είναι κινητήριος δύναμη της μάθησης και τα βιβλία που ακολουθούν αποτελούν, για τους συγγραφείς και τους εικονογράφους τους, μια χειρονομία τρυφερότητας προς τους δασκάλους των παιδικών χρόνων και συγχρόνως ένα νεύμα ουσίας προς τους μικρούς αναγνώστες, ώστε να μπορούν να χαίρονται τις μέρες του σχολείου όπως και τις μέρες των διακοπών.
Σας ευχαριστούμε κυρία! της Αναστασίας Χριστοπούλου (εκδ. Ψυχογιός)
Η Αναστασία Χριστοπούλου γράφει για το οδοιπορικό των μικρών μαθητών που αντικρίζουν με δέος το σχολείο, τόσο ως χώρο όσο και ως έννοια. Σε ό,τι αφορά τα παιδιά που για πρώτη φορά θα φοιτήσουν στο δημοτικό ή στο νηπιαγωγείο, η είσοδός τους στο σχολικό σύστημα θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι έχει το χαρακτήρα σημαντικής διαβατήριας τελετής. Για τα μικρά παιδιά που ονομάζονται «πρωτάκια», η σχολική χρονιά δεν είναι μόνο η αρχή της μαθησιακής πορείας, που χρειάζεται να τεθεί σε ισχυρές βάσεις, αλλά είναι και η πρωταρχική εμπειρία που δύναται να καθορίσει τη μετέπειτα πορεία τους στη σχολική κοινότητα. Ο δάσκαλος και η δασκάλα είναι το κρίσιμο πρόσωπο για τους μικρούς μαθητές. Είναι ο εκπαιδευτικός και ο οδηγός στη σχολική κοινωνία και τους κανόνες της.
Η συγγραφέας-εκπαιδευτικός στήνει την ιστορία, «μιλώντας» μέσα από τους μικρούς μαθητές της τάξης, ενώ αναφέρεται στη δασκάλα εστιάζοντας στα χέρια της. Τα χέρια της δασκάλας αποκτούν ιδιαίτερο συμβολισμό στις σελίδες της ιστορίας. Είναι αυτά που καλωσορίζουν τα παιδάκια, που τους δείχνουν πώς να γράφουν και να μετρούν, πώς να κάνουν χειροτεχνίες και πειράματα, που τα καθοδηγούν με αποφασιστικότητα στον κόσμο της μάθησης. Είναι τα ίδια «χέρια» που θα φροντίσουν κάποιο παιδί όταν χτυπήσει, που θα παρηγορήσουν, θα μπουν «ανάμεσα» στις διαφωνίες της αυλής, που θα ανοίξουν για να γίνουν μια τεράστια αγκαλιά για όλους. Τα χέρια της αγαπημένης δασκάλας αποχαιρετούν τα μικρά παιδιά στο τέλος της σχολικής χρονιάς με αγάπη.
Στην τρυφερή ιστορία της Χριστοπούλου, η εικονογράφηση της Ανδριάνας Ρούσσου είναι τόσο φωτεινή, χρωματικά πλούσια και χαρούμενη όσο και το κείμενο, συνθέτοντας εικόνες παραστατικές, οι οποίες μπορούν να υποκινήσουν το συναίσθημα αλλά και τη φαντασία.
Ένα γράμμα από τη δασκάλα σου της Σάνον Όλσεν (εκδ. Μεταίχμιο)
Η Σάνον Όλσεν δεν είναι μόνο η συγγραφέας του βιβλίου για μικρούς μαθητές, αλλά είναι και η ίδια δασκάλα στη Νότια Καλιφόρνια. Είναι επίσης και δημιουργός του blog με την έξυπνη ονομασία lifebetweensummers.com, στο οποίο δημοσιεύει χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό. Από την οπτική λοιπόν της έμπειρης εκπαιδευτικού, που έχει επιλέξει συνειδητά αυτό το δύσκολο, απαιτητικό αλλά μοναδικό επάγγελμα, προσεγγίζει την πρώτη σχολική χρονιά, δηλώνοντας ένα ανοιχτό, διαρκές «καλωσόρισμα» που συνοδεύει τα παιδιά κατά τη διάρκειας της σχολικής χρονιάς, ενώ λειτουργεί και ως αγαπητική υπόμνηση και υπόσχεση τις μέρες των διακοπών. Η δασκάλα της ιστορίας απευθύνεται στους μαθητές, γράφοντας ένα «γράμμα» απλό και άμεσο, το οποίο προσκαλούνται να το διαβάσουν όλοι, χωρίς περιορισμούς, εξαιρέσεις και προαπαιτούμενα.
