special

Για το μυθιστόρημα του Ζαν–Φρανσουά Σενεσάλ [Jean-François Sénéchal] «Η λεωφόρος» (μτφρ. Άννα Κοντολέων, εκδ. Καστανιώτη), με ήρωα έναν δεκαοχτάχρονο με νοητική στέρηση. Στην κεντρική εικόνα, ο πρωταγωνιστής της σειράς Special του Netflix, που έχει παρόμοια θεματική. 

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Ο Ζαν-Φρανσουά Σενεσάλ είναι ένας γαλλόφωνος Καναδός συγγραφέας βιβλίων για παιδιά και νέους, από τους πλέον ταλαντούχους και βραβευμένους αυτού του είδους συγγραφείς του Καναδά. Το μυθιστόρημά του Η λεωφόρος (μτφρ. Άννα Κοντολέων, εκδ. Καστανιώτη) είναι το πρώτο βιβλίο του που μεταφράζεται στην Ελλάδα.

Κεντρικός χαρακτήρας και αφηγητής ο Κρις – ένας δεκαοχτάχρονος νεαρός με νοητική στέρηση. Ο Κρις τη μέρα των γενεθλίων του διαπιστώνει πως η μητέρα του –με την οποία όλα τα προηγούμενα χρόνια και ζούσε– έχει φύγει από το διαμέρισμα τους παίρνοντας μαζί της όλα τα προσωπικά της αντικείμενα. Και καθώς ο πατέρας του ποτέ δεν έχει εμφανιστεί, ο Κρις θα πρέπει μόνος του –ως ενήλικο άτομο– να βρει τους τρόπους να επιβιώσει.

Μαζί με εκείνους που θα σταθούν δίπλα στον Κρις, υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που του συμπεριφέρονται άσχημα και επιζητούν να τον εκμεταλλευτούν.

Το καταφέρνει σταδιακά και με τη βοήθεια κάποιων ανθρώπων που ζούνε ή στο ίδιο με αυτόν συγκρότημα ή στη γύρω περιοχή. Βέβαια, μαζί με εκείνους που θα σταθούν δίπλα του, υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που του συμπεριφέρονται άσχημα και επιζητούν να τον εκμεταλλευτούν.

Μυαλό δεκάχρονου παιδιού 

Μα ο Κρις μπορεί μεν να έχει το σώμα ενός νεαρού άντρα και το μυαλό ενός δεκάχρονου παιδιού, αλλά τελικά δείχνει πως είναι ικανός να αντιμετωπίσει την καθημερινότητα του και να βρει απλές δουλειές που του προσφέρουν τα χρήματα για να ζει, μα και να του ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή του.

Εκείνο που δεν μπορεί να ξεπεράσει είναι η απουσία της μητέρας του – μιας γυναίκας που άντεξε να μένει δίπλα στο ειδικών αναγκών παιδί της μόνο έως ότου αυτό ενηλικιωθεί. Μετά θα το εγκαταλείψει αναζητώντας τη δική της –και σίγουρα εγωκεντρική– ελευθερία από κάθε υποχρέωση

Ο Κρις αφηγείται τα συναισθήματά του από την φυγή της μητέρας και την απουσία του πατέρα, τις μικρές μα και συχνά σοβαρές δυσκολίες της ζωής του, τους φόβους του και τις κρίσεις του για τους άλλους – όλους αυτούς που αποτελούν το περίγυρό του. Οι εσωτερικοί του μονόλογοι περιλαμβάνουν και κρίσεις για όσους ζούνε στην ευρύτερη περιοχή του σπιτιού του και μέσα από αυτές, το μυθιστόρημα τελικά αποκτά μια μικρή ομάδα ολοκληρωμένων χαρακτήρων που ο καθένας του έχει ένα δικό του ψυχισμό.

(...) ο Κρις του Σενεσάλ μετατρέπεται σε ένα κάτοπτρο που εντός του ο χωρίς νοητική στέρηση αναγνώστης μπορεί να δει με άλλο φωτισμό τον κόσμο μέσα στον οποίο ο ίδιος ζει.

Ο Ζαν-Φρανσουά Σενεσάλ καταφέρνει να περιγράψει με τη βοήθεια μιας γλώσσας που δεν είναι τόσο απλοϊκή όσο κάποιος θα περίμενε λόγω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, τα συναισθήματα μα και τον τρόπο πρόσληψης του κόσμου εκ μέρους ενός ατόμου που μπορεί να τον χαρακτηρίζει νοητική στέρηση αλλά όχι και αδυναμία κατανόησης των γεγονότων. Κι άλλωστε ένας λογοτεχνικός ήρωας δεν χρειάζεται να πείσει για την αληθοφάνειά του μέσω μιας ρεαλιστικής απεικόνισης, εκείνο που πρέπει να προσφέρει είναι η εντελώς δική του αλήθεια. Κι έτσι ο Κρις του Σενεσάλ μετατρέπεται σε ένα κάτοπτρο που εντός του ο χωρίς νοητική στέρηση αναγνώστης μπορεί να δει με άλλο φωτισμό τον κόσμο μέσα στον οποίο ο ίδιος ζει.

