Για το γκράφικ νόβελ «Η στοιχειωμένη μάσκα» (μτφρ. Μαρία Σκαμάγκα, εκδ. Μεταίχμιο), διασκευή της ομότιτλης ιστορίας του Ρ. Λ. Στάιν (R. L. Stine) από τη Μάντι Γκονζάλες (Maddi Gonzalez).
Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου
Ένα από τα πιο δημοφιλή είδη λογοτεχνίας είναι η λογοτεχνία τρόμου και μια από τις πιο δημοφιλείς σειρές λογοτεχνίας τρόμου είναι οι «Ανατριχίλες» του Ρ. Λ. Στάιν. Τα βιβλία της αρχικής σειράς γράφτηκαν μεταξύ του 1992 και 1997 -πρόκειται για εξήντα δύο τίτλους- και έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει spin-offs, διασκευές για την τηλεόραση, βιντεοπαιχνίδια, καθώς και γκράφικ νόβελ, όπως Η στοιχειωμένη μάσκα, που μόλις κυκλοφόρησε, με διασκευασμένο κείμενο και σχέδια από τη Μάντι Γκονζάλες σε μετάφραση της Μαρίας Σκαμάγκα
Ας ξεχάσουμε για λίγο τα έλατα, το χιόνι και τον ερχομό του Άγιου Βασίλη και ας μιλήσουμε για το Χάλοουιν. Καθώς πλησιάζει η απόλυτη γιορτή του τρόμου, η Κάρλι Μπεθ φοβάται – τι πιο αναμενόμενο; Ο βαθύτερός της φόβος, όμως, δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τα μακάβρια στοιχεία που πρόκειται να πλημμυρίσουν τους δρόμους, αλλά με τα πειράγματα των συμμαθητών της. Είναι γνωστό σε όλους πως η Κάρλι Μπεθ τρέμει μέχρι και τη σκιά της και για αυτό πέφτει συχνά θύμα φαρσών από τους συμμαθητές της.
Μια σταγόνα αρκεί για να ξεχειλίσει το ποτήρι – δυο νταήδες την εξευτελίζουν, προσφέροντάς της ένα σάντουιτς που αντί για γαλοπούλα έχει… σκουλήκια. Έτσι, η Κάρλι Μπεθ αποφασίζει να γίνει από θύμα θύτης και να βρει την πιο φρικιαστική μάσκα που υπάρχει, ώστε να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό. Και πράγματι, το καταφέρνει, ανοίγοντας την πίσω πόρτα ενός μαγαζιού με κουστούμια και πέφτοντας πάνω σε ένα πράσινο, μοχθηρό προσωπείο με τεράστιους κυνόδοντες.
Ο καταστηματάρχης στην αρχή αρνείται να της το δώσει, προειδοποιώντας την πως δεν είναι για πούλημα. Εντέλει, όμως, το κορίτσι αποκτά τη μάσκα και συνειδητοποιεί πως φορώντας τη, αλλάζει η φωνή της. Όλοι σοκάρονται όταν βγαίνει για το καθιερωμένο «φάρσα ή κέρασμα», και η γλυκιά στιγμή της εκδίκησης δεν αργεί πολύ, καθώς η ηρωίδα συναντά τα δυο αγόρια που της κάνουν μπούλινγκ και παίρνει το αίμα της πίσω.
Σύντομα, όμως, ανακαλύπτει πως η μάσκα δεν λέει να βγει! Έχει γίνει ένα με το δέρμα της. Όταν επισκέπτεται ξανά τον Κόμη Δράκουλα που της την πούλησε, αυτός την ενημερώνει κατόπιν εορτής πως το απόκτημά της ήταν το πρόσωπο ενός αληθινού τέρατος. Υπάρχει, όμως, τρόπος να αφαιρεθεί, της εξηγεί, λίγο προτού τα υπόλοιπα κεφάλια της σκοτεινής αποθήκης ζωντανέψουν και πάρουν την Κάρλι Ρέι στο κυνήγι.
Η επιτυχία του Ρ. Λ. Στάιν
«Ο Ρ. Λ. Στάιν καυχιέται πως έχει την ευκαιρία να τρομάζει ανθρώπους σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης» μας πληροφορεί ο εκδότης του βιβλίου. Μέχρι σήμερα έχουν πουληθεί πάνω από 400 εκατομμύρια αντίτυπα των βιβλίων του και εξετάζοντας το συγκεκριμένο βιβλίο, μία μετάπλαση του εργου του,, δεν είναι δύσκολο να συμπεράνει κανείς τους λόγους της επιτυχίας του.
Ένα σημαντικό δομικό στοιχείο της ιστορίας είναι το μυστήριο: καθώς προχωρά η αφήγηση ο αναγνώστης υποψιάζεται ότι ο συγγραφέας συνεχώς κάτι του κρύβει, που θα φανερωθεί παρακάτω. Όταν δε ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού λέει στην ηρωίδα ότι η μάσκα της μπορεί να αφαιρεθεί μόνο μία φορά, και αν ξαναφορεθεί δεν πρόκειται να βγει, υποψιαζόμαστε ότι κάποια τραγική κατάληξη μας περιμένει στα τελευταία πάνελ.
