Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη Βελβεντού: Εκεί που ο αέρας είναι ελαφρύς και βασιλεύει η χαρά των παιδιών

Η ετήσια γιορτή της Παιδικής και Εφηβικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού κορυφώθηκε το Σαββατοκύριακο 29 και 30 Νοεμβρίου.

Όταν με χαρά αποδέχθηκα την πρόσκληση της συμβούλου της Βιβλιοθήκης Ειρήνης Βοκοτοπούλου να την παρακολουθήσω, στο μυαλό μου είχα συγκεχυμένες πληροφορίες για το επαναστατικό πνεύμα που διαπερνά το ελληνικό «γαλατικό χωριό» που φημίζεται ότι ξέρει να διεκδικεί το δίκιο του. Αλλά και για μια ξεχωριστή φίλη της Ελλάδας, μια Γαλλίδα ονόματι Σλουμπερζέ, η οποία, πριν από 40 χρόνια, έφτασε μέχρι εκεί πάνω χωρίς να τη συνδέει το παραμικρό με τον τόπο, για να ιδρύσει μια Παιδική Βιβλιοθήκη.

Αυτό που αντίκρισα, περίπου 430 χλμ βόρεια από την Αθήνα, ανέτρεψε ό,τι γνώριζα έως εκείνη τη στιγμή για το τι μπορεί να είναι μια παιδική βιβλιοθήκη, τι μπορεί να συμβεί εντός της και κυρίως, πόσο μακριά, εκτός των φυσικών ορίων της, μπορεί να αντηχούν όσα συμβαίνουν εκεί.  

Η φετινή γιορτή με θέμα τη φύση και γενικό τίτλο «Η βιβλιοθήκη γιορτάζει τη φύση γύρω μας» ξεδιπλώθηκε σε επτά εργαστήρια για παιδιά και πολλές άλλες παράλληλες εκδηλώσεις για ενήλικο κοινό – γονείς, εκπαιδευτικούς και εκπροσώπους των τοπικών φορέων.

Λίγα λόγια για την Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη Βελβεντού 

Μπαίνοντας στο κτίριο που στεγάζει την Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη Βελβεντού, στον προθάλαμο, δύο εικόνες δίνουν το στίγμα: στα δεξιά, τα παπούτσια που τα παιδιά βγάζουν πριν μπουν στον δικό τους σπίτι,, και στα αριστερά, ένα φωτογραφικό ψηφιδωτό από πορτρέτα διάσημων συγγραφέων, στην παιδική τους ηλικία και ως μεγάλοι.

Περίπου στο κέντρο αυτής της σύνθεσης δεσπόζει μια γυναικεία μορφή άλλης εποχής. Είναι η Ανέτ Σλουμπερζέ, η Γαλλίδα φίλη της Ελλάδας που άφησε το αποτύπωμά της φτιάχνοντας παιδικές βιβλιοθήκες.

Σκύβωντας ελαφρά για να μπούμε στον κυρίως χώρο της πλήρως ανακαινισμένης και επανασχεδιασμένης βιβλιοθήκης από τον γραφίστα και σχεδιαστή Δημήτρη Χαλκιόπουλο αντικρίζει κανείς ένα θέαμα που θα περίμενε να δει σε κάποια ιδανική χώρα, μια σκανδιναβική, ίσως, με πρότυπη πολιτική βιβλίου. 

Κινητά στοιχεία, χαμηλές βιβλιοθήκες στο ύψος των παιδιών, έπιπλα επίσης στα μέτρα τους φιλικά σχεδιασμένα για να κάνουν τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, άλλα για παιχνίδι, άλλα για ζωγραφική, χώρος υπολογιστών, τοίχοι διακοσμημένοι με αφίσες εκθέσεων τέχνης, ενώ στα ράφια βρίσκονται 8.000 καταλογογραφημένα βιβλία στη διάθεση των παιδιών.

Στην κανονική της λειτουργία, περίπου 50 παιδιά επισκέπτονται τη Βιβλιοθήκη τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

Τι κάνουν εκεί; Από το να διαβάσουν ένα βιβλίο, να δανειστούν ένα ή περισσότερα, να πάρουν μέρος σε δομημένες δραστηριότητες όπως η ομαδική ανάγνωση ή η συμμετοχή σε ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα, να κάνουν εκεί τα μαθήματά τους, ή απλώς να τα πουν με τους φίλους τους, όπως μας είπε η Αλκμήνη Πιτσιλαδή, υπεύθυνη της βιβλιοθήκης. 

