Τιμητική διάκριση για τη Φωτεινή Στεφανίδη και «Το κοτσύφι» της από την επιτροπή του βραβείου Άντερσεν

Η επιτροπή του διεθνούς βραβείου Χανς Κρίστιαν Άντερσεν (Hans Christian Andersen Jury) ανακοίνωσε λίστα βιβλίων τα οποία προτείνει ως τα βιβλία που αξίζουν να μεταφραστούν σε όλο τον κόσμο. Στη λίστα περιλαμβάνονται 21 βιβλία, ανάμεσα στα οποία και Το κοτσύφι της ζωγράφου, χαράκτριας και εικονογράφου Φωτεινής Στεφανίδη.

Σύμφωνα με το σκεπτικό που συνοδεύει τη δημοσίευση του καταλόγου που καταρτίστηκε «η επιτροπή Hans Christian Andersen Jury 2026 επέλεξε 21 βιβλία που ξεχωρίζουν μεταξύ βιβλίων των συγγραφέων που έχουν υπάρξει υποψήφιοι για το βραβείο. Τα βιβλία αυτά θεωρούνται εξαιρετικά και αξίζουν να μεταφραστούν διασφαλίζοντας ότι τα παιδιά θα έχουν πρόσβαση στα καλύτερα έργα λογοτεχνίας». 

Η Φωτεινή Στεφανίδη για «Το κοτσύφι της»: «Ουσιαστικά στο βιβλίο αυτό εγώ είμαι και το παιδί, είμαι κι ένα άλλο παιδί, είμαι η ζωή μου εδώ και ό,τι «έμαθα» απ' το κοτσύφι»

Το 2023 η Φωτεινή Στεφανίδη είχε υποδεχθεί το 018 στο εργαστήρι της. Διαβάστε παρακάτω ένα απόσπασμα από την εκτενή συνέντευξή της στο οποίο μιλά για «Το κοτσύφι» της

Να πάμε στο βιβλίο σας, το Κοτσύφι (εκδ. Καλειδοσκόπιο). Πώς προέκυψε η ιδέα; Λογικά από την αυλή σας.

«Κοτσύφι» λέγαμε και τη μάνα μου γιατί είχε ωραία φωνή – ο μπαμπάς μου την έλεγε έτσι. Αυτό το κοτσύφι ερχόταν πάρα πολλά χρόνια. Άρχισα να το παρατηρώ όταν ξυπνούσα πιο πρωί, το άκουγα γύρω στις πεντέμισι η ώρα. Ουσιαστικά στο βιβλίο αυτό εγώ είμαι και το παιδί, είμαι κι ένα άλλο παιδί, είμαι η ζωή μου εδώ και ό,τι «έμαθα» απ' το κοτσύφι.

Νομίζω ότι άμα το δει και το παρατηρήσει μια φορά, μετά θα είναι σαν παλιός γνωστός, θα πει «έχω διαβάσει για σένα». Αυτό θα ήταν για μένα το μεγαλύτερο επίτευγμα. Είναι πολύ ενδιαφέρον για ένα παιδί που δεν έχει σκύψει ακόμα στην οθόνη.

Τι σας έχει μάθει το κοτσύφι;

Μου έμαθε ότι στα μέσα του Φλεβάρη θα ακούσω δυο νότες, και μετά θα γίνουν τρεις, και μετά θα γίνουν πέντε. Πολλές φορές έβαζα λόγια σ' αυτές τις νότες όπως το άκουγα. «Τι-κά-νεις;» [μελωδικά] – τόσο λίγο ακουγόταν. Μετά ξαφνικά άρχισε η άρια, δηλαδή να καλεί το θηλυκό. Αυτό κρατούσε κάνα μήνα σίγουρα, μέχρι να φτιάξουν τη φωλιά, και μετά έρχονταν τα αυγουλάκια. Είναι πολύ φιλικά προς τον άνθρωπο και δεν τον φοβούνται καθόλου εδώ στις πόλεις. Αντίθετα, στην εξοχή το κοτσύφι φοβάται και κρύβεται στο δάσος.

Είναι κι αυτή η περιοδικότητα. Μετά σιωπά και λες «τι έγινε; Χάθηκε; Έρχεται μόνο με το κρύο;». Έτσι έλεγε η μάνα μου, «ήρθε το μαύρο πουλί, θα βάλει κρύο». Μετά χάνεται και την επόμενη χρονιά έχεις μια μικρή αναμονή. Αλλά όταν το ακούς γύρω στα μέσα του Φλεβάρη, ξέρεις ότι ξημέρωσε η μεγάλη μέρα του χρόνου. Αν φανταστούμε ότι ο χειμώνας είναι η νύχτα και το καλοκαίρι είναι το μεσημέρι, ο κότσυφας δίνει το σήμα ότι ο χρόνος ξημέρωσε. Τη δεκαοχτούρα την ακούς πολύ αργότερα – ή μάλλον, την ακούς όλο τον χρόνο αργά. Είναι αργοξυπνημένη [γέλια]. Το κελάηδημα του κοτσυφιού έχει να κάνει πάρα πολύ με τον κύκλο της ζωής.