Η Όλσεν, μέσα από τη μετάφραση της Μαρίας Γονιδάκη, εξηγεί τι θα μοιραστούν οι δάσκαλοι και οι μαθητές κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, με την διαβεβαίωση ότι μπορεί να είναι πάντα μια όμορφη χρονιά ουσιαστικής μάθησης, ενίσχυσης των ταλέντων, αισθητικής διαπαιδαγώγησης και ανάπτυξης των κοινωνικών δεξιοτήτων. Η προσπάθεια για την επίτευξη στόχων, η αποδοχή των αστοχιών και η ολιστική πρόοδος, οι απογοητεύσεις, αλλά και η γιορτινή διάθεση τίθενται ως μέρη μας «ανοιχτής» επιστολής που διαβάζεται σαν παραμύθι αλλά και σαν σχολικός οδηγός για τους μικρούς μαθητές. Η Όλσεν στο τέλος της ιστορίας-εικονογραφημένου γράμματος, απευθύνεται και στους εκπαιδευτικούς, τους δασκάλους και τις δασκάλες, που όλα τα χρόνια προσπαθούν για το καλύτερο, συχνά σε βάρος της προσωπικής τους ζωής, πέρα από το εργασιακό τους ωράριο και του ιδιωτικού χρόνου τους, κάτι που συμβαίνει κατά κόρον και αναγνωρίζεται τόσο λίγο από την πολιτεία αλλά δυστυχώς και την κοινωνία. Ωστόσο αυτοί οι εκπαιδευτικοί που στηρίζουν άοκνα το εκπαιδευτικό σύστημα διεθνώς είναι οι αποδέκτες της ουσιαστικής και ενθαρρυντικής επιστολής-επίμετρου της Όλσεν.
Η εικονογράφηση της Σάντι Σόνκι θυμίζει κάτι από παιδικές ζωγραφιές και ενισχύει τη θεατρική οπτική. Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορεί και ακόμα ένα βιβλίο της Όλσεν με τίτλο Όλη η τάξη μια οικογένεια στο οποίο αναδεικνύεται η σημασία της λειτουργίας του σχολείου ως της ευρύτερης οικογένειας, εκεί όπου ο δάσκαλος βρίσκεται κοντά σε κάθε παιδί και λειτουργεί ως ο μοχλός για την ανάπτυξη της ομαδικότητας.
Δασκάλα για μια μέρα της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (εκδ. Ελληνοεκδοτική)
Το παιχνίδι προσομοίωσης στο οποίο κάθε παιδί γίνεται δάσκαλος ή δασκάλα για μια μέρα είναι γνωστό. Αλληλοδιδακτική οπτική, ζητήματα αναδιαπραγμάτευσης της δυναμικής μέσα στην τάξη, ενδυνάμωση της ομαδικότητας με την επίλυση των προβλημάτων από τη «βάση», παιχνίδι ρόλων, θεατρική άσκηση, το «γίνε εσύ ο δάσκαλος» είναι ένα εργαλείο χρήσιμο στη δραματοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Με κέντρο λοιπόν αυτή τη θεατρικότροπη άσκηση, η Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου, συνθέτει μια ιστορία για τη ζωή στο σχολείο, το πολυδιάστατο έργο των δασκάλων, τη δυναμική της τάξης, την αστείρευτη πηγή έμπνευσης και επινόησης παιδαγωγικών μεθόδων που αποτελούν οι ίδιοι οι μαθητές, διατηρώντας και την οπτική της εκπαιδευτικού.
