Για το εικονογραφημένο παραμύθι «Ο μεγάλος διαγωνισμός των λύκων» (μτφρ. Σοφία Γρηγορίου, εκδ. Άμμος) της Ζεραλντίν Μενσάν. Το βιβλίο διαθέτει QR code με υποστηρικτικό υλικό για γονείς και εκπαιδευτικούς.
Γράφει η Ελευθερία Ράπτου
Στο εικονογραφημένο βιβλίο της Γαλλίδας Ζεραλντίν Μενσάν [Geraldine Maincent] Ο μεγάλος διαγωνισμός των λύκων (μτφρ. Σοφία Γρηγορίου, εκδ. Άμμος) σε εικονογράφηση Ρολάν Γκαρίγκ [Roland Garrigue] τα παιδιά θα διαβάσουν μία ιστορία που χρησιμοποιεί τις ηγεμονεύουσες παραδοχές για τους λύκους και τελικά τις ανατρέπει.
Όπως αντίστοιχα κάνει με τις αλεπούδες ο Πάντι Κόνολι (Αλεπός & Υιός, Ουράφτες, εκδ. Ίκαρος), έτσι και η Μενσάν γράφει μία ιστορία που διαθέτει στοιχεία καρναβαλικά ενώ ξεδιπλώνεται σε ένα παραμυθιακό σκηνικό βαθιά σε ένα σκοτεινό, μυστηριώδες δάσος, από εκείνα τα ιδανικά για ιστορίες με… κακούς λύκους.. Η ιστορία των λύκων θα συγκινήσει, θα ψυχαγωγήσει και θα κινητοποιήσει τους μικρούς αναγνώστες και οπωσδήποτε θα τους κάνει και να γελάσουν καθώς θα βλέπουν στερεοτυπικές αντιλήψεις να ανατρέπονται.
Από τον υπερήφανο Λυκονίδα, μέχρι τον κομψό Λουπέν, όλοι διεκδικούν τον τίτλο του «Λύκου της Χρονιάς», του λύκου που ενσαρκώνει τα υψηλά ιδανικά της «λυκίσιας» αρετής.
Στον μεγάλο, ετήσιο διαγωνισμό των λύκων, ποιος θα αναδειχθεί ως ο πιο φοβερός και τρομερός, ο πιο εντυπωσιακά ηγετικός, ο πιο … δαγκανιάρης; Τη νύχτα του μεγάλου διαγωνισμού όλοι οι λύκοι παρίστανται για να συμμετάσχουν, να περιγράψουν παραστατικά τα κατορθώματά τους. Από τον υπερήφανο Λυκονίδα, μέχρι τον κομψό Λουπέν, όλοι διεκδικούν τον τίτλο του «Λύκου της Χρονιάς», του λύκου που ενσαρκώνει τα υψηλά ιδανικά της «λυκίσιας» αρετής. Ένα βραβείο από ατόφιο χρυσάφι περιμένει τον γνήσιο λύκο από το δόντι μέχρι την ουρά του. Οι λύκοι διαδοχικά ανεβαίνουν στη σκηνή και με την άνεση του περφόρμερ εκθέτουν τα κατορθώματά τους. Η βραδιά έχει όλα τα εχέγγυα να είναι εντυπωσιακή και απολύτως τρομερή, σκορπώντας το δέος και το φόβο στα δάση, τις πλαγιές, στα ξέφωτα, τις εξοχές. Όμως οι σόλο παραστάσεις των πλέον εξεχόντων λύκων δεν εξελίσσονται κατά το αναμενόμενο. Ο τεράστιος Λυκονίδας πάει να φάει τα τρία γουρουνάκια αλλά χάνει στα σημεία και αποχωρεί ηττημένος. Ο σικάτος Λουπέν, που κυκλοφορεί στους κύκλους της καλής κοινωνίας αποκαλύπτεται ότι είναι μέγας παραμυθάς, «θύμα» της Κοκκινοσκουφίτσας. Η μαμά του λύκου που θα έτρωγε τα επτά κατσικάκια αξιώνει post mortem την βράβευσή του… Στη σκηνή παρελαύνει όλη η αφρόκρεμα των λύκων, εκείνων που πρωταγωνίστησαν στα κλασικά παραμύθια αλλά και άλλων που έχουν παρουσία σε πιο εναλλακτικές σκηνές. Όμως φευ, κανείς δεν μπορεί να πάρει επαξίως το βραβείο. Κανείς; Μήπως ο μικρός Λουπίτο είναι ο πραγματικός νικητής; Ο μικρός, ντροπαλός λυκάκος που αποχωρεί θαρραλέα για να κυνηγήσει κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού ένα κοριτσάκι; Είναι άραγε έτσι; Ή τα φαινόμενα απατούν;