Η Φωτεινή Στεφανίδη στο εργαστήρι της, δίπλα στο «Κοτσύφι» της, ©Book Press

Αυτός ο κύκλος υπάρχει και στο βιβλίο.

Ναι, και στο βιβλίο έχουμε και την επίθεση της γάτας. Αν, παρ' ελπίδα του, το φάει η γάτα –γιατί γίνεται κι αυτό–, θα κάνει άλλα αυγά. Το βλέπεις και γεννάει μέχρι το καλοκαίρι. Αν αποτύχει δηλαδή, θα κάνει άλλα.

Πώς θα θέλατε να νιώσουν τα παιδιά που το διαβάζουν; Που το βλέπουν μάλλον, γιατί είναι «βουβό» βιβλίο.

«Βουβό», αλλά κελαηδηστό. Νομίζω ότι θα εξάψει την περιέργειά τους όταν δουν ένα κοτσύφι. Αν το δουν μάλιστα με τη μαμά τους, ελπίζω αυτή να μην είναι τόσο αδιάφορη όσο είναι στο βιβλίο. Εκεί τους καυτηρίασα λίγο τους μεγάλους, γιατί βιάζονται και δεν στέκονται στο θαύμα που συντελείται δίπλα τους. Νομίζω ότι άμα το δει και το παρατηρήσει μια φορά, μετά θα είναι σαν παλιός γνωστός, θα πει «έχω διαβάσει για σένα». Αυτό θα ήταν για μένα το μεγαλύτερο επίτευγμα. Είναι πολύ ενδιαφέρον για ένα παιδί που δεν έχει σκύψει ακόμα στην οθόνη.

Διαβάστε εδώ ολόκληρη τη συνέντευξή της.

Οι προτάσεις της επιτροπής του βραβείου Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και τι γνωρίζουμε για ορισμένους από τους δημιουργούς

• Bombay – Sandra Siemens, Isol - Η εικονογράφος από την Αργεντινή Isol είναι γνωστή στο ελληνικό κοινό από αρκετά βιβλία της που έχουν ήδη μεταφραστεί

• Padouk s’en va – Thomas Lavachery

• Sugar Falls – David A. Robertson, Scott B. Henderson & Donovan Yaciuk

• Kai Kai De Men – Jin Bo

• Jeg fortæller en krig – Kim Fupz Aakeson, Anna Margrethe Kjærgaard

• Die Mitte der Welt – Andreas Steinhöfel - Γνωστός στο παιδικό κοινό από τη σειρά βιβλίων «Ρίκο και Όσκαρ», βρίσκεται σε αυτή τη λίστα με ένα μυθιστόρημά του για εφήβους και νέους (YA)

• Divas Almas – Inese Zandere, Anete Bajāre-Babčuka

• Tonje Glimmerdal – Maria Parr, Åshild Irgens

• Rahalat Ajeeba fi al-Bilad al-Ghareeba – Sonia Nimr, Rauf al-Karai

• Het eiland van Olifant – Leo Timmers - Το βιβλίο έχει ήδη μεταφραστεί στα ελληνικά με τίτλο Το νησί του ελέφαντα (μτφρ. Άννα Δ. Αργυράκη, εκδ. Μίνωας)

• Poiss ja papa – Triinu Laan, Anne Pikkov

• Toi grand et moi petit – Grégoire Solotareff - Πρόκειται για ένα παλιότερο βιβλίο του πολύ αγαπητού δημιουργού που είχε μεταφραστεί στα ελληνικά με τίτλο Εσύ μεγάλος, εγώ μικρός (μτφρ. Φίλιππος Μανδηλαράς, εκδ. Πατάκη, 1999)

• Marina – Nikolaus Heidelbach

• Το κοτσύφι - Φωτεινή Στεφανίδη

• Chiknik Choon – Sushil Shukla, Atanu Roy

• Jabe-ye khaterat – Babak Saberi, Alireza Goldouzian

• Dobutsuen gaido – Hiroshi Abe

• Jal ga, annyeong – Kim Dong-soo (Νότια Κορέα) - Πριν από αρκετά χρόνια έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά το βιβλίο του Πώς κρυολόγησα (μτφρ. Μαρία Βούλγαρη, εκδ. Κέδρος, 2006)

• Mulegutten – Øyvind Torseter

• Os sete cabritinhos – Tareixa Alonso, Teresa Lima

• Finding Winnie: The True Story of the World’s Most Famous Bear – Lindsay Mattick, Sophie Blackall - Το βιβλίο κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 2015. Στην Ελλάδα γνωρίζουμε τη δουλειά της Σόφι Μπλάκολ τόσο από δικά της βιβλία όσο και από βιβλία στα οποία υπογράφει την εικονογράφηση

Στην επιτροπή του βραβείου Χανς Κρίστιαν Άντερσεν μετέχουν οι: Shereen Kreidieh (πρόεδρος) και Carolina Ballester (γραμματέας) καθώς και τα μέλη Brenda Dales (USA), Nadia El Kholy (Egypt), Giorgia Grilli (Italy), Diana Kovach (Argentina), Shailaja Menon (India), Mare Müürsepp (Estonia), Margaret Anne Suggs (Ireland), Fengxia Tan (China), Holly Tonks (UK), Morgane Vasta (France).