Το βιβλίο της Αλεξάνδρου αποτελεί εργαλείο για ασκήσεις θεατρικής αγωγής και μάλιστα από αυτές που ενισχύουν ολιστικά τις δεξιότητες των παιδιών, προάγοντας μαζί τη μαθησιακή διαδικασία. Η δασκάλα της ιστορίας και οι μικροί μαθητές της, πειραματίζονται και ανακαλύπτουν κάθε μέρα κάτι καινούριο, παίζοντας το παιχνίδι εναλλαγής του ρόλου του διδάσκοντος, δυνητικά από την αρχή ως το τέλος της χρονιάς. Η εικονογράφηση της Χρύσας Σπυρίδωνος εμπλουτίζει σημαντικά το κείμενο, με εικόνες που έχουν σαφώς θεατρική οπτική. Ζωηρά χρώματα, ζωγραφικότητα και μικτή τεχνική αναδεικνύουν τη συγγραφική προσέγγιση.
Σ’αγαπάμε κυρία! του Luis Amavisca (εκδ. Key Books)
O Luis Amavisca είναι Ισπανός, εικαστικός καλλιτέχνης και συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Eίναι υπέρμαχος της ισότητας, της αλληλεγγύης, της μη-βίας και της προστασίας του περιβάλλοντος και πολλά από τα γραπτά του αντανακλούν τους προβληματισμούς του, σχετικά με τα πεδία ενδιαφέροντός του. Η Mar Ferrero σπούδασε Καλές Τέχνες στη Μαδρίτη, είναι καταξιωμένη εικονογράφος με διεθνή παρουσία, αλλά πριν από αυτό ασχολιόταν επαγγελματικά με την τέχνη των κινουμένων σχεδίων. Συγγραφέας και εικονογράφος ενώνουν τις καλλιτεχνικές τους δυνάμεις για το βιβλίο με τον εύγλωττο τίτλο Σ’αγαπάμε κυρία!. Στην ελληνική έκδοση η μετάφραση είναι της Άννας Παπαϊωάννου.
Στο υπέροχα εικονογραφημένο περιβάλλον του Ήσυχου Δάσους, υπάρχει ένα πολύ ιδιαίτερο σχολείο. Εκεί τα μικρά ζώα του δάσους πηγαίνουν να μορφωθούν και η δασκάλα τους, η κυρία Γαζέλα, είναι πάντα κοντά τους, να τους καθοδηγήσει και να τους βοηθήσει να βρουν το δρόμο τους στον κόσμο της γνώσης αλλά και στον πραγματικό κόσμο. Με αφορμή την ασθένεια της κυρίας Γαζέλας, οι μικροί μαθητές εκδηλώνουν έμπρακτα την αγάπη και την ευγνωμοσύνη τους προς αυτήν. Η ιστορία εστιάζει στο θαύμα της σχέσης του δασκάλου με τους μαθητές, χρησιμοποιώντας το ζωικό βασίλειο ως φίλτρο και ως υπόμνηση του περιβάλλοντος και της αρμονίας του. Χωρίς πολλά λόγια και με εικονογράφηση που φτιάχνει παραμυθιακή ατμόσφαιρα, με τη χρήση κυρίως των πολύχρωμων μολυβιών, το βιβλίο αυτό θα συντροφεύσει τα μικρά παιδιά το καλοκαίρι, προετοιμάζοντάς τα για την επόμενη σχολική χρονιά, η οποία χρειάζεται και πρέπει να είναι μια χρονιά ευφρόσυνη και παραγωγική. Οι δημιουργοί της ιστορίας φροντίζουν ήδη από το εσώφυλλο να δώσουν τον συναισθηματικό τόνο, καθώς αφιερώνουν το βιβλίο σε όλους εκείνους που βοηθούν τα παιδιά να ανοίξουν τα φτερά τους και φυσικά στους αγαπημένους δασκάλους των δικών τους παιδικών χρόνων!
* Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και βιβλίου.
