«Κατερίνες» του Τζον Γκριν – Ένα απελευθερωτικό μυθιστόρημα ενηλικίωσης για εφήβους

Διαβάζοντας βιβλία για παιδιά και εφήβους, αλλά και κάθε είδους, καταλήγω στην ίδια σκέψη: ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που αξίζει να προσπαθήσει να μάθει κάνεις είναι να αφηγείται ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος. Μια καλή ιστορία οργανώνει τον κόσμο σου, δίνει νόημα στη ζωή σου, σε κάνει πιο δυνατό.

Οι αναγνωστικές συνήθειες που δημιουργούνται στην παιδική ηλικία αποδεικνύονται όμως αρκετά εύθραυστες. Συχνά, στα χρόνια του Γυμνασίου και του Λυκείου εγκαταλείπονται. Κάτι η πίεση των μαθημάτων που αυξάνεται, κάτι οι προσδοκίες της οικογένειας που βλέπει τα τέκνα της ως παιδιά-θαύματα, προσδοκίες μεγάλες, ενίοτε και εξωπραγματικές, όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα οι έφηβοι να ξεμακραίνουν από τη συνήθεια της ανάγνωσης που θα τους κρατούσε μέσα στη διαδικασία της αφήγησης, της αναγνώρισης του εαυτού τους στις ιστορίες τις δικές τους και των άλλων.

Οι έφηβοι, βέβαια, γνωρίζουν πολλά, περισσότερα από ποτέ, κι είναι συχνά σε θέση να τα απαριθμήσουν με εντυπωσιακές λεπτομέρειες όλα όσα γνωρίζουν, αλλά πάνω στην παρατακτική παρουσίαση γνώσεων και πληροφοριών, η ουσία χάνεται: δεν ξέρουν πού είναι η αρχή, πού η μέση και πού το τέλος.

Οι «Κατερίνες» και το ξανακερδισμένο νήμα της αφήγησης

Οι Κατερίνες, το μυθιστόρημα του πολυδιαβασμένου και πολυβραβευμένου Αμερικανού Τζον Γκριν που κυκλοφορεί σε νέα μετάφραση του Δημήτρη Μελικέρτη, κάνουν ακριβώς αυτό: βρίσκουν και ενώνουν το χαμένο νήμα της αφήγησης.

Η ιστορία ξεκινά με έναν ήρωα εγκλωβισμένο στα χαρίσματά του, που «φιλτράρει» όλες τις σχέσεις της ζωής του μέσα από ένα δικής του επινόησης μαθηματικό θεώρημα. Κι ολοκληρώνεται, έπειτα από ένα ταξίδι ενηλικίωσης με καταλυτικές συναντήσεις, μέσα από το οποίο ο ήρωας έχει αποκτήσει προοπτική κι ελπίδα για το μέλλον του.

Στο μυθιστόρημα συναντάμε τον αριστούχο αλλά όχι επαρκώς κοινωνικοποιημένο 17χρονο Κόλιν Σίνγκλετον από το Σικάγο, λίγο μετά την αποφοίτησή του από το σχολείο. Μπροστά του έχει το πρώτο καλοκαίρι της ελευθερίας. Αλλά, το κορίτσι του μόλις τον έχει εγκαταλείψει, είναι στα όρια της κατάθλιψης και, μαζί με τον καλύτερο και μοναδικό του φίλο, τον Λιβανέζο Χασάν, ξεκινάει ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να βρει τον εαυτό του. Ένα πολύ αμερικάνικο σκηνικό που έχει να μας πει πολλά και για τον τρόπο που οι γονείς δείχνουν τον δρόμο έξω από το σπίτι στα παιδιά τους.

Ο ήρωας του Γκριν έχει ανάγκη να κατασκευάσει ένα στιβαρό πλαίσιο για να μπορεί να προβλέπει τι θα του συμβεί και πότε, ώστε να αισθάνεται ασφαλής. Και για να στέκει η θεωρία του, παλεύει με πολλά μαθηματικά, να αποδείξει το φιλόδοξο θεώρημά του.

Μόνο που εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με έναν οποιονδήποτε 17άρη. Κι αυτό διότι ο Κόλιν από μικρό παιδί ήξερε ότι είναι ένας πολύ ξεχωριστός άνθρωπος. Ξεχωριστός, αλλά με προβλήματα που αν και δεν ονομάζονται ρητά, περιγράφονται και κυρίως γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστούν. 

Οι Κατερίνες της ζωής του Κόλιν Σίνγκλετον είναι πλάσματα αληθινά με σάρκα και οστά που όλες τους κάποτε σχετίστηκαν μαζί του: έγιναν τα κορίτσια του από λίγες στιγμές μέχρι κάμποσους μήνες. Και τον στοίχειωσαν. Όλες μαζί, ατομικά κι αθροιστικά.