Πώς η Ανέτ Σλουμπερζέ έφτασε στο Βελβεντό

Πίσω στο χρόνο, φτάνουμε στην Ανέτ Σλουμπερζέ (1905-1993). Μια γυναίκα ευαισθητοποιημένη ως προς τις ανάγκες των παιδιών, η οποία έχοντας αποκτήσει εμπειρία από τη δημιουργία, το 1965, παιδικής βιβλιοθήκης σε υποβαθμισμένη περιοχή στα περίχωρα του Παρισιού (την περίφημη Petite Bibliothèque Ronde στο Κλαμάρ), αποφασίζει λόγω των στενών προσωπικών της δεσμών με την Ελλάδα να ιδρύσει μια Παιδική Βιβλιοθήκη. Το 1978 ιδρύεται η Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη της Ελευσίνας, ενώ λίγα χρόνια αργότερα η Σλουμπερζέ συνεργάζεται με το υπουργείο Γεωργίας, και τον υπουργό τότε Κώστα Σημίτη, για τη δημιουργία παιδικών βιβλιοθηκών σε αγροτικές περιοχές της χώρας.

Ως τέτοια, ξεκίνησε το 1983 η λειτουργία της Παιδικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού, μέλος του Δικτύου των 28 Παιδικών Βιβλιοθηκών που ίδρυσε συνολικά στην Ελλάδα η Ανέτ Σλουμπερζέ. 

Μια εικόνα από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της Παιδικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού.

Με ευρωπαϊκά πρότυπα, πρωτοποριακές αντιλήψεις και μια σταθερή συνεργασία με τον Οργανισμό Παιδικών & Εφηβικών Βιβλιοθηκών (Ο.Π.Ε.Β.) που φρόντιζε για τον εμπλουτισμό τους και καθοδηγούσε τους υπευθύνους τους, το Δίκτυο μεταφέρθηκε το 1994 στην αρμοδιότητα του υπουργείου Πολιτισμού και αργότερα σε αυτή του υπουργείου Παιδείας. Η λειτουργία του τερματίστηκε, ωστόσο, οριστικά το 2010 με απόφαση του υπουργείου Παιδείας.

Το 2016, εποχή που ο δήμος Βελβεντού είχε χάσει την αυτοδιοικητική αυτονομία του και είχε συνενωθεί με τα γειτονικά Σέρβια, μία ομάδα δημοτών στο Βελβεντό, σύστησαν το σωματείο με την επωνυμία «Φίλοι της Παιδικής και Εφηβικής Βιβλιοθήκης». Στο πλευρό τους, με γενναία χρηματοδότηση, στάθηκαν ομογενείς του Βελβεντού από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και όλοι μαζί πέτυχαν να ανοίξει και πάλι η Βιβλιοθήκη. Σε αυτό το διάστημα, το 2017, η βιβλιοθήκη επανασχεδιάστηκε (από τους Δημήτρη Χαλκιόπουλο και Ειρήνη Βοκοτοπούλου) με χορηγίες από το εξωτερικό, το 2018 εντάχθηκε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα LEADER, και το 2019 το σωματείο των «Φίλων» την παρέδωσε στον επανασυσταθέντα Δήμο Βελβεντού, που εν τω μεταξύ είχε δώσει τον αγώνα του για αυτοδιοικητική αυτονομία και είχε δικαιωθεί. Μεσολάβησε το διάστημα της πανδημίας του κορονοϊού, και η βιβλιοθήκη πήρε τη σημερινή της μορφή, επαναστελεχώθηκε και από τα Χριστούγεννα του 2023 μπήκε οριστικά στη νέα εποχή της ως «Δημοτική Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη Βελβεντού - Annette Schlumberger» με την ευθύνη για τη λειτουργία της να έχει περάσει στον Δήμο. 

