Κάθε εβδομάδα η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους. Αυτή την εβδομάδα το βιβλίο «Πώς έμπλεξα με τη δικαιοσύνη και άλλες άγνωστες λέξεις» του Πάνου Χριστοδούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη.
Της Ελένης Κορόβηλα
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μια από τις πρώτες έννοιες που απασχολεί φιλοσοφικά τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία είναι αυτή της δικαιοσύνης. Ήδη από τα πρώτα τους χρόνια αγωνιούν για την απονομή της, την απαιτούν, μετέρχονται συχνά τα ίδια αθέμιτων τρόπων για να την επιβάλλουν ενώ όσο πιο νωρίς εκτεθούν στην αδικία (ή θεωρούν πως εκτίθενται) τόσο περισσότερο δυναμώνει μέσα τους η ανάγκη για δικαιοσύνη. Ποιος όμως αποφασίζει για το ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο; Ποιος μπορεί να ορίσει ποια είναι η δίκαιη ποινή για κάθε αδίκημα;
Σε έναν μελλοντικό κόσμο, σε έξι δεκαετίες από το σημερινό 2015, ο 12χρονος Άρης (από το «Αριστείδης, ο δίκαιος») βιώνει και αντιλαμβάνεται ην πραγματικότητα με τα εργαλεία της εποχής του. Το σχολείο είναι ηλεκτρονικό, οι επαφές είναι ηλεκτρονικές, το μολύβι και το χαρτί είναι άγνωστα αντικείμενα ενώ το πληκτρολόγιο θεωρείται ένα παρωχυμένο εργαλείο γραφής. Πολλά επαγγέλματα έχουν εκλείψει, όπως του δικαστή ή του δάσκαλου. Τα μαθήματά του γίνονται με τη βοήθεια ενός ρομπότ που φέρει την απαξιωτική για το σχολείο και την εκπαιδευτική διαδικασία ονομασία NONEEDSCHOOL.
Η αξία της δικαιοσύνης τονίζεται μέσα από την απώλεια προσωποκεντρικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης στο μέλλον. Η αντικατάσταση του φυσικού προσώπου που κρίνει και αποφαίνεται για την υπόθεση που έχει τεθεί υπόψη του, από ένα πρόγραμμα οδηγεί σε στρεβλώσεις.
Την εποχή που τα σημερινά παιδιά θα βρίσκονται στην τρίτη ηλικία, τα πράγματα περιγράφονται πολύ αλλαγμένα. Η επιστημονική πρόοδος έχει αυξήσει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής. Έτσι, ο 92χρονος παππούς του Άρη δεν θεωρείται και τόσο μεγάλος. Είναι όμως ένας άνθρωπος που έχει διαγράψει το παρόν και διατηρεί στη μνήμη του ολοζώντανο το παρελθόν: την εποχή που ασκούσε το ξεχασμένο πια στο μακρινό 2075 «λειτούργημα του δικαστή». Η επαφή των δύο γενεών θα οδηγήσει σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα: η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει ώστε να ξεπεραστούν αγκυλώσεις όπως η καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδα και λανθασμένες αποφάσεις.
Η αξία της δικαιοσύνης τονίζεται μέσα από την απώλεια του προσωποκεντρικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης στο μέλλον. Η αντικατάσταση του φυσικού προσώπου που κρίνει και αποφαίνεται από ένα πρόγραμμα οδηγεί σε στρεβλώσεις. Η Λύση, το δικαστήριο του μέλλοντος, θέτει το θέμα της τεχνολογίας ως απειλή για την ανθρώπινη δραστηριότητα σε μια σειρά από τομείς ενώ θίγει και το ζήτημα της αστυνόμευσης της προσωπικής ζωής και της παραβίασης των ατομικών ελευθεριών. Από την εποχή της «τυφλής Δικαιοσύνης» το μέλλον περιγράφεται να έχει περάσει στη δικαιοδοσία του πανεπόπτη ηλεκτρονικού υπολογιστή οι αποφάσεις του οποίου σηκώνουν πολλή κουβέντα. Ο Άρης, συζητώντας με τον παππού του, εκτός από το μάθημα που παίρνει, ανακαλύπτει μια ιδιαίτερη (και πολύτιμη) ποιότητα που διαθέτει: το αίσθημα δικαίου.
Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται
Το βιβλίο απευθύνεται σε μεγάλα παιδιά του δημοτικού τα οποία διαβάζουν με ευχέρεια και σε παιδιά των πρώτων τάξεων του γυμνασίου.
Ποιος είναι ο συγγραφέας
Ο Πάνος Χριστοδούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1972. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Τα Νέα» και έχει συνεργαστεί με διάφορους φορείς σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γράφει για βιβλία για παιδιά και από το 2003 έχει εκδώσει παραμύθια που ασχολούνται με φλέγοντα κοινωνικά θέματα. Για παράδειγμα, με το βιβλίο του Ο Ναβίντ δεν ήρθε για διακοπές (Κέδρος, 2007), προσεγγίζει με λεπτότητα το θέμα των προσφύγων και μεταναστών αποτυπώνοντας τη ματιά των παιδιών πάνω σε συνομίλικούς τους που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση.
Ποια είναι η εικονογράφος
Η Λίλα Καλογερή γεννήθηκε το 1974. Σπούδασε μετάφραση και διερμηνεία στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με την εικονογράφηση. Παρακολούθησε σεμινάριο για το κλασικό κινούμενο σχέδιο στην "Spicy Toons" και στη συνέχεια ολοκλήρωσε κύκλο σπουδών στα ΙΕΚ Αργυρούπολης στην ειδικότητα Τεχνικός Κινούμενης Εικόνας Ηλεκτρονικής Σχεδίασης Γραφήματος. Το 2002 αποφοίτησε από το University of Central England, Birmingham αποκτώντας μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην οπτική επικοινωνία. Εργάζεται ως εικονογράφος και σχεδιάζει κυρίως μέσω υπολογιστή. Έχει εικονογραφήσει αρκετά βιβλία για παιδιά σε διάφορους εκδοτικούς οίκους.
Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά
Στα παιδιά στα οποία αρέσει να θέτουν προαιώνια ερωτήματα για τη ρίζα του «κακού» που οδηγεί τους ανθρώπους σε διενέξεις, για την ανάγκη θέσπισης νόμων και τελικά την απονομή δικαιοσύνης, το βιβλίο θα δώσει απαντήσεις αλλά και ένα χρήσιμο πλαίσιο σκέψης.
Δεν θα λείψει η διασκέδαση καθώς στον μελλοντικό κόσμο όπου συναντιέται ο 12χρονος Άρης με τον συνταξιούχο δικαστή παππού του, οι συγκρίσεις με την παλαιότερη εποχή προκαλούν γέλιο. Ενδιαφέρον θα βρουν τα παιδιά και στο διαδικτυακό παιχνίδι «Ο μικρός δικαστής» όπου παίζοντας θα ελέγξουν τις γνώσεις τους.
Για ποιο λόγο να το επιλέξουν οι γονείς
Η Νομική Βιβλιοθήκη, με πολύχρονη παρουσία και κύρος στον χώρο του νομικού βιβλίου, προχώρησε εδώ και μερικά χρόνια στη δημιουργία Παιδικής Νομικής Βιβλιοθήκης. Τα βιβλία απευθύνονται σε μικρούς αναγνώστες προσεγγίζοντας κομβικά και καίρια θέματα κι εξηγώντας τα στα παιδιά μέσω ιστοριών ενώ δίνουν πολλές πληροφορίες για τη νομοθεσία και τα δικαιώματα.
Το βιβλίο του Πάνου Χριστοδούλου λειτουργεί ως εγχειρίδιο κωδικοποιημένων πρακτικών γνώσεων για τον θεσμό της δικαιοσύνης, ως αφορμή για αναζήτηση και άλλων πληροφοριών και ως επιβεβαίωση της σημασίας να ζούμε εντός ενός συστήματος δικαίου, που όταν λειτουργεί εύρυθμα, αποτελεί εγγύηση για τη δημοκρατία.
*Η Ελένη Κορόβηλα είναι δημοσιογράφος.
