Για το εικονογραφημένο παραμυθι «Ένας γίγαντας στο σχολείο» (εκδ. Διόπτρα) του Ιωάννη Γλωσσόπουλου, σε εικονογράφηση Γιάννη Σκουλούδη. Γιατί όλα τα παιδιά δικαιούνται να χαίρονται στο σχολείο.
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Έφτασε η μέρα της επίσημης έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς. Τα σχολεία ανοίγουν, η εκπαιδευτική κοινότητα αποκτά ξανά τον βηματισμό της. Μικρά και μεγάλα παιδιά, δάσκαλοι και καθηγητές μοιράζονται αγωνίες αλλά και προσδοκίες. Για την κοινωνία του σχολείου η αρχή της νέας χρονιάς, στα μέσα περίπου του Σεπτεμβρίου, είναι μια ουσιαστική «πρωτοχρονιά». Όπως στους Ρωμαίους με την ρωμαϊκή «πρωτοχρονιά» του Σεπτεμβρίου η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον θεσμό της Ινδίκτου (από τη λατινική λέξη indictio, που σημαίνει διάταγμα ή φορολογική εντολή) και αργότερα στους Βυζαντινούς, η 1η Σεπτεμβρίου αποτελούσε πλέον την επίσημη Πρωτοχρονιά του Κράτους, όπως επίσης αποτελεί και την εκκλησιαστική πρωτοχρονιά. Ε, για τα σχολεία η δεύτερη εβδομάδα του μήνα είναι το ορόσημο.
Τα προβλήματα και οι εντάσεις στην μικροκοινωνία του σχολείου δεν απαλείφονται μαγικά μετά το πέρας της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Η επόμενη δεν αρχίζει εν κενώ.
Συχνά οι μεγάλοι (γονείς, κηδεμόνες, κοινωνικό δίκτυο), απορροφημένοι από τη δική τους εργασιακή καθημερινότητα και ωραιοποιώντας ενίοτε τις δικές τους σχολικές αναμνήσεις, τείνουν να υπαξιολογούν τις αγωνίες των παιδιών, οι οποίες αναζωπυρώνονται με το χτύπημα του πρώτου κουδουνιού. Το παιδί που πάει σχολείο και έχει μπροστά του ακόμα μια εντατική χρονιά έχει να αντιμετωπίσει τη δική του καθημερινότητα. Τα προβλήματα και οι εντάσεις στην μικροκοινωνία του σχολείου δεν απαλείφονται μαγικά μετά το πέρας της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Η επόμενη δεν αρχίζει εν κενώ. Ο σχολικός εκφοβισμός δεν κάνει διακοπές και πολύ περισσότερο δεν επηρεάζεται από το αισιόδοξο κλίμα μια νέας αρχής. Τα παιδιά που ασκούν κάθε λογής βία στους συμμαθητές τους βρίσκονται στην ίδια αυλή και στην ίδια τάξη με εκείνα που την υφίστανται, με σοβαρές και μακροχρόνιες συνέπειες για την ψυχική, πνευματική και σωματική υγεία των «θυμάτων» αλλά και πολύπλευρες συνέπειες και για τους «θύτες».
Τι μπορούμε να κάνουμε, τι επιτρέπεται να γίνει βάσει των επίσημων οδηγιών της εκπαιδευτικής διοίκησης, τι τελικά συμβαίνει στο πεδίο και κατά πόσο τα ευχολόγια και τα κάθε λογής σεμινάρια μπορούν να βοηθήσουν στην επίλυση του χρόνιου πλέον ζητήματος που τραυματίζει την εκπαιδευτική διαδικασία, αποτελούν μέρη μιας συζήτησης που χρειάζεται να μένει ανοικτή και ειλικρινής.
Όταν ο εκφοβισμός δηλητηριάζει τη σχολική ζωή: Τι (μπορούν να) κάνουν γονείς και εκπαιδευτικοί
Προς αυτή την κατεύθυνση, της συνεχούς και δομημένης επαναπροσέγγισης του ζητήματος του σχολικού εκφοβισμού, κλίνει το βιβλίο του παιδοψυχολόγου Ιωάννη Γλωσσόπουλου, ο οποίος έχει σημαντική πορεία και ως θεατροπαιδαγωγός. Η ιστορία που έχει γράψει, με τον τίτλο «Ένας Γίγαντας στο σχολείο» (εικονογράφηση Γιάννης Σκουλούδης), και η οποία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, αφορά την καθημερινότητα στο σχολείο και πώς αυτή διαταράσσεται από την επενέργεια του εκφοβισμού (κοινώς bullying). Παιδιά και οικογένειες δοκιμάζονται. Σχέσεις διαρρηγνύονται και η αίσθηση της ανημπόριας, του φόβου δηλητηριάζουν τη μαθητική ζωή που χρειάζεται να είναι όσο το δυνατόν ήρεμη και αισιόδοξη.