Η προσφορά αυτής της ομάδας Βελβεντινών, κατοίκων και ομογενών, τιμήθηκε το 2024 από το ελληνικό τμήμα «IBBY - Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου» με το βραβείο «Πάνος Αλέφαντος» που δίνεται σε εθελοντή (φορέα ή φυσικό πρόσωπο) που με τη δράση του προωθεί τη φιλαναγνωσία. Το βραβείο είχε παραλάβει η πρόεδρος του συλλόγου Άρτεμις Σερδάκη, που στη φετινή, δεύτερη γιορτή της Βιβλιοθήκης ήταν πανταχού παρούσα μεριμνώντας για την υποδοχή των παιδιών, τη φιλοξενία των καλεσμένων, και προπαντώς έχοντας την έγνοια να αναδειχθεί η σπουδαία δουλειά που γίνεται στη Βιβλιοθήκη. Αυτή είναι και έγνοια του Δημάρχου Βελβεντού Μανώλη Στεργίου, που μας εξήγησε ότι ο Δήμος στηρίζει σταθερά τη βιβλιοθήκη και το έργο της. Συζητώντας μαζί του στον φωτεινό χώρο του α' ορόφου, την εφηβική γωνιά, μας είπε ότι η βιβλιοθήκη «έχει έναν βιωματικό τρόπο προσέγγισης της μάθησης που περνά στον κόσμο. Από το 1983, με μία διακοπή, μορφώθηκαν γενιές και γενιές εδώ». 

Εκδηλώσεις/εργαστήρια μέσα και έξω από τη βιβλιοθήκη

Όλα τα παραπάνω είναι η ιστορία της βιβλιοθήκης, κομμάτι της ιστορίας του Βελβεντού, που τιμάται και γιορτάζεται με μεγάλη φροντίδα. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν, ο συγγραφέας Θοδωρής Παπαϊωάννου, έφερε στο Βελβεντό, από την Έδεσσα όπου είναι η βάση του, δύο από τους ήρωές του, τη Σιλουανή (ηρωίδα στο εφηβικό μυθιστόρημά του) και τον Μέλιο, το σκαθάρι από το παραμύθι Ανάποδα (και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος). Τι να πει για τη φύση ένας συγγραφέας σε παιδιά που ζουν και μεγαλώνουν δίπλα στο βουνό, πλάι στη λίμνη; Στην πρώτη του συνάντηση με μεγαλύτερα παιδιά, 8 έως 12 ετών, τους αφηγήθηκε τις περιπέτειες μιας παρέας παιδιών στο βουνό, τους μίλησε για τη δική του σχέση με τόπους και χαρακτήρες για τους οποίους διαβάζουν στο βιβλίο και δημιούργησε μια ορχήστρα της φύσης μοιράζοντας στα παιδιά μουσικά όργανα, σχεδόν αποκλειστικά κατασκευασμένα από υλικά όπως ξύλα, καρπούς, φύλλα, ή επεξεργασμένα φυσικά υλικά.

Ο ίδιος, με την κιθάρα του έδωσε τον τόνο και η συνάντηση τους έκλεισε με μια μίνι συναυλία που αν δεν είχαμε δει πώς στήθηκε θα πιστεύαμε πως είχαν προηγηθεί πρόβες πολλών εβδομάδων!

Στο ισόγειο της Βιβλιοθήκης, ο Παπαϊωάννου έπαιξε με τα μικρότερα παιδιά, 4 έως 7 ετών, ένα μουσικό παιχνίδι που είχε ως καμβά την ιστορία του Μέλιου, του σκαθαριού που αναποδογύρισε και είδε τον κόσμο ανάποδα. Η συνάντηση έκλεισε με ένα ξεφάντωμα των μικρών που δημιούργησαν τους δικούς τους ήχους. 

Την ίδια ώρα, η φωτογράφος Νατάσσα Σκαφίδα, με ενθαρρυντικές κατευθύνσεις, και η ποιήτρια και κριτικός Μαρία Τοπάλη, με τις χαμηλόφωνες επισημάνσεις της, μύησαν μια άλλη ομάδα παιδιών στη διαδικασία ανακάλυψης μιας προσωπικής τους διαδρομής που τα συνδέει με τη φύση μέσω αναμνήσεων, μυρωδιών, συναισθημάτων, αγαπημένων τους προσώπων.