Η σημασία ενός καλού μυστηρίου είναι μεγάλη – ας μην ξεχνάμε ότι οι ιστορίες με τον Χάρι Πότερ, η νούμερο ένα επιτυχία στον χώρο του παιδικού βιβλίου, έχουν όλες στον πυρήνα τους κάποιο μυστήριο που πρέπει να λυθεί. Σημαντικός, όμως, είναι και ο ρόλος της ηρωίδας, την οποία πολλά παιδιά θα συναισθανθούν: είναι η «αξιαγάπητη loser» της διπλανής πόρτας, ή μάλλον, του διπλανού θρανίου -κλασική φιγούρα σε τέτοιου είδους αφηγήσεις- που μπλέκει σε μια περιπέτεια του τύπου «πρόσεχε τι εύχεσαι».
Η διασκευή της Μάντι Γκονζάλες
Η Μάντι Γκονζάλες είναι δημιουργός κόμικς, φροντίζοντας να συνδυάζει το χιούμορ με τον τρόμο. Εδώ επιλέγει μια προσέγγιση που δεν είναι πολύ ρεαλιστική, ώστε να μην το παρακάνει με τις δόσεις τρόμου. Το γκράφικ νόβελ της απευθύνεται σε μικρούς αναγνώστες, με σχέδιο που μαρτυρά επιρροές από τα ιαπωνικά άνιμε για παιδιά. Το ύφος της ιστορίας σίγουρα δεν απέχει πολύ από αυτό των αμερικανικών καρτούν του Σαββατοκύριακου – τα Saturday-morning cartoon, όπως τα αποκαλούν στις ΗΠΑ.
Η μέθοδος της Γκονζάλες μαρτυρά τη γνώση της στο πεδίο του κόμικ: «μοιράζει» την αφήγηση μεταξύ κειμένου και εικόνας -οι πληροφορίες που μας δίνει με τις λέξεις και αυτές που μας δίνει με το σχέδιο δεν αλληλεπικαλύπτονται-, αφιερώνει μεγάλα πάνελ σε δραματικές στιγμές, πάνελ που εστιάζουν σε σημαντικές λεπτομέρειες σαν γκρο πλαν κλπ.
Η γλώσσα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας είναι αυτή που θα ακούγαμε σε μια σχολική αίθουσα ή σε ένα προαύλιο, και χάρη στην καλή μετάφραση της Μαρίας Σκαμάγκα, τα παιδιά δεν θα δυσκολευτούν να συνδεθούν με τους ήρωες.
Πρόκειται, λοιπόν, για μια φρέσκια προσέγγιση, σε ένα μέσο που κερδίζει όλο περισσότερο έδαφος στους αναγνώστες προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας. Χρώματα, σκιές που κρύβουν απειλές, σκίτσα με σύγχρονη τεχνοτροπία και φυσικά, μια ποιοτική πρώτη ύλη: έχουμε μια χορταστική ιστορία που μπορεί να διαβαστεί από όλη την οικογένεια και οποιονδήποτε γυρεύει μια γερή δόση… «ανατριχίλας», ανεξαρτήτως εποχής και ηλικίας.
* Ο ΣΟΛΩΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Λίγα λόγια για τους δημιουργούς
Ο R. L. Stine (Ρ. Λ. Στάιν) είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς συγγραφείς παιδικών βιβλίων στον κόσμο. Οι «Ανατριχίλες» του περιλαμβάνουν περισσότερους από 150 τίτλους, ενώ έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για μία τηλεοπτική σειρά και δύο κινηματογραφικές ταινίες. Έχει επίσης γράψει την εφηβική σειρά «Οδός Τρόμου», στην οποία έχουν βασιστεί τρεις κινηματογραφικές ταινίες παραγωγής Netflix, καθώς και άλλες λογοτεχνικές σειρές τρόμου.
Το πιο πρόσφατο βιβλίο του για μικρούς αναγνώστες, εικονογραφημένο από τον Μαρκ Μπράουν, έχει τίτλο Why did the monster cross the road? (Γιατί το τέρας διέσχισε τον δρόμο;). Ο Ρ. Λ. Στάιν ζει στη Νέα Υόρκη με τη σύζυγό του Τζέιν, που στο παρελθόν υπήρξε επιμελήτρια και εκδότρια.
Η Maddi Gonzalez (Μάντι Γκονζάλες) είναι δημιουργός κόμικς από την Κοιλάδα του Ρίο Γκράντε, στο Τέξας. Το έργο της, που υπήρξε υποψήφιο για το διακεκριμένο Βραβείο Ig-natz (2017), είναι σταθερά εστιασμένο σ’ έναν συνδυασμό χιούμορ και τρόμου.
Τα αγαπημένα της βιβλία από τη σειρά «Ανατριχίλες» είναι δύο: το Ακέφαλο φάντασμα και το Μην πλησιάζετε στο υπόγειο.