Κριτική στα στερεότυπα
Η Ζεραλντίν Μενσάν αφηγείται την απίθανη ιστορία για λύκους, με ζωντάνια και ρυθμό καταιγιστικό, ανατρεπτική διάθεση, κόντρα στο συμβατικό χιούμορ, με μπόλικη δόση κριτικής των στερεοτύπων. Η αφήγηση ακολουθεί θεατρική τεχνική, ενώ η διακειμενικότητα διατρέχει οργανικά το παραμύθι. Αυτή την κατεύθυνση ακολουθεί το υποστηρικτικό, συνοδευτικό υλικό το οποίο απευθύνεται σε γονείς, εκπαιδευτικούς και γενικά σε όσους ασχολούνται με παιδιά. Απλώς σκανάρει ο ενδιαφερόμενος το QR code που βρίσκεται στο πίσω μέρος της προσεγμένης έκδοσης και η αναγνωστική εμπειρία αποκτά πρακτικό, δημιουργικό εύρος.
Υπονομεύει την καθιερωμένη, στενόμυαλη εικόνα των παραμυθιακών λύκων, χωρίς να τους αποστερεί την επιβλητικότητά τους και δίνει ερεθίσματα για ευφάνταστα, μοντέρνα, εικαστικά και θεατρικά παιχνίδια, αλλά και παιχνίδια μεταμφιέσεων.
Η απόδοση της Σοφίας Γρηγορίου, με τις απαραίτητες προσαρμογές στην ελληνική γλώσσα, μεταφέρει γενναιόδωρα το πνεύμα του πρωτότυπου. Η εικονογράφηση του Ρολάν Γκαρίγκ [Roland Garrigue] συντονίζεται με τον λόγο και θέτει έξυπνα επιστρωματώσεις δραματικότητας. Μωβ, φούξια, κίτρινα, όμπρες, μαύρες χροιές συγκροτούν το ατμοσφαιρικό σκηνικό. Η εικονογραφική αισθητική ακολουθεί νεο-γκοθ ύφος ανάμικτο με στοιχεία ποπ. Οι ζωγραφιές γεμίζουν τον χώρο, συνδιαλέγονται με το στυλ των κόμικ, επιτρέποντας την ποικιλότροπη συνεκφορά των λεγόμενων με τα παριστώμενα.
Ο μεγάλος διαγωνισμός των λύκων διαβάζεται από μικρούς και μεγάλους γιατί δεν ακολουθεί τα αναμενόμενα μοτίβα. Υπονομεύει την καθιερωμένη, στενόμυαλη εικόνα των παραμυθιακών λύκων, χωρίς να τους αποστερεί την επιβλητικότητά τους και δίνει ερεθίσματα για ευφάνταστα, μοντέρνα, εικαστικά και θεατρικά παιχνίδια, αλλά και παιχνίδια μεταμφιέσεων.
* Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και βιβλίου.
Ποια είναι η Ζεραλντίν Μενσάν
Γεννημένη το 1978, η Ζεραλντίν Μενσάν είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας βιβλίων για παιδιά. Είναι απόφοιτος του Ινστιτούτου Δημοσιογραφίας και Επικοινωνίας Celsa και κατέχει μαύρη ζώνη στο αϊκίντο.
Το πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Ο Γιος του Σαμουράι» (εκδόσεις Milan), βραβεύτηκε με το βραβείο των Πρώτων Αναγνωσμάτων το 2014. Το βιβλίο της «Η Ψυχή των Σαμουράι» (εκδόσεις Actes Sud Junior) επιλέχθηκε για το βραβείο Pepites το 2015. Το 2017 έγραψε ένα βιβλίο φόρο-τιμής στον συγγραφέα του «Σιρανό ντε Μπερζεράκ» Εντμόν Ροστάν με τίτλο «Η Μύτη του Σιρανό» (εκδόσεις Flammarion), το οποίο επιλέχθηκε για το βραβείο Michel Tournier. Ζει και εργάζεται στο Παρίσι.