Με αφορμή ένα βιβλίο, το εφηβικό μυθιστόρημα Η τελευταία αρκούδα (μτφρ. Πετρούλα Γαβριηλίδου, εκδ. Παπαδόπουλος) της Χάνα Γκολντ, τα παιδιά συζήτησαν, συγκράτησαν πληροφορίες, περιγραφές και λέξεις και αφού έγραψαν τα δικά τους μηνύματα, βγήκαν στη φύση, άφησαν τα χνάρια τους και τα φωτογράφισαν. Οι φωτογραφίες (τραβηγμένες με φωτογραφικές μηχανές της Βιβλιοθήκης και όχι με κινητά) που έφεραν πίσω στη Βιβλιοθήκη έπειτα από την αναζήτηση των προσωπικών τους διαδρομών, αποκάλυψαν πόσο γρήγορα μπόρεσαν να εντοπίσουν στο γνώριμο για αυτά φυσικό περιβάλλον νέα νήματα σκέψης και να τα αποτυπώσουν με δύναμη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με πολύ ενδιαφέροντα καδραρίσματα. Ο ιδιαίτερος τίτλος αυτού του βιωματικού εργαστηρίου («ΦΡΗ // ΛΟΥΦΤΣ // ΛΙΒ!») που δίνει στους συμμετέχοντας εργαλεία έκφρασης των συναισθημάτων τους, είναι μια παραπομπή στη σκανδιναβική αντίληψη για τη ζωή στη φύση. Τα παιδιά της Παιδικής και Εφηβικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού μάλλον άκουσαν για τον τρόπο των Σκανδιναβών για πρώτη φορά, οι περιγραφές τους όμως, όταν παρουσίαζαν στην ομάδα τις φωτογραφίες που τράβηξαν ή όταν σχολίαζαν τις φωτογραφίες των άλλων παιδιών, έκανε τα πρόσωπά τους να φωτίζονται με τη δύναμη και την αυτοπεποίθηση που αποκτά κανείς όταν σκαρφαλώνει σε μια ψηλή κορφή. 

«Βελβεντινή Λάβα»

Η συμμετοχή μας στη δημοσιογραφική σύσκεψη της συντακτικής ομάδας της εφημερίδας «Βελβεντινή Λάβα» ήταν μια υπενθύμιση του πόσο ουσιαστικός μπορεί να είναι ο ρόλος των παιδικών (σχολικών ή και σε άλλο πλαίσιο, όπως αυτό μιας Δημοτικής Βιβλιοθήκης) εφημερίδων. Τα παιδιά που συμμετέχουν στη δημοσιογραφική ομάδα της Παιδικής και Εφηβικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού, αν και διαφορετικών ηλικιών, καταφέρνουν να συντονιστούν και να ανταλλάξουν τις σκέψεις τους, να αποφασίσουν για τα θέματά τους και να καταλήξουν ποιος θα γράψει τι.

Νωρίτερα, τα είχαμε απολαύσει να πουλάνε την εφημερίδα τους με απίστευτη αυτοπεποίθηση και κέφι στον πάγκο τους έξω από τη Βιβλιοθήκη, στη λαϊκή αγορά που στήνεται κάθε Σάββατο στην κεντρική πλατεία Βελβεντού (αλλά και να τρέχουν σε κάθε γωνιά του κέντρου της κωμόπολης τους), σαν καλοί εφημεριδοπώλες, με φωνή ντελάλη και πίστη στο καλό προϊόν που κρατούσαν στα χέρια τους. Ενθουσιασμένα από το σύνθημά τους «στα νέα φέρνουμε τα παλιά» τα παιδιά δεν αστειεύονται ότι γράφουν "μπαγιάτικες" ειδήσεις, αλλά εννοούν αυτό που λένε. Τα «παλιά» είναι το χαρτί, το έντυπο, οι ειδήσεις που τυπώθηκαν στο χαρτί, όπου ό,τι γράφει δεν ξεγράφει και οι υπογραφές τους μπαίνουν περήφανα και με ευθύνη σε κάθε άρθρο. Τα «νέα» είναι ο ψηφιακός κόσμος που, σαν παιδιά της εποχής, ούτε τον φοβούνται ούτε τον αποθεώνουν αλλά μαθαίνουν πώς να ζουν εντός κι εκτός αυτού. Οι Βελβεντινοί με 1 ευρώ αγοράζουν ένα τετρασέλιδο με ειδήσεις όπως επιλέγουν να τις αναδείξουν τα παιδιά, με συνεντεύξεις, κριτικές βιβλίου, κρυπτόλεξο, μέχρι κι ένα ανέκδοτο.

Η «Βελβεντινή Λάβα» στα μανταλάκια και οι δημοσιογράφοι της επί το έργον της πώλησης. Στο βάθος, το κτίριο της Βιβλιοθήκης.