SENECHAL JEAN FRANCOIS

Ο Ζαν-Φρανσουά Σενεσάλ γεννήθηκε ανάμεσα σε βιβλία, γιος δύο εκπαιδευτικών. Ύστερα από σπουδές στην ανθρωπολογία, αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία. Ανάμεσα σε πολλές διακρίσεις, έχει αποσπάσει το Βραβείο νεανικής λογοτεχνίας των Βιβλιοπωλείων του Κεμπέκ και το Βραβείο Ζόζεφ Στόφερ του Συμβουλίου Τεχνών του Καναδά. Για τη Λεωφόρο τιμήθηκε με το Βραβείο Αντελεκτέρ και το Βραβείο Μπερναντέτ-Ρενό, ενώ βρέθηκε στην τιμητική λίστα της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίων για τη Νεότητα το 2018. ©Julie Durocher

Η αντιμετώπιση της κοινωνίας

Αυτό που επίσης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον έφηβο Έλληνα αγνώστη, είναι ο τρόπος που η κοινωνία μιας άλλη χώρας αντιμετωπίζει τα άτομα με ιδιαιτερότητες, όπως όμως και όσα δεν εναρμονίζονται με την από τους πολλούς αναγνωρισμένη ως σωστή αντιμετώπιση ενός προβλήματος.

Αν γυρίσεις μια μέρα, μαμά, ελπίζω να μη θυμώσεις όταν δεις τα σχέδια μου μέσα στο τετράδιό σου. Δεν πρέπει ούτε να ζηλέψεις τον κόσμο που ζωγράφισα εκεί μέσα. Κανείς δεν θα μπορέσει να σε αντικαταστήσει, αυτό είναι το μόνο βέβαιο, θα πρέπει να το συνηθίσεις αλλά δεν είσαι η μόνη που μπορεί να με αγαπήσει, μαμά, θα πρέπει να το συνηθίσεις αυτό.

kastaniotis senechal h leoforosΥπάρχει μια κατανόηση και ένας σεβασμός εκ μέρους των «υγειών» απέναντι σε όσους έχουν μια μορφή αναπηρίας, μια αναγνώριση της κάλυψης των αναγκών τους σε ζητήματα όπως αυτά της σεξουαλικότητας και του έρωτα. Μα και μια έμμεση πλην σαφής παραδοχή του δικαιώματος ενός ανθρώπου στην αντικειμενική ερμηνεία μιας αρνητικής πράξης του, όπως αυτής της άρνησης της γονικής μέριμνας.

Τελικά Η λεωφόρος μπορεί να ανήκει στην κατηγορία της λογοτεχνίας για νέους, αλλά αυτό δε σημαίνει πως και δεν διεκδικεί να αναγνωσθεί ως ένα μυθιστόρημα ιδιότυπης ενηλικίωσης – κάθε άτομο, και ασχέτως πνευματικής η σωματικής αναπηρίας, ενηλικιώνεται και απαιτεί τη δική του θέση μέσα στον κόσμο. Η μεταφορά στη γλώσσα μας ενός εσωτερικού μονόλογου ατόμου τόσο ιδιαίτερου όπως ο ήρωας του συγκεκριμένου μυθιστορήματος απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια. Η μετάφραση της Άννας Κοντολέων διαθέτει και τα δύο.


* Ο ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Σαν Μήδεια» (εκδ. Πατάκη).

politeia Single right 250X102

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέδουσα» της Τζέσι Μπάρτον (κριτική) – Μια έξυπνη φεμινιστική αναδιήγηση για εφήβους και νέους

«Μέδουσα» της Τζέσι Μπάρτον (κριτική) – Μια έξυπνη φεμινιστική αναδιήγηση για εφήβους και νέους

Για το εικονογραφημένο βιβλίο για εφήβους της Τζέσι Μπάρτον [Jessie Burton] «Μέδουσα» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εικονογράφηση Ολίβια Λόμενεκ Γκιλ, εκδ. Διόπτρα). 

Γράφει η Φανή Χατζή

Οι φεμινιστικές αναδιηγήσεις (retellings) της αρχαίας...