Όταν ξεκινάει το ταξίδι ενηλικίωσης των δύο αγοριών, η ιδιοτυπία του Κόλιν μοιάζει να είναι ένα τεράστιο τείχος ανάμεσα στον ίδιο και την πραγματικότητα. Ο ήρωας του Γκριν έχει ανάγκη να κατασκευάσει ένα στιβαρό πλαίσιο για να μπορεί να προβλέπει τι θα του συμβεί και πότε, ώστε να αισθάνεται ασφαλής. Και για να στέκει η θεωρία του, παλεύει με πολλά μαθηματικά, να αποδείξει το φιλόδοξο θεώρημά του.

Ο Γκριν, για να αποδώσει τον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό του ήρωά του, προσέθεσε μια επιπλέον φωνή στην τριτοπρόσωπη αφήγησή του. Η φωνή αυτή εκφράζεται με υποσημειώσεις σχεδόν σε κάθε σελίδα του κειμένου, κι απηχούν το ιδιαίτερο βλέμμα του Κόλιν. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι υποσημειώσεις αυτές δεν φορτώνουν το βιβλίο με πληροφορίες που μας ξεστρατίζουν από την ιστορία. Αντίθετα, είναι ένα τέχνασμα που ζωντανεύει την αφήγηση και ταυτόχρονα δημιουργεί στον αναγνώστη την αίσθηση ότι ο Κόλιν είναι, με κάποιο τρόπο, καταδικασμένος να ζει σε μια αέναη λούπα.

Μακριά από την επιρροή των γονιών του, πλάι στον φαινομενικά χωρίς φιλοδοξίες φίλο που ονειρεύεται μια ήσυχη ζωή, ο Κόλιν θα συναντήσει δύο γυναίκες –μητέρα και κόρη– που θα παίξουν καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξή του. Είναι φορείς μιας καλοσύνης απλής, που φέρνει απτά αποτελέσματα. Ο Κόλιν, το γεμάτο ανασφάλειες αγόρι που έχει γνώσεις για να γεμίσει δέκα εγκυκλοπαίδειες αλλά που δεν ξέρει πώς να αφηγηθεί μια ιστορία, θα εμπλακεί σε μια ιαματική για τον ίδιο διαδικασία: συμμετέχει σε ένα πρότζεκτ καταγραφής της προφορικής ιστορίας μιας μικρής πόλης της βαθειάς Αμερικής.

Οι ζωές των απλών ανθρώπων τον βοηθούν να δει ότι υπάρχει ένας κόσμος έξω και πέρα από τις παραμέτρους του δικού του θεωρήματος. Και πώς μέσα σε αυτόν τον κόσμο, υπάρχει και γι’ αυτόν ένα ταίρι.

Ο Τζον Γκριν είναι πολυβραβευμένος συγγραφέας και έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Μετάλλιο Printz (2006) και το Βραβείο Edgar (2009), ενώ έργα του έχουν συμπεριληφθεί στη λίστα ευπωλήτων των New York Times. Δύο φορές ήταν μεταξύ των τελικών υποψηφιοτήτων για το Λογοτεχνικό Βραβείο των L.A. Times, ενώ το 2014, με αφορμή την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Το λάθος αστέρι, επιλέχθηκε από το περιοδικό Time ως ένας από τους εκατό πιο επιδραστικούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Σε συνεργασία με τον αδελφό του, Χανκ, έχει δημιουργήσει πολλά διαδικτυακά οπτικοακουστικά προγράμματα, όπως το Vlogbrothers και το εκπαιδευτικό κανάλι Crash Course. Τα βιβλία του έχουν εκδοθεί σε περισσότερες από 55 χώρες, ενώ έχουν ξεπεράσει σε πωλήσεις τα 24 εκατ. αντίτυπα. Ο Τζον ΄Γκριν ζει με την οικογένειά του στην Ιντιανάπολη.

Όταν ο Τζον Γκριν, συγγραφέας και της μεγάλης επιτυχίας Το λάθος αστέρι, εξέδωσε τις Κατερίνες του, το 2006, ήταν 29 ετών και αυτό ήταν το δεύτερο μυθιστόρημά του. Ήταν η εποχή που τα κοινωνικά δίκτυα βρίσκονταν στο ξεκίνημά τους και ο ίδιος δημιουργούσε διάφορα ενδιαφέροντα πρότζεκτ αναζητώντας νέους τρόπους έκφρασης.

Μια ώριμη και πρωτότυπη ιστορία ενηλικίωσης

Στις Κατερίνες καταθέτει μια ώριμη και πρωτότυπη ιστορία ενηλικίωσης, για το πώς κάθε νέος μπορεί να βρει τον εαυτό του, ακόμη και στα πιο απίθανα μέρη.

Το μυθιστόρημα Κατερίνες του Τζον Γκριν κυκλοφορεί σε νέα μετάφραση του Δημήτρη Μελικέρτη από τις εκδόσεις Ψυχογιός, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του Γκριν.

*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.