Κάνουν όμως, και κάτι περισσότερο: ενισχύουν την προσπάθεια αυτοοργάνωσης των παιδιών μέσα από μια διαδικασία που τα κάνει συνειδητοποιημένους πολίτες του τόπου τους. Παιδιά δημοτικού και γυμνασίου, μαθητές μιας κωμόπολης 3.057 κατοίκων, συνεργάζονται για την έκδοση της εφημερίδας τους, καμωρώνουν για το βήμα που έχουν αποκτήσει για να λένε τη γνώμη τους και, ανεπίγνωστα, κατανοούν την ανάγκη για ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, αντιλαμβάνονται τη δύναμη του Τύπου, μυούνται στη συλλογική δράση. Στο επόμενο φύλλο, περιμένουμε να διαβάσουμε από την Κωνσταντίνα, την άλλη Κωνσταντίνα, τον Λευτέρη και τα άλλα παιδιά τη μεγάλη τους έρευνα για τα είδη μουσικής που ακούν τα παιδιά και πώς έρχονται σε επαφή με αυτά. Όλα αυτά γίνονται υπό τον συντονισμό και τη διακριτική καθοδήγηση της δημοσιογράφου και βραβευμένης συγγραφέα Μελίνας Σιδηροπούλου. Και μια σημείωση: η «λάβα» δεν είναι η πυρακτωμένη ύλη που ξεχύνεται από τα έγκατα της γης αλλά μια λέξη από το γλωσσικό ιδίωμα της περιοχής και παραπέμπει στην ακατάπαυστη φλυαρία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι μεταφέρει ανούσια πράγματα. 

«Μα τι κάνουν τα παιδιά στην παιδική βιβλιοθήκη;»

Στο πλούσιο πρόγραμμα του τριημέρου εντάχθηκε και η συζήτηση που κλήθηκαν να κάνουν οι ίδιοι οι άνθρωποι που συντονίζουν τη λειτουργία των βιβλιοθηκών. Βιβλιοθηκονόμοι και υπάλληλοι βιβλιοθηκών μίλησαν για τον σχεδιασμό δράσεων για παιδιά, τις πρακτικές ανάπτυξης των αναγνωστικών τους ικανοτήτων και την καθημερινή ζωή σε μια παιδική βιβλιοθήκη επιχειρώντας να δώσουν απάντηση στο ερώτημα «Μα τι κάνουν τα παιδιά στην παιδική βιβλιοθήκη;». Στο Βελβεντό, δεν φαίνεται να υπάρχει κανείς που να μην γνωρίζει ήδη την απάντηση, αν και σίγουρα, μεγαλύτερη συμμετοχή από κατοίκους της περιοχής και ειδικά εκπαιδευτικούς θα ζωντάνευε κι άλλο την ούτως ή άλλως παθιασμένη κουβέντα που έγινε.

Στιγμιότυπο από τη συζήτηση. Στο κέντρο, (πέμπτη από αριστερά) η Ειρήνη Βοκοτοπούλου. @Dimitris Chalkiopoulos

Το ζητούμενο, για όσες πήραν μέρος στη συζήτηση από την πλευρά των βιβλιοθηκών, και με αγωνία διερωτήθηκαν αν η δουλειά τους βρίσκει την ανταπόκριση που της αναλογεί, είναι το μήνυμα να διαδοθεί. Οι τρόποι είναι πολλοί και η γιορτή είναι οπωσδήποτε ένα ετήσιο ορόσημο και μια καλή αφορμή, αλλά οι πολλαπλασιαστές του μηνύματος βρίσκονται ήδη ανάμεσα στα ίδια τα παιδιά (και τους ενήλικες που τα συνοδεύουν) που επισκέπτονται τις βιβλιοθήκες και συμμετέχουν ενεργά και σταθερά στα προγράμματα που σχεδιάζονται για αυτά. 