«Αγνοείται» της Μπριζίτ Ζιρό (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα για εφήβους και για όλους

«Αγνοείται» της Μπριζίτ Ζιρό (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα για εφήβους και για όλους

Για το μυθιστόρημα για εφήβους και νέους «Αγνοείται» (εικόνες: Λορί Λεκού, μτφρ. Μαρίζα Ντεκάστρο) της Μπριζίτ Ζιρό [Brigitte Giraud] που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Άγρια βλαστάρια» (1994) του Αντρε Τεσινέ.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέ...

«Όλη μου η οργή» της Σάμπα Ταχίρ (κριτική) – Ένα αιχμηρό βιβλίο για την απώλεια, το φόβο και την αγάπη στην εφηβεία

«Όλη μου η οργή» της Σάμπα Ταχίρ (κριτική) – Ένα αιχμηρό βιβλίο για την απώλεια, το φόβο και την αγάπη στην εφηβεία

Για το μυθιστόρημα για νέους της Σάμπα Ταχίρ [Sabaa Tahir] «Όλη μου η οργή» (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από το επίσημο videoclip προώθησης του βιβλίου. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Σαν στο σπίτι σου» της Σίγκνε Τορπ: Μαθήματα αρχιτεκτονικής ανθρωπολογίας σε ένα βιβλίο για παιδιά

«Σαν στο σπίτι σου» της Σίγκνε Τορπ: Μαθήματα αρχιτεκτονικής ανθρωπολογίας σε ένα βιβλίο για παιδιά

Για το εικονογραφημένο βιβλίο γνώσεων «Σαν στο σπίτι σου» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Μάρτης) της Σίγκνε Τορπ. 

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

Η Σίγκνε Τορπ [Signe Torp] είναι Νορβηγίδα συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών βιβλίων. Μεγάλωσε στο Όσλο όπ...

«Μάθε, παιδί μου, γράμματα» – γιατί διαβάζουν ή δεν διαβάζουν τα παιδιά μας

«Μάθε, παιδί μου, γράμματα» – γιατί διαβάζουν ή δεν διαβάζουν τα παιδιά μας

Για το βιβλίο του κοινωνιολόγου Νίκου Παναγιωτόπουλου «Μάθε, παιδί μου, γράμματα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για κάτι που σίγουρα σε έχει απασχολήσει, είτε έχεις παιδί είτε όχι. Άλλωστε, παιδιά υπήρξ...

«Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» του Θεόδωρου Παπακώστα (κριτική) – Ο αρχαίος κόσμος σαν διασκεδαστικό ταξίδι

«Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» του Θεόδωρου Παπακώστα (κριτική) – Ο αρχαίος κόσμος σαν διασκεδαστικό ταξίδι

Για το βιβλίο του Θεόδωρου Παπακώστα «Παιδιά, χωράει όλη η αρχαιότητα στο ασανσέρ;» (εικονογράφηση: Lawrence Elwick, εκδ. Key Books).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Τα ασανσέρ ανεβαίνουν, αλλά και καταβαίνουν. Μπαίνουν μέσα άνθρ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Δώδεκα βιβλία για να διαβάσουν τα παιδιά στις διακοπές του Πάσχα: Χωρίς λαγούς και σοκολατένια αβγά αλλά με πολλή αγάπη

Μια επιλογή δώδεκα βιβλίων για να προσφέρουμε στα παιδιά για τις γιορτές του Πάσχα. Βιβλία που δεν αντλούν τη θεματική τους από τις παραδόσεις και τα έθιμα των ημερών αλλά εμφορούνται από μηνύματα αγάπης, αλληλεγγύης, δικαιοσύνης και ειρήνης.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

...

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι – Το παραμύθι και η παράσταση: Μήπως δεν είναι και τόσο τραγικό να κάνεις λάθη;

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι – Το παραμύθι και η παράσταση: Μήπως δεν είναι και τόσο τραγικό να κάνεις λάθη;

«Ο Αόρατος Τονίνο» του Τζάνι Ροντάρι ανεβαίνει στο Από Μηχανής Θέατρο σε θεατρική διασκευή Σοφιάννας Θεοφάνους και σκηνοθεσία Δημήτρη Μυλωνά. 

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου

Ο Τζάνι Ροντάρι είναι διαχρονικά μοντέρνος, αναπάντεχα κλασικός, και μοιάζει ν...

«Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου – Ένα αλλιώτικο παραμύθι και μια ξεχωριστή παράσταση

«Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου – Ένα αλλιώτικο παραμύθι και μια ξεχωριστή παράσταση

Για το παραμυθι «Η Αγγελίνα» της Ξένιας Καλογεροπούλου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάρτης και την θεατρική μεταφορά του παραμυθιού από την Ομάδα Ρετρό σε μια παράσταση που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Γράφει η Ελευθερία Ράπτου 

...

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