Στο βιβλίο του Γλωσσόπουλου, ο μικρός Ορφέας έρχεται αντιμέτωπος με τον τρομερό και ογκώδη συμμαθητή του με το όνομα Τούφας. Παρατσούκλι ή όχι το όνομα ήδη θέτει τις συντεταγμένες της δράσης του παιδιού που ασκεί εκφοβισμό. Από τη στιγμή που ο Ορφέας μπαίνει στο στόχαστρο του Τούφα όλη η ζωή του αλλάζει. Το άγχος και ο φόβος κυριαρχούν. Οι γονείς του Ορφέα δεν είναι αμέτοχοι και η μέριμνά τους είναι να λυθεί το θέμα δια παντός. Αλλά όσο και αν το περιβάλλον είναι υποστηρικτικό, ο φόβος και το αίσθημα της μειονεξίας, η ανασφάλεια και η διερώτηση μήπως έχει κάνει ο ίδιος κάποιο λάθος, συνεχίζουν να είναι παρόντα όλες τις στιγμές, ακόμα και την ώρα του ύπνου. Ο συγγραφέας χειρίζεται την υπόθεση θέτοντας στο προσκήνιο ακόμα έναν χαρακτήρα, έναν «από μηχανής θεό», ο οποίος γίνεται τόσο πιο αποτελεσματικός όσο ο Ορφέας συνδιαλέγεται μαζί του. Αν ο Γίγαντας είναι φανταστικός φίλος ή πραγματικός άνθρωπος είναι δευτερεύον. Η ουσία είναι ότι σαν πρόσωπο αποτελεί τον φορέα της εκλογίκευσης της κατάστασης, επιτρέποντας στο παιδί να κατανοήσει την ανάστροφη θυματοποίηση που κρύβει η συμπεριφορά του εκφοβιστή συμμαθητή του. Η ιστορία έχει αίσιο τέλος, δίνοντας βάρος στην ενσυναίσθηση, την ομαδικότητα και την αποδοχή της διαφοράς.
Το βιβλίο περιλαμβάνει εισαγωγικό σημείωμα αλλά και επιλογικό κομμάτι το οποίο αφορά και τα τρία μέρη που συμβάλλουν σε καταστάσεις όπως αυτή και περιβάλλουν το θύμα και τον θύτη: α) τους γονείς του παιδιού που υφίσταται τον εκφοβισμό, β) τους γονείς του παιδιού που ασκεί τον εκφοβισμό, γ) τους εκπαιδευτικούς, που κατά τον συγγραφέα είναι και αυτοί που μπορούν να αναλάβουν το ρόλο του Γίγαντα.
- Διαβάστε επίσης: Ιωάννης Γλωσσόπουλος: «Η γονεϊκότητα είναι μια προσωπική πρόκληση»
Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη ακολουθεί με συνέπεια το σενάριο, ζωντανεύει τους χαρακτήρες. Η ζωντάνια και η αντιστικτικότητα των χρωμάτων, όπως και η καρτουνίστικη σχεδιαστική προσέγγιση σκηνοθετούν έξυπνα τη γραφή.
Το βιβλίο μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη καταστάσεων και στην διαδικασία δημιουργίας ενός ασφαλούς κλίματος στην τάξη και την οικογένεια. Όπως όμως επισημαίνει ο συγγραφέας όταν η κατάσταση είναι σοβαρή τότε χρειάζονται και άλλα μέτρα πέρα από τη διαχείριση μέσα από ιστορίες και την δραματοποίηση. Το παραμύθι «Ένας Γίγαντας στο σχολείο» συμπεριλαμβάνεται στα αναγνώσματα που μπορούν να θέσουν το ζήτημα του σχολικού εκφοβισμού σε σύγχρονα πλαίσια και να βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν τη σύνθετη φύση του φαινομένου. Γιατί η κατανόηση είναι το κρίσιμο βήμα για την αποτελεσμάτική αντιμετώπιση.
*Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα από το εκδοτικό σημείωμα
Ο Ιωάννης Γλωσσόπουλος είναι παιδοψυχολόγος και σύμβουλος γονέων με μια μαγική αποστολή. Το 2011 δημιούργησε τους Ονειροβάτες, μια ομάδα που ταξιδεύει από σχολείο σε σχολείο, φέρνοντας παραμυθένιες παραστάσεις κουκλοθέατρου και διασκεδαστικά εκπαιδευτικά προγράμματα στα παιδιά. Με την καρδιά του γεμάτη αγάπη και το μυαλό του γεμάτο φαντασία, ο Ιωάννης έχει καταφέρει να επισκεφθεί αμέτρητες σχολικές αίθουσες, κάνοντας τα μάτια των παιδιών να λάμπουν. Το 2020, έχοντας όνειρο να στηρίξει ακόμα περισσότερες οικογένειες, δημιούργησε το KidNest, μια κοινότητα-φωλιά, που σήμερα αγκαλιάζει σχεδόν τριακόσιες χιλιάδες γονείς σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το KidNest είναι ένα μέρος όπου οι γονείς βρίσκουν πρακτική βοήθεια και υποστήριξη, βοηθώντας τα παιδιά τους να αναπτύξουν τις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητές τους.
Με την αγάπη του για την παιδική ψυχαγωγία και την ψυχολογία, ο Ιωάννης συνεχίζει να φέρνει χαρά, γνώση και μαγεία στις ζωές των παιδιών και των γονιών, δημιουργώντας αξέχαστες αναμνήσεις και φέρνοντας φως και ελπίδα σε κάθε οικογένεια.
Λίγα λόγια για τον εικονογράφο από το βιογραφικό του στη Βιβλιονέτ
Ο Γιάννης Σκουλούδης γεννήθηκε το 1991 στη Θεσσαλονίκη, ωστόσο τα τελευταία χρόνια ζει στην Αθήνα. Στην ηλικία των δεκαπέντε ετών εισήχθη στην σχολή Καλών Τεχνών με την ειδική κατηγορία ιδιαίτερης καλλιτεχνικής προδιάθεσης. Ασχολείται με διάφορους τομείς των εικαστικών και επαγγελματικά με την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων. Το 2017 διακρίθηκε με έπαινο στον 62ο Διαγωνισμό της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς στην κατηγορία της Εικονογράφησης. Έχει συνεργαστεί με πολλούς εκδοτικούς οίκους και το 2021 ήταν υποψήφιος από το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ – Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου για το Βραβείο Εικονογράφησης για Παιδιά και Νέους.