Για το θέμα συζήτησαν, εισφέροντας η καθεμιά και μια διαφορετική οπτική, οι Ειρήνη Βοκοτοπούλου, σύμβουλος της Παιδικής & Εφηβικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού, Κατερίνα Φρουζάκη (Παιδική Βιβλιοθήκη Search Κηφισιάς), Πέρση Ντούλια (Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Κόνιτσας), Πετρούλα Βόλτση (Παιδική ΒΙβλιοθήκη Συνοικισμού Καραμπουρνάκι), Αγγελική Φουρνάρη (Δημοτική Βιβλιοθήκη Φιλοθέης - Ψυχικού), Λυδία Αλαγιάννη (Δημοτική Βιβλιοθήκη Καλυβίων Δήμου Σαρωνικού), Αλκμήνη Πιτσιλαδή (Δημοτική Παιδική Βιβλιοθήκη Βελβεντού) και Χάιδω Πανταζή (Δημοτική Βιβλιοθήκη Ραψάνης). Όλες μαζί συγκροτούν το νεοσύστατο «Δίκτυο των 8» που δημιουργήθηκε το 2024 με σκοπό τη συνεργασία και ανταλλαγή απόψεων, εμπειριών και σχεδίων για τις βιβλιοθήκες. Στόχος του, όπως λένε, είναι η καλλιέργεια αναγνωστικών συνηθειών μέσα από τη συνεχή δημιουργία «μονοπατιών», όπου το ένα βιβλίο οδηγεί στο άλλο με τον ίδιο τρόπο που κάθε παιδί εξελίσσεται ως αναγνώστης. 

Στη συζήτηση συμμετείχε και η Νεκταρία Πρασίνου, υπεύθυνη της νεοσύστατης Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αμοργού, η οποία ταξίδεψε δύο μέρες από το νησί της για να πάρει μέρος στη γιορτή, να δει, να ακούσει και να πάρει ιδέες για το πώς στήνεται και πώς λειτουργεί ένα παιδικό τμήμα βιβλιοθήκης.

«Γλυπτική με ήχο» & «Βουτιά στο σώμα!» 

Το απόγευμα του Σαββάτου, 29/11, και το πρωινό της Κυριακής, 301/11, ήταν αφιερωμένα σε δύο πολύ ξεχωριστά εργαστήρια. Το πρώτο, με τίτλο «Γλυπτική με ήχο», με τον εικαστικό και μουσικό Φώτη Φλεβοτόμο, απευθυνόταν σε παιδιά και εφήβους 10 έως 14 ετών. Τα παιδιά πειραματίστηκαν με καθημερινά υλικά, χαρτόνια, ξύλα, καλάμια, σωλήνες, μεταλλικά δοχεία, χαλίκια και νερό, κι έφτιαξαν αυτοσχέδια μουσικά όργανα. Προοδευτικά, απέκτησαν ένα διαφορετικό βλέμμα πάνω στα αντικείμενα και τα υλικά που χειρίστηκαν, τα είδαν να ηχούν σαν μουσικά όργανα και να μετασχηματίζονται σε αντικείμενα τέχνης. 

Την επόμενη μέρα το πρωί, η Βίκυ Σπάχου, καλλιτέχνις χορού με ειδίκευση στις σωματικές πρακτικές, έδωσε το πρόσταγμα για μια «Βουτιά στο σώμα!». Το δικό της εργαστήρι απευθυνόταν σε εφήβους ηλικίας 12 ετών και άνω, ενώ πήραν μέρος και ορισμένοι ενήλικες.

Όλοι μαζί είχαν μια βιωματική εμπειρία εξερεύνησης του σώματος (τούς) βλέποντας το σαν άλυτο αίνιγμα, σαν φρούριο, σαν χώρο σύνδεσης με τον άλλο, ενώ αποκτούσαν πληρέστερη επίγνωση των ορίων του. 

Ο σπόρος των βελανιδιών και η υπόσχεση για την επόμενη γιορτή που δόθηκε στις πλαγιές των Πιερίων  

«Ας μοιραστούμε τη φύση με τα παιδιά». Αυτό τον τίτλο έδωσε η Ελένη Σβορώνου, συγγραφέας και υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο WWF Ελλάς, στο εργαστήριο που σχεδίασε και παρουσίασε σε ενήλικες συμμετέχοντες. Μίλησε για το στοίχημα της παρατήρησης στη φύση, ώστε ο κάθε άνθρωπος να πετυχαίνει έστω για πέντε λεπτά απλώς να είναι χωρίς να είναι δρων και εξήγησε τι είναι το nature deficit disorder (σύνδρομο στέρησης της φύσης). Πρόκειται για τον όρο του κοινωνιολόγου Ρίτσαρντ Λουβ που έχει επισημάνει εδώ και χρόνια τις σοβαρές επιπτώσεις από την απώλεια επαφής με τη φύση που οδηγούν σε περιορισμό της αυτενέργειας, απώλεια συναισθηματικής ισορροπίας, δυσκολία στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων.

