Για τα βιβλία «Ένα καλαμάρι επιθυμεί να πάει στο φεγγάρι κι άλλες ποιητικές ιστορίες» (εκδ. Παπαδόπουλος) του Γιώργου Τσακνιά σε εικονογράφηση Ιφιγένειας Καμπέρη και «Φεγγάρια παιδιά» (εκδ. Πατάκη) του Γιάννη Σ. Παπαδάτου, σε εικονογράφηση: Βάσως Ψαράκη. Κεντρική εικόνα: © Ιφιγένεια Καμπέρη.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Δύο ποιητικές συλλογές για μικρούς αναγνώστες και για λίγο μεγαλύτερα παιδιά, προσκαλούν σε ταξίδια αστεία, ανάλαφρα παιγνιώδη και πολύ βιβλιοφιλικά.
Ένα καλαμάρι επιθυμεί να πάει στο φεγγάρι κι άλλες ποιητικές ιστορίες, Γιώργος Τσακνιάς, εικονογράφηση: Ιφιγένεια Καμπέρη (εκδ. Παπαδόπουλος)
Κάτω από τη θάλασσα συμβαίνουν διάφορα που δεν τα βλέπουμε, αλλά τα φανταζόμαστε. Τι ακριβώς; Μα φυσικά όλο το υδάτινο βασίλειο να σκιρτά ζητώντας να κάνει πράγματα που δεν περιορίζονται στον βυθό. Ο Γιώργος Τσακνιάς επιστρατεύει το χιούμορ και τη φαντασία του για τις ανάγκες του βιβλίου του Ένα καλαμάρι επιθυμεί να πάει στο φεγγάρι (εκδ. Παπαδόπουλος) σε εικονογράφηση της Ιφιγένειας Καμπέρη
Σκαρώνει σκωπτικά, αλλά και ευφυή πεντάστιχα ποιήματα όπου πρωταγωνιστές είναι ψάρια, όστρακα ή μαλάκια. Όχι, φυσικά, στην κανονική τους μορφή, αλλά στην πιο δημιουργική. Ανήσυχα, όπως, είναι δεν αντέχουν να μείνουν μέσα στη θάλασσα και ζητούν ολοένα και κάτι άλλο για τον εαυτό τους.
Αίφνης, μπορεί κανείς να διαβάσει για το όνειρο που έχει ένα μύδι:
Ένα μύδι που το λεν Αρχιμήδη
έχει τ’ όνειρο να βεγι στο σανίδι
και να γίνει ένας σταρ
που θα δίνει πουρμπουάρ
και θα φοράει χρυσό δαχτυλίδι.
Ή για την καλλιτεχνική φύση μιας σαρδέλας που είναι ολότελα ξεχωριστή από όλες τις άλλες:
Μια σαρδέλα, η Εμμανουέλα,
βγάζει χρώματα και πινέλα,
ζωγραφίζει τοπία
εξωτικά, τα οποία
μάλλον βρίσκονται στη Βενεζουέλα.
Το βιβλίο σε προτρέπει να σκεφτείς εντελώς διαφορετικά τα ψάρια και όσα συμβαίνουν στο υγρό σπίτι τους. Άλλωστε, κι αυτά δείχνουν τόσο αβόλευτα που θέλουν να κάνουν άλλα πράγματα.
Η εικονογράφηση της Ιφιγένειας Καμπέρη πατάει πάνω σε αρκετές μπλε «περιοχές». Λογικό και επόμενο αφού έχουμε να κάνουμε με βυθό, αλλά δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει ακόμη και έντονα κίτρινα ή πορτοκαλί.
Η εικονογράφηση της Ιφιγένειας Καμπέρη πατάει πάνω σε αρκετές μπλε «περιοχές». Λογικό και επόμενο αφού έχουμε να κάνουμε με βυθό, αλλά δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει ακόμη και έντονα κίτρινα ή πορτοκαλί δημιουργώντας στο μάτι ευχάριστες αντιθέσεις.
Ο Γιώργος Τσακνιάς μάς προτρέπει να διαβάσουμε τα ποιήματα του μεγαλοφώνως και όχι από μέσα μας αλλά και να σκαρφιστούμε τα δικά μας αντίστοιχα πεντάστιχα, σε ένα δημιουργικό παιχνίδι που δεν σταματάει στην ανάγνωση του βιβλίου του.
 |
|
O Γιώργος Τσακνιάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1968. Εργάζεται ως ερευνητής στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του ΜΙΕΤ και είναι αρχισυντάκτης του blog πολιτισμού dim/art. Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση λογοτεχνίας, την επιμέλεια και το ιστορικό προλόγισμα βιβλίων, καθώς και με τη φωτογραφία. |
Φεγγάρια παιδιά, Γιάννης Σ. Παπαδάτος, εικονογράφηση: Βάσω Ψαράκη (εκδ. Πατάκη).
Σε μεγαλύτερα παιδιά απευθύνεται η ποίηση του Γιάννη Σ. Παπαδάτου. Η ποιητική συλλογή του Φεγγάρια παιδιά (εκδ. Πατάκη) που συνοδεύεται από την εικονογράφηση της Βάσως Ψαράκη έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό που την διατρέχει εξαρχής: είναι βιβλιοφιλική.
Ήδη από το εισαγωγικό ποίημα της συλλογής «Τι κρύβεται σε αυτό το βιβλίο» φανερώνεται η πρόθεση του ποιητή να παίξει με την έννοια της δημιουργίας. Σαν το βιβλίο να ανοίγει όχι μόνο προς τα έξω, αλλά και προς τα μέσα.
Οι πτήσεις εκκινούν στο πρόσωπο του Πήγασου, καθώς το πρώτο μέρος της συλλογής έχει τίτλο «Στη χαίτη του Πήγασου». Σ’ αυτή την ενότητα το στοιχείο του παραμυθιού (είτε μέσω εικόνων που παραπέμπουν σ’ αυτά είτε μέσω χαρακτηριστικών ηρώων) είναι έντονο στα ποιήματα. Όπως και μια ρομαντική διάθεση που παραπέμπει στην αξία της φιλίας και της αγάπης (πρωτίστως, αλλά όχι μόνο).
Η δεύτερη ενότητα με τίτλο «Κρατάω στην αγκαλιά μου τη Γη» έχει έντονο οικολογικό ενδιαφέρον αλλά και ένα αίτημα (λες και βγαίνει από το στόμα όλων των παιδιών του κόσμου) για τερματισμό των πολέμων και εγκαθίδρυση της ειρήνης στον πλανήτη.
 |
|
Ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος κατάγεται από τα Ζερβάτα Κεφαλονιάς. Είναι τέως αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΤΕΠΑΕΣ) του Πανεπιστημίου Αιγαίου, καθώς και κριτικός παιδικού βιβλίου. Από το 1996 δίδαξε μαθήματα σχετικά με την παιδική λογοτεχνία και το παιδικό βιβλίο στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. Επίσης, έχει διδάξει κατά καιρούς σχετικά μαθήματα στα Περιφερειακά Επιμορφωτικά Κέντρα και στην εξομοίωση των πτυχίων των δασκάλων στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Αιγαίου καθώς και μαθήματα δημιουργικής γραφής στο Μαράσλειο Διδασκαλείο και σε προγράμματα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. |
Το τρίτο και τελευταίο μέρος της συλλογής είναι και το πλέον παιγνιώδες και βιβλιοφιλικό. Εχει τίτλο: «Τα σύνορα των βιβλίων». Εδώ ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος δίνει υπόσταση στην έννοια του βιβλίου σαν να είναι κάτι πραγματικό που αναπνέει και που μπορεί το παιδί να μπει μέσα του και να περιηγηθεί (ναι, μια μορφή σπάνιας εκδρομής).
Από αυτή την ενότητα το απόσπασμα από το ποίημα με τίτλο «Σχολείο ή βιβλίο;»
Μην είν’ βιβλίο;
μην είν’ σχολείο;
μην και τα δύο;
Μήπως δύο λέξεις που στέκουν μόνες
στα καλοκαίρια ή στους χειμώνες;
Α, για να δω…
Δεν είν’ βιβλίο
δεν είν’ σχολείο
κι ούτε τα δύο.
Μήπως του ήλιου μια χρυσασχτίδα
που ψιθυρίζει «θέλω να μπω»;
Ενδιαφέρον ακόμη στη συγκεκριμένη συλλογή είναι η χρήση των χαϊκού την οποία επιλέγει συχνά ο ποιητής (διατρέχουν όλες τις υποενότητες). Η εικογράφηση της Βάσως Ψαράκη είναι λιτή, ασπρόμαυρη (με εξαίρεση το εξώφυλλο του βιβλίου) και άκρως λειτουργική.