Πώς χτίζουμε τη σχέση μας με τη φύση; Πώς μυούμε τα παιδιά σε αυτή τη σχέση; Η ξεχωριστή δράση για εκπαιδευτικούς και γονείς σχεδιάστηκε και παρουσιάστηκε από την Ελένη Σβορώνου. Το οινοποιείο Ζανδέ, χτισμένο πάνω και πλάι από τα αμπέλια της οινοπαραγωγικής οικογένειας που φτάνουν σχεδόν μέχρι της όχθες της λίμνης Πολυφύτου, φιλοξένησε τη συζήτηση-εργαστήριο τόσο στους εξωτερικούς όσους τους εξωτερικούς χώρους του προσφέροντας ένα γαλήνιο περιβάλλον για να συνδεθούν όσοι συμμετείχαν με τη φύση.

Μέσα από χαλαρωτικές βιωματικές δράσεις και σύντομα παιχνίδια, ένωσε σε μια μεγάλη ομάδα όσους και όσες συμμετείχαν, δίνοντας ένα παράδειγμα για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η κατάσταση «τα ξέρω όλα, τα έχω δει όλα» που βλέπουμε σε πολλά παιδιά και είναι απότοκο της υπερπληθώρας πληροφοριών που χύδην δέχονται μέσω των ηλεκτρονικών συσκευών τους. Η εμπειρία επανασύνδεσης με τη φύση, έστω για λίγο, πέτυχε. Ο καθένας και η καθεμιά φύγαμε κρατώντας στο χέρι ένα βελανίδι για να δοκιμάσουμε να το φυτέψουμε στα δικά μας μέρη, να το φροντίσουμε ξαναβρίσκοντας την επαφή μας με τη φύση. Το ραντεβού δόθηκε για τις αρχές Νοεμβρίου του 2026, στο Βελβεντό, εκεί που «ο αέρας είναι ελαφρύς και μέσα στη βιβλιοθήκη βασιλεύει η χαρά. […]» όπως είχε πει η Ανέτ Σλουμπερζέ όταν το επισκέφθηκε βλέποντας το όραμα της για έναν χώρο που διαμορφώνει τους πολίτες του αύριο να έχει πάρει μορφή και να σφύζει από ζωή.  

Μαθαίνοντας για την ορνιθοπανίδα της λίμνης Πολυφύτου

Κλείνοντας τα όσα αφορούν τις εκδηλώσεις του τριημέρου, αξίζει να αναφερθούμε και στην επίσκεψη στο «Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία Βελβεντού», το απόγευμα της Παρασκευής, 28/11. Η καλοσχεδιασμένη αίθουσα προβολής της λίμνης Πολυφύτου, με πολλά διαδραστικά στοιχεία για να γνωρίσουν οι επισκέπτες την ορνιθοπανίδα της περιοχής, δίνει μια εντυπωσιακή εικόνα για τον πλούσιο υγροβιότοπο που αναπτύχθηκε χάρη στην τεχνητή λίμνη (δημιουργήθηκε το 1973) και ανοίγει την όρεξη για βόλτες παρατήρησης στις όχθες της. Αυτό, δηλαδή, που έκανε με υπομονή και επιμονή ο φωτογράφος Δημήτρης Βαβλιάρας επί πέντε χρόνια. Η γεμάτη πάθος και θεατρικότητα παρουσιάση της δουλειάς του αφορούσε ένα μέρος, μόνο, των καταγραφών των 132 ειδών πουλιών, επιδημητικών και αποδημητικών, που έχει εντοπίσει στην περιοχή. Για τον Βαβλιάρα «στόχος δεν ήταν απλώς η φωτογραφική τεκμηρίωση, αλλά η δημιουργία ενός έργου με καλλιτεχνική αρτιότητα. Ήθελα οι εικόνες να έχουν όχι μόνο αισθητική αξία, αλλά και εκπαιδευτική, καταγραφική και επιστημονική λειτουργία».

Και καθώς, όπως το ένα βιβλίο οδηγεί στο άλλο έτσι και το ένα μονοπάτι οδηγεί στο άλλο, η σύμβουλος της Παιδικής και Εφηβικής Βιβλιοθήκης Βελβεντού Ειρήνη Βοκοτοπούλου πρότεινε στον βραβευμένο φωτογράφο συνεργασία με τη Βιβλιοθήκη για ένα φωτογραφικό εργαστήρι (η βιβλιοθήκη διαθέτει τον εξοπλισμό) για τα μεγαλύτερα παιδιά, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί το επόμενο διάστημα. 

 * Